|
|
|
This is a machine translation made by Google Translate and has not been checked. There may be errors in the text. On the right, there are more links to translations made by Google Translate. In addition, you can read other articles in your own language when you go to my English website (Jari's writings), select an article there and transfer its web address to Google Translate (https://translate.google.com/?sl=en&tl=fi&op=websites).
Kedu mgbe dinosaurs dị ndụ?
Mụta ihe mere dinosaur ji dịrị ndụ n'oge na-adịbeghị anya, n'otu oge ahụ dị ka ụmụ mmadụ. Ọtụtụ nde afọ dị mfe ịjụ ajụjụ n'ihi ihe àmà ndị ahụ
Nkwenye a na-ekwenyekarị bụ na dinosaurs chịrị ụwa ihe karịrị otu narị nde afọ ruo mgbe ha kpochapụrụ afọ 65 gara aga. A na-emesi okwu a ike mgbe niile site na akwụkwọ evolushọn na mmemme, ya mere echiche nke dinosaurs bi n'ụwa ọtụtụ nde afọ gara aga etinyewo ike n'uche ọtụtụ ndị mmadụ. A naghị ele ya anya na ọ ga-ekwe omume na nnukwu ndị a (Size bụ ikwu. Ụjọ na-acha anụnụ anụnụ taa dị ihe dị ka okpukpu abụọ dị arọ dị ka dinosaur kasị ukwuu)ụmụ anụmanụ biri ndụ n'oge na-adịbeghị anya ma n'otu oge ahụ dị ka ụmụ mmadụ. Dị ka ozizi evolushọn si kwuo, a na-eche na ndị dinosaur bi n'oge Jurassic na Cretaceous, ụmụ anụmanụ nke oge Cambrian ọbụna na mbụ, na anụ mammals pụtara n'ụwa ikpeazụ. Echiche evolushọn nke otu ndị a pụtara na mbara ala a n'oge dị iche iche siri ike n'uche ndị mmadụ nke na ha kwenyere na ọ na-anọchite anya sayensị na ọ bụ eziokwu, n'agbanyeghị na ọ ga-ekwe omume ịchọta ọtụtụ eziokwu megide echiche a. Ọzọ, anyị ga-enyocha isiokwu a nke ọma. Ọtụtụ ihe akaebe na-egosi na ọ dịbeghị anya dinosaur pụtara n'ụwa. Anyị na-eleba anya n'ihe akaebe ndị a ọzọ.
Fossils Dinosaur na nyocha . Ihe akaebe na-egosi na dinosaur ebiela n'ụwa bụ ihe ọkpụkpụ ha. Dabere na ha, ọ ga-ekwe omume ịmata nke ọma nha na ọdịdị nke dinosaur na na ha bụ ezigbo anụmanụ. Ọ dịghị ihe mere a ga-eji nwee obi abụọ banyere akụkọ ihe mere eme ha. Otú ọ dị, mkpakọrịta nwoke na nwaanyị nke dinosaur bụ ihe dị iche. Ọ bụ ezie na dị ka chaatị oge geological nke e depụtara na narị afọ nke 19 si dị, dinosaurs lara n'iyi na nde afọ 65 gara aga, a pụghị ime nkwubi okwu dị otú ahụ dabere n'ihe ndị dị n'ezie. Fossils enweghị akara gbasara afọ ndụ ha na mgbe ha kpochapụrụ. Kama nke ahụ, ọnọdụ dị mma nke fossils na-egosi na ọ bụ ihe dị ka puku kwuru puku, ọ bụghị ọtụtụ nde afọ. Ọ bụ n'ihi ihe ndị a:
Ọ bụghị mgbe niile ka ọkpụkpụ na-ata ahụhụ . Achọtala fossils ndị na-adịghị mma sitere na dinosaurs, kamakwa ọkpụkpụ na-adịghị. Ọtụtụ ndị mmadụ na-eche na ihe niile dị ndụ dinosaur bụ petrated na ya mere ochie. Ọzọkwa, ha na-eche petrification na-ewe ọtụtụ nde afọ. Otú ọ dị, petrification nwere ike ịbụ usoro ngwa ngwa. N'ọnọdụ ụlọ nyocha, ọ ga-ekwe omume ịmepụta osisi petrified n'ime ụbọchị ole na ole. N'ọnọdụ kwesịrị ekwesị, dị ka na mmiri ọkụ na-ekpo ọkụ nke nwere ọgaranya, ọkpụkpụ nwekwara ike ịpụta n'ime izu ole na ole. Usoro ndị a anaghị achọ ọtụtụ nde afọ. Ya mere, a chọtara ọkpụkpụ dinosaur na-enweghị atụ. Ụfọdụ fossils dinosaur nwere ike hapụ ọtụtụ ọkpụkpụ mbụ ha ma na-esi ísì rere ure. Otu ọkà mmụta ihe ochie bụ́ onye kweere na ozizi evolushọn kwuru banyere otu nnukwu ebe a chọtara ihe fossil dinosaur na “ọkpụkpụ niile dị na Hell Creek na-esi ísì.” Kedu ka ọkpụkpụ ga-esi esi ísì mgbe ọtụtụ iri nde afọ gasịrị? Akwụkwọ sayensị na-akọwa ka C. Barreto na ndị otu ya si mụọ ọkpụkpụ nke dinosaurs na-eto eto (Sayensị, 262: 2020-2023), nke na-adịghị emetụta. Ọkpụkpụ e mere atụmatụ na ọ dị nde afọ 72-84 nwere otu nha nke calcium na ọdịnaya phosphorus dị ka ọkpụkpụ nke oge a. Nbipụta mbụ ahụ na-ekpughe nkọwa dị ntakịrị nke ọkpụkpụ. Naanị obere ọkpụkpụ ọkpụkpụ ka a chọtara na mpaghara ugwu dịka Alberta na Alaska na Canada. Akwụkwọ akụkọ bụ́ The Journal of Paleontology (1987, Vol. 61, No 1, p. 198-200) kọrọ otu nchọpụta dị otú ahụ:
A chọtara ihe atụ dị ịrịba ama ọbụna karị n'ụsọ oké osimiri nke dị n'ebe ugwu nke Alaska, bụ́ ebe ọ fọrọ nke nta ka ọ bụrụ nke a na-adịghị ahụkebe ọtụtụ puku ọkpụkpụ. Ọkpụkpụ ahụ na-adị ka ọkpụkpụ ehi ochie. Ndị nchọpụta ahụ akọpụtaghị nchọpụta ha ruo afọ iri abụọ n'ihi na ha chere na ha bụ bison-, ọ bụghị ọkpụkpụ dinosaur.
Ajụjụ dị mma bụ ka esi echekwa ọkpụkpụ ruo ọtụtụ iri nde afọ? N'oge nke dinosaurs, ihu igwe na-ekpo ọkụ, ya mere, microbial ọrụ ga-ebibiwo ọkpụkpụ. Eziokwu ahụ bụ na ọkpụkpụ na-adịghị mma, na-echekwa nke ọma ma yie ka ọkpụkpụ ọhụrụ na-egosi mkpụmkpụ karịa ogologo oge.
Anụ ahụ dị nro . Dị ka ekwuru, fossils enweghị mkpado na afọ ha. Ọ dịghị onye nwere ike ikwu n'ezie n'oge ole n'ime ihe ndị a chọtara dị ka fossils dị ndụ n'ụwa. Agaghị ewepụta nke a ozugbo site na fossils. A bịa na nchọta dinosaur fossil, Otú ọ dị, ọ bụ nleba anya dị ịrịba ama na a na-echekwa ọtụtụ n'ime ihe ndị ahụ nke ọma. Dị ka ihe atụ, Yle uutiset kọrọ na December 5, 2007: "Dinosaur mọzụlụ na akpụkpọ a hụrụ na USA." Akụkọ a abụghị naanị ụdị ya, mana akụkọ na ihe ndị yiri ya dị ọtụtụ. Dị ka otu akụkọ nyocha si kwuo, anụ ahụ dị nro ekewapụla ihe dị ka ọkpụkpụ dinosaur ọ bụla site na oge Jurassic (145.5 - 199.6 nde evolushọn afọ gara aga) (1). Fossils dinosaur echekwara nke ọma bụ n'ezie nnukwu mgbagwoju anya ma ọ bụrụ na ha sitere na ihe karịrị nde afọ 65 gara aga. Ezi ihe atụ bụ ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ ihe zuru oke nke dinosaur a chọtara na Pietraroia limestones dị na Southern Italy, bụ nke dị ka ozizi evolushọn si kwuo, e weere dị ka ihe dị ka nde afọ 110, ma nke imeju, eriri afọ, akwara na cartilage ka fọdụrụ. Na mgbakwunye, nkọwa dị ịtụnanya na nchọpụta ahụ bụ eriri afọ echekwara, ebe a ka nwere ike ịhụ anụ ahụ ahụ. Dị ka ndị nchọpụta ahụ si kwuo, eriri afọ ahụ dị nnọọ ka e bepụrụ ya ọhụrụ! ( TREE, August 1998, Vol. 13, No. 8, p. 303-304 ) Ihe atụ ọzọ bụ fossils nke pterosaurs (ha bụ nnukwu ngwere na-efe efe) a chọtara na Arripe, Brazil, bụ́ ndị e chebere nke ọma n'ụzọ a na-enwetụbeghị ụdị ya. Mahadum London bụ́ Stafford House, ọkà mmụta ihe ọmụmụ ihe kwuru banyere ihe ndị a chọtara ihe ọkpụkpụ (Chọpụta 2/1994):
Ọ bụrụ na anụ ahụ anwụọla ọnwa isii gara aga, e liri ya ma gwupụta ya, ọ ga-adị ka nke a. Ọ zuru oke n'ụzọ ọ bụla.
Ya mere, a chọtara anụ ahụ dị nro echekwara nke ọma site na dinosaurs. Ihe nchoputa a yiri nke a na-eme mammoths, bụ́ ndị e chere na ọ nwụwo nanị puku afọ ole na ole gara aga. Ajụjụ dị mma bụ, kedu ka a ga-esi kọwapụta fossils dinosaur dị ka ọtụtụ oge toro fossils mammoth, ma ọ bụrụ na echekwara ha abụọ nke ọma? Enweghị ntọala ọzọ maka nke a karịa eserese oge geological, nke achọpụtara na ọ na-emegide ihe a pụrụ ịhụ na okike ọtụtụ oge. Ọ ga-abụ oge ịhapụ chaatị oge a. O kwere omume na dinosaurs na mammoths biri n'ụwa n'otu oge.
Achọtala protein ndị dị ka albumin, collagen na osteocalcin na foduru nke dinosaur. Achọtakwala protein elastin na laminin na-emebi emebi [Schweitzer, M. na 6 ndị ọzọ, njirimara biomolecular na usoro protein nke Campanian hadrosaur B. canadensis, Science 324 (5927): 626-631, 2009]. Ihe na-eme ka nchọpụta ndị a bụrụ nsogbu bụ na a naghị achọta ihe ndị a mgbe niile ọbụna n'ime anụ ọhịa nke oge a. Dị ka ihe atụ, n’otu ihe atụ ọkpụkpụ mammoth, bụ́ nke e mere atụmatụ na ọ dị afọ 13,000, collagen nile apụọlarịị (Science, 1978, 200, 1275). Otú ọ dị, e kewapụrụ collagen na fossils dinosaur. Dị ka akwụkwọ akụkọ ọkachamara bụ Biochemist si kwuo, a pụghị ichekwa collagen ọbụna ruo nde afọ atọ na okpomọkụ dị mma nke zero degrees Celsius (2) . Eziokwu ahụ bụ na ihe ndị dị otú ahụ na-eme ugboro ugboro na-egosi na ihe ndị dị ndụ dinosaur dị ihe karịrị puku afọ ole na ole. Mkpebi nke afọ dabere na chaatị oge ala ala adabaghị n'ihe nchọpụta dị ugbu a.
N'aka nke ọzọ, a maara na biomolecules enweghị ike ichekwa maka ihe karịrị 100,000 afọ (Bada, J et al. 1999. Nchekwa isi biomolecules na fossil ndekọ: ugbu a ihe ọmụma na n'ọdịnihu ihe ịma aka. Philosophical azụmahịa nke Royal Society B: Nkà mmụta sayensị. 354, [1379]). Nke a bụ nsonaazụ nchọcha si n'aka sayensị. Collagen, nke bụ biomolecule nke anụ ahụ anụmanụ, ya bụ, protein a na-ahụkarị, enwere ike kewapụ ya na fossils. A maara banyere protein a na-ekwu na ọ na-agbaji ngwa ngwa n'ọkpụkpụ, na naanị ihe fọdụrụ ya nwere ike ịhụ mgbe afọ 30,000 gasịrị, ma e wezụga n'ọnọdụ pụrụ iche akọrọ. O doro anya na mpaghara Hell Creek ga-enweta mmiri ozuzo site n'oge ruo n'oge. Ya mere, e kwesịghị ịhụ collagen n'ime ọkpụkpụ dị afọ "68" nke e liri n'ala. (3)
Ọ bụrụ na nleba anya banyere protein ndị dịpụrụ adịpụ na ọkpụkpụ dinosaur, dị ka albumin, collagen na osteocalcin, yana DNA ziri ezi, na anyị enweghị ihe mere anyị ga-eji nwee obi abụọ na nlezianya anya nke ndị nchọpụta ahụ, dabere na nchọpụta ndị a, ọkpụkpụ ahụ ga-emerịrị ụbọchị ọzọ. ọ bụghị ihe karịrị 40,000-50,000 afọ, n'ihi na oge kachasị ike ịchekwa ihe ndị a na-ajụ na ọdịdị enweghị ike ịfefe. (4)
Mkpụrụ ndụ ọbara . Otu ihe dị ịrịba ama bụ nchọpụta nke mkpụrụ ndụ ọbara n'ime ihe fọdụrụ nke dinosaurs. Achọtala mkpụrụ ndụ ọbara ndị dị nchara ma chọpụta na haemoglobin dịkwa n'ime ha. Otu n'ime nchọpụta mkpụrụ ndụ ọbara kacha dị mkpa ka Mary Schweitzer merelarị n'afọ ndị 1990. Emeela nchọpụta ndị ọzọ yiri ya kemgbe ahụ. Ajụjụ dị mma bụ ka a ga-esi chekwaa mkpụrụ ndụ ọbara ruo ọtụtụ iri nde afọ ka ọ bụ na ha si malite na geological na nso nso a? Ọtụtụ nchọpụta nke ụdị a na-akpọ chaatị oge geological na ọtụtụ nde afọ ya ajụjụ. Dabere na ọnọdụ dị mma nke fossils, enweghị ezi ihe mere ị ga-eji kwere na ọtụtụ nde afọ.
Mgbe Mary Schweitzer dị afọ ise, ọ mara ọkwa na ọ ga-abụ onye nchọpụta dinosaur. Nrọ ya mezuru, na mgbe ọ dị afọ 38, ọ nwere ike ịmụ ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ ọkpụkpụ Tyrannosaurus Rex echekwara nke ọma, nke a chọtara na Montana na 1998 (Journal of American Medical Association, 17 Nov. 1993, Vol. 270, No 19). , p. 2376–2377). A na-eme atụmatụ afọ skeleton na "afọ 80 nde." Achọpụtara ihe dị ka 90% nke ọkpụkpụ, ma ha ka dị adị. Schweitzer bụ ọkachamara na nyocha anụ ahụ ma na-akpọ onwe ya onye ọkà mmụta palaeontologist molecular. Ọ họọrọ ọkpụkpụ apata ụkwụ na ọkpụkpụ azụ nke nchọta wee kpebie inyocha ụmị ọkpụkpụ. Schweitzer kwuru na e mebeghị ụmị ọkpụkpụ ahụ nakwa na e chekwara ya nke ọma n'ụzọ a na-apụghị ikweta ekweta. Ọkpụkpụ ahụ bụ organic kpamkpam ma chekwaa nke ọma. Schweitzer ji microscope mụọ ya wee hụ ihe owuwu ndị nwere mmasị. Ha dị obere na okirikiri ma nwee oghere, dị ka mkpụrụ ndụ ọbara uhie n'ime arịa ọbara. Mana mkpụrụ ndụ ọbara kwesịrị ịpụ n'anya n'ọkpụkpụ dinosaur ọtụtụ afọ gara aga.Schweitzer na-ekwu, "akpụkpọ ahụ m nwetara goosebumps, dị ka m na-ele ọkpụkpụ ọkpụkpụ nke oge a." "N'ezie enweghị m ike ikweta ihe m na-ahụ, m wee gwa onye na-ahụ maka ụlọ nyocha: 'Ọkpụkpụ ndị a dị nde afọ 65, olee otú mkpụrụ ndụ ọbara ga-esi dịgide ogologo oge ahụ?'" (Science, July 1993, Vol. 261 , 160–163). Ihe dị ịrịba ama na nchọpụta a bụ na ọ bụghị ọkpụkpụ niile ka agbajichara kpamkpam. Gayle Callis, onye ọkachamara na-eme nchọpụta ọkpụkpụ, gosipụtara ihe nlele ọkpụkpụ na nzukọ sayensị ebe onye ọkà mmụta ọrịa na-ahụ maka ọrịa na mberede hụrụ ha. Onye na-ahụ maka ọrịa ahụ kwuru, "Ị maara na e nwere mkpụrụ ndụ ọbara n'ọkpụkpụ a?" Nke a butere ihe egwu dị egwu. Mary Schweitzer gosiri Jack Horner, onye na-eme nchọpụta a ma ama nke dinosaurs sample."Ya mere, ị chere na enwere mkpụrụ ndụ ọbara na ya?" , nke Schweitzer zara ya, "Ee e, anaghị m." "Ọfọn mgbe ahụ, gbalịa gosi na ha abụghị mkpụrụ ndụ ọbara," Horner zara ya (EARTH, 1997, June: 55-57, Schweitzer et al., The Real Jurassic Park). mmiri na oxygen enwebeghị ike imetụta ha. (5)
Radiocarbon . Ụzọ kachasị mkpa a na-eji tụọ afọ nke ihe ndị dị ndụ bụ usoro rediocarbon. Na usoro a, ọkara ndụ nke radiocarbon (C-14) bụ afọ 5730, n'ihi ya, a gaghị enwe ihe ọ bụla fọdụrụ mgbe ihe dị ka 100,000 afọ gasịrị. Otú ọ dị, nke bụ́ eziokwu bụ na a hụwo rediocarbon ugboro ugboro na “narị narị nde afọ” nkwụnye ego, olulu mmanụ, ihe ndị dị ndụ Cambrian, nchekwa coal, ọbụna diamond. Mgbe ọkara ndụ nke radiocarbon bụ naanị puku afọ ole na ole, nke a agaghị ekwe omume ma ọ bụrụ na nlele ahụ sitere na nde afọ gara aga. Naanị ihe ga-ekwe omume bụ na oge ọnwụ nke ntule bụ nnọọ nso ugbu a, ntụgharị puku kwuru puku, ọ bụghị ọtụtụ nde afọ pụọ. Otu nsogbu dị na dinosaurs. N'ozuzu, dinosaurs enwebeghị ụbọchị redio, n'ihi na a na-ahụta fossils dinosaur dị ka agadi maka mkpakọrịta nwoke na nwaanyị redio. Otú ọ dị, e meela ihe ole na ole ma ihe ijuanya bụ na rediocarbon ka dị. Nke a, dị ka nchọpụta ndị gara aga, na-egosi na ọ pụghị ịbụ ọtụtụ nde afọ kemgbe ihe ndị a e kere eke kwụsịrị. Ihe nhota na-esonụ na-agwa ndị ọzọ maka nsogbu ahụ. Otu ndị nyocha German na-akọ banyere foduru nke dinosaur nke radiocarbon dị n'ọtụtụ ebe dị iche iche:
Fossils ndị e chere na ha merela agadi anaghị abụkarị carbon-14 n'ihi na ha ekwesịghị ịnwe rediocarbon ọ bụla fọdụrụ. Ọkara ndụ carbon redioaktivu dị mkpụmkpụ nke na ọ fọrọ nke nta ka ọ bụrụ ihe niile rere ere n'ihe na-erughị 100,000 afọ. N'August 2012, otu ndị na-eme nchọpụta German kọrọ na nzukọ ndị geophysicists, nsonaazụ carbon-14 nke e mere na ọtụtụ ihe atụ ọkpụkpụ dinosaur. Dị ka nsonaazụ ya si dị, ihe nlele ọkpụkpụ bụ 22,000-39,000 afọ! Opekempe n'oge ederede, ihe ngosi dị na YouTube. (6) Kedu ka esi enweta nsonaazụ? Abụọ n'ime ndị isi oche, ndị na-enweghị ike ịnakwere nha, kpochapụrụ ihe ngosi nke ihe ngosi site na webụsaịtị ogbako n'ekwughị ya ndị ọkà mmụta sayensị. Nsonaazụ dị na https://newgeology.us/presentation48.html. Ikpe ahụ na-egosi ka usoro ihe okike si emetụta. Ọ fọrọ nke nta ka ọ bụrụ ihe na-agaghị ekwe omume ịnweta nsonaazụ na-emegide ya nke e bipụtara na obodo ndị sayensị na-achị n'okike. O yikarịrị ka mịrị amị na-efe efe. (7)
DNA . Otu ihe na-egosi na ihe fọdụrụ dinosaur enweghị ike ịbụ site na nde afọ gara aga bụ nchọpụta DNA n'ime ha. E kewapụrụ DNA na dịka ihe gbasara Tyrannosaurus Rex ọkpụkpụ (Helsingin Sanomat 26.9.1994) na akwa dinosaur na China (Helsingin Sanomat 17.3.1995). Ihe na-eme ka nchọpụta DNA sie ike maka ozizi evolushọn bụ na ọbụna site n'aka ndị nne ochie ma ọ bụ mammoth nke a mụọla, a pụghị inweta DNA mgbe niile n'ihi na emebiwo ihe a. Otu ezigbo ihe atụ bụ mgbe Svante Pääbo mụrụ ihe nlele anụ ahụ nke mmadụ iri abụọ na atọ n'ime ụlọ ihe ngosi nka Berlin dị na Uppsala. O nwere ike ikewapụ DNA na naanị otu mummy, na-egosi na ihe a enweghị ike ịdịru ogologo oge (Nature 314: 644-645). Eziokwu ahụ bụ na DNA ka dị na dinosaur na-egosi na fossils enweghị ike ịbụ site na ọtụtụ nde afọ gara aga. Ihe na-eme ka ọ sie ike karị bụ na mgbe afọ 10,000 gasịrị, a ghaghị inwe DNA ọ bụla fọdụrụ (Nature, 1 Aug, 1991, vol 352). N'otu aka ahụ, n'ime nnyocha e mere n'oge na-adịbeghị anya site na 2012, a gbakọrọ na ọkara ndụ DNA bụ nanị afọ 521. Nke a na-egosi na enwere ike ịjụ echiche nke ọtụtụ iri nde afọ fossils. Na akụkọ metụtara ya (yle.fi> Uutiset> Tiede, 13.10.2012) e kwuru:
Achọtara njedebe ikpeazụ nke nchekwa DNA - nrọ nke cloning dinosaurs kwụsịrị
Dinosaurs lara n'iyi 65 nde afọ gara aga. DNA anaghị adị ndụ ọ fọrọ nke nta ka ọ bụrụ ogologo oge, ọbụlagodi n'ọnọdụ dị mma, dịka nnyocha e mere n'oge na-adịbeghị anya… Enzymes na obere ihe na-amalite ịkụda DNA nke mkpụrụ ndụ ozugbo anụmanụ nwụsịrị. Otú ọ dị, a na-eche na isi ihe kpatara nke a bụ mmeghachi omume nke mmiri na-akpata. N'ihi na mmiri dị n'ime ala dị ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ ebe niile, DNA kwesịrị, na tiori, ire ere n'ike n'ike. Otú ọ dị, iji chọpụta nke a, tupu ụbọchị a, anyị enweghị ike ịchọta nnukwu ihe ọkpụkpụ nke ka nwere DNA. Ndị ọkà mmụta sayensị Danish na Australia edozila ihe omimi ahụ ugbu a, ebe ha natara ọkpụkpụ 158 nke nnukwu nnụnụ Moa n'ụlọ nyocha ha, ọkpụkpụ ka nwekwara ihe mkpụrụ ndụ ihe nketa fọdụrụ n'ime ha. Ọkpụkpụ ndị ahụ dị afọ 600 - 8000 wee malite ihe dịka otu mpaghara, yabụ na ha emeela agadi n'ọnọdụ kwụsiri ike.
Ọbụlagodi amber enweghị ike inye ogologo oge DNA
Site n'ịtụle afọ nke ihe nlele ahụ na ọnụ ọgụgụ nrụrụ DNA, ndị ọkà mmụta sayensị nwere ike gbakọọ ọkara ndụ nke afọ 521. Nke a pụtara na mgbe afọ 521 gachara, ọkara nke nkwonkwo nucleotide dị na DNA ekewaala. Mgbe afọ 521 ọzọ gasịrị nke a emewokwa ọkara nke nkwonkwo ndị fọdụrụ na ihe ndị ọzọ. Ndị nchọpụta kwuru na ọ bụrụgodị na ọkpụkpụ ahụ zuru ike na okpomọkụ dị mma, nkwonkwo niile ga-agbaji n'oge na-adịghị anya mgbe afọ 68 gasịrị. Ọbụna mgbe otu narị afọ na ọkara gachara, DNA na-aghọ ihe a na-apụghị ịgụta ọnụ: ọ dị ntakịrị ozi fọdụrụ, n'ihi na akụkụ niile dị mkpa na-apụ.
Ọ bụrụ na DNA ka dị na dinosaurs na ọkara ndụ nke ihe a na-atụle naanị n'ime narị afọ ole na ole, a ga-enweta nkwubi okwu site na nke a. Ma ọ̀tụ̀tụ̀ DNA atụkwasịghị obi, ma ọ bụ echiche banyere dinosaur nke dịrị ndụ ọtụtụ iri nde afọ gara aga abụghị eziokwu. N'ezie nhọrọ nke ikpeazụ bụ eziokwu, n'ihi na nha ndị ọzọ na-ezokwa aka na obere oge, ọ bụghị ọtụtụ nde afọ. Nke a bụ sayensị dabere na nha, ma ọ bụrụ na a jụrụ ya kpamkpam, anyị na-eduhie onwe anyị.
Mbibi nke DINOSAURS . A bịa na mbibi nke dinosaur, a na-echekarị na ọ mere ọtụtụ nde afọ gara aga, na njedebe nke oge Cretaceous. Ekwenyere na ndị Amọn, ndị belemnites na ụdị osisi na anụmanụ ndị ọzọ sokwa n'otu mbibi ahụ. Ekwesịrị ka mbibi ahụ kpochapụrụ akụkụ buru ibu nke anụmanụ nke oge Cretaceous. A na-ewerekarị isi ihe na-akpata mbibi ahụ dị ka meteorite, nke gaara eme ka nnukwu ígwé ojii gbasaa. Uzuzu uzuzu ahụ gaara ekpuchiwo ìhè anyanwụ ruo ogologo oge, mgbe ihe ọkụkụ ga-anwụ, anụ ndị na-erikwa ihe ọkụkụ ga-agụkwa agụụ. Otú ọ dị, echiche meteorite na echiche mgbanwe ihu igwe na-adịghị ngwa ngwa nwere otu nsogbu: ha anaghị akọwa nchọpụta nke fossils n'ime nkume siri ike na ugwu. A na-ahụ fossils Dinosaur si n'akụkụ dị iche iche nke ụwa n'ime nkume siri ike, nke dị ịrịba ama. Ọ dị ịrịba ama, n'ihi na ọ dịghị nnukwu anụmanụ - ikekwe 20 mita n'ogologo - nwere ike ịbanye n'ime nkume siri ike. Oge adịghịkwa enye aka n'okwu ahụ, n'ihi na ọ bụrụ na ị chere ọtụtụ nde afọ ka e liri anụmanụ n'ime ala ma mee ka ọ dị ndụ, ọ ga-erekasị nke ọma tupu oge ahụ ma ọ bụ anụmanụ ndị ọzọ eri ya. N'ezie, mgbe ọ bụla anyị hụrụ dinosaur na ihe ndị ọzọ, ọ ga-abụrịrị na e liri ha ngwa ngwa n'okpuru apịtị. Enweghị ike ịmụ nwa fossils n'ụzọ ọ bụla ọzọ:
O doro anya na ọ bụrụ na nguzobe nke nkwụnye ego ga-ewere ọnọdụ na ngwa ngwa dị otú ahụ, ọ dịghị ihe ọkpụkpụ nwere ike ichekwa, ebe ọ bụ na a gaghị eli ha na sedimenti tupu acids nke mmiri ree, ma ọ bụ tupu e bibie ya ma gbajie ya. Iberibe ka ha na-akpụ akpụ ma tie ala ala oké osimiri ahụ na-emighị emi. Enwere ike kpuchie ha na sediments na mberede, ebe a na-eli ha na mberede. ( Geochronology or Age of the Earth on grounds of Sediments and Life , Bulletin of the National Research Council No. 80, Washington DC, 1931, p. 14)
Nkwubi okwu bụ na ọ ga-abụrịrị na apịtị liri dinosaur ndị a n'ụwa niile ngwa ngwa. Apịtị dị nro abịala gburugburu ha na mbụ wee gbasie ike n'otu ụzọ ahụ simenti. Naanị otu a ka enwere ike ịkọwa mmalite nke dinosaurs, mammoths na anụ anụmanụ ndị ọzọ. N'ime Iju Mmiri ahụ, nke ahụ pụrụ n'ezie ime. Anyị na-ele anya na nkọwa ahụ, nke na-enye echiche ziri ezi banyere nke a. Ọ na-egosi na a na-ahụ dinosaurs n'ime nkume siri ike, na-egosi na ọ ga-abụrịrị na apịtị dị nro kpuchie ha. Apịtị ahụ emezila ka ha sie ike. Naanị n'ime Iju Mmiri ahụ, ma ọ bụghị na okirikiri nkịtị nke okike, anyị nwere ike ịtụ anya na ihe dị otú ahụ ga-eme (isiokwu ahụ na-ezokwa aka n'otú mmiri eddies nwere ike isi kpokọta ọkpụkpụ dinosaur). E tinyela obi ike na ederede ma emechaa ka ọ dokwuo anya:
Ọ gara ọzara South Dakota, ebe e nwere mgbidi na nkume nkume na-acha uhie uhie, odo na oroma na-egbuke egbuke. N'ime ụbọchị ole na ole, ọ hụrụ ọkpụkpụ ụfọdụ n'ime mgbidi nkume , nke o chere na ọ bụ ụdị nke ọ malitere ịchọta. Mgbe ọ gwuru nkume gburugburu ọkpụkpụ , ọ chọpụtara na ọkpụkpụ ahụ dị n'usoro nke usoro nke anụmanụ. Ha anọghị n'obo dị ka ọkpụkpụ dinosaur na-adịkarị. Ọtụtụ obo dị otú ahụ dị ka à ga-asị na ọ bụ oké ifufe mmiri mere. Ugbu a ọkpụkpụ ndị a dị na nkume na-acha anụnụ anụnụ, nke siri ike . A ghaghị iji grader wepụ nkume ájá ahụ ma wepụ ya site na mgbawa. Brown na ọkpụkpụ ụkwụ ya mere olulu ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ mita asaa na ọkara iji wepụ ọkpụkpụ ahụ. Iwepụ otu nnukwu ọkpụkpụ were ha oge okpomọkụ abụọ. Ha ewepụghị ọkpụkpụ dị na nkume ahụ ma ọlị. Ha ji ụgbọ okporo ígwè buru nkume ndị ahụ gaa n'ụlọ ihe ngosi nka, bụ́ ebe ndị ọkà mmụta sayensị na-enwe ike ịwapụ ihe nkume ahụ ma guzobe ọkpụkpụ ahụ. Ngwere aka ike a na-eguzo ugbu a n'ụlọ ngosi ihe ngosi nke ụlọ ihe ngosi nka. (p. 72, Dinosaurs / Ruth Wheeler na Harold G. Coffin)
Ihe àmà ọzọ gbasara iju mmiri ahụ . Ya mere, nke bụ eziokwu bụ na a na-achọta ihe fọdụrụ nke dinosaur n'ime nkume siri ike, nke ọ na-esi ike iwepụ ha. Naanị otu ha siri banye n'ọnọdụ a bụ na apịtị dị nro etolitela gburugburu ha ngwa ngwa wee sie ike ghọọ nkume. N'ihe dị ka Iju Mmiri ahụ, nke a nwere ike ime. Otú ọ dị, e kwuru banyere nnukwu anụmanụ dị otú a n’akụkọ ihe mere eme nke mmadụ ọbụna mgbe iju mmiri ahụ gasịrị, n’ihi ya, ha nile anwụghị mgbe ahụ. Gịnị banyere ihe àmà ndị ọzọ nke Iju Mmiri ahụ? N'ebe a, anyị na-akọwapụta naanị ole na ole n'ime ha. Ihe dị na chaatị oge geoloji, nke ọtụtụ nde afọ kọwara, ma ọ bụ ikekwe ọtụtụ ọdachi, nwere ike kpatara otu ọdachi ahụ: Iju Mmiri ahụ. Ọ nwere ike ịkọwa mbibi nke dinosaurs yana ọtụtụ ihe ndị ọzọ a hụrụ na ala. Otu ihe akaebe siri ike maka Iju Mmiri ahụ bụ ọmụmaatụ na sedimenti mmiri na-ahụkarị n'ụwa niile, dịka nhota ndị a na-egosi. Nke mbụ n'ime nkọwa ndị a sitere n'akwụkwọ James Hutton, nna nke geology, nke sitere n'ihe karịrị afọ 200 gara aga:
Anyị ga-ekwubi na ihe niile dị n'ígwé nke ụwa (...) bụ ájá na ajịrịja nke kpọkọtara n'elu oké osimiri, crustacean shells na coral okwu, ala na ụrọ. (J. Hutton, Theory of the Earth l, 26. 1785)
JS Shelton: Na kọntinent, nkume nkume sedimentary mmiri na-ahụkarị ma gbasaa karịa nkume ndị ọzọ na-agbakọta. Nke a bụ otu n'ime eziokwu ndị ahụ dị mfe nke na-achọ nkọwa, ịbụ isi ihe niile metụtara mbọ mmadụ na-aga n'ihu iji ghọta mgbanwe ọdịdị ala nke mbara ala gara aga. (8)
Ihe ọzọ na-egosi Iju Mmiri ahụ bụ icheku kol dị n’ụwa nile, bụ́ nke a maara na mmiri gbasasịrị. Na mgbakwunye, ọnụnọ nke fossils nke mmiri na azụ̀ na-egosi na nkwụnye ego enweghị ike ịbụ n'ihi iji nwayọọ nwayọọ na-akpụ akpụ n'ime mmiri ụfọdụ. Kama nke ahụ, nkọwa ka mma bụ na mmiri na-ebuga ihe ọkụkụ gaa n'ebe a na-emepụta coal. Mmiri ahụ efopụwo ihe ọkụkụ na osisi, kpokọta ha n'obere mkpọmkpọ ebe, na-ebutekwa anụmanụ oké osimiri n'etiti ihe ọkụkụ ndị dị n'ala. Nke a ga-ekwe omume nanị ma e nwee nnukwu ọdachi, dị ka Iju Mmiri ahụ a kpọtụrụ aha na Bible.
Mgbe e liri oke ohia n'ime sludge n'ihi ihe ụfọdụ, a na-emepụta ebe nchekwa ọkụ. Omenala igwe anyị ugbu a dabere na akụkụ ndị a. (Mattila Rauno, Teuvo Nyberg & Olavi Vestelin, Koulun biologia 9, p. 91)
N'okpuru na n'elu ịnweta coal seams e nwere, dị ka e kwuru, mgbe n'ígwé nke ụrọ n'ígwé, na site n'usoro ha, anyị nwere ike ịhụ na a stratified na mmiri. (9)
Ihe akaebe na-egosi n'ụzọ dị ukwuu na a na-emepụta kol ịnweta ngwa ngwa mgbe e bibiri nnukwu ọhịa, na-ekpuo ma lie ngwa ngwa. Enwere nnukwu lignite strata na Yallourn, Victoria (Australia) nke nwere ọtụtụ ogwe osisi pine - osisi ndị na-adịghị eto ugbu a n'ala ahịhịa. Ụdị a haziri ahazi, nke siri ike nke nwere ihe ruru 50% nke pollen dị ọcha na nke gbasasịrị n'ebe buru ibu na-egosi n'ụzọ doro anya na ọ bụ mmiri kpụrụ strata lignite. (10)
A na-akụzi n'ụlọ akwụkwọ na-eji nwayọọ nwayọọ na-emepụta carbon site na peat, ọ bụ ezie na ọ dịghị ebe ọ bụla a pụrụ ịhụ na nke a na-eme. N'iburu n'uche ókè ogige icheku dị, ụdị ihe ọkụkụ dị iche iche, na ogwe osisi nwere ọtụtụ ihe kwụ ọtọ, ọ dị ka ọ bụ nnukwu ahịhịa ahịhịa na-akwagharị kpụrụ ebe a na-edebe coal, n'oge nnukwu iju mmiri. A na-ahụkwa okporo ụzọ ndị dị n'ime mmiri pịrị n'ime ihe ọkụkụ ndị a nwere carbonized. A hụkwara anụ ọhịa nke anụ mmiri n'ime ebe nchekwa coal ("Ihe edeturu banyere ihe na-eme nke anụ ọhịa mmiri na-anọgide na bọọlụ Lancashire", Magazin Geological, 118: 307,1981) ... Nkwụnye ego anụ ọhịa dị egwu na ihe ọkpụkpụ nke Spirorbis. , nke bi n'oké osimiri, nwekwara ike ịhụ na ebe nchekwa kol.(Weir, J., “Nchọpụta adịbeghị anya nke Shells of the Carbon Measures”, Ọganihu Sayensị, 38:445, 1950). (11)
Prof. Price na-egosi ikpe ebe 50- ruo 100 mineral coal layers bụ otu n'elu nke ọ bụla ọzọ na n'etiti ha e nwere n'ígwé gụnyere fossils si miri oké osimiri. Ọ na-ewere na mpempe ihe akaebe a siri ike na nke na-ekwenye ekwenye na ọ dịbeghị mgbe ọ gbalịrị ịkọwa eziokwu ndị a na mgbakwasị ụkwụ nke Lyell's uniformity theory. (12)
Ihe nke atọ na-egosi Iju Mmiri ahụ bụ ọnụnọ nke ihe ndị dị n'ime mmiri n'elu ugwu ndị dị elu dị ka Himalaya, Alps na Andes. Nke a bụ ọmụmaatụ ụfọdụ sitere n'akwụkwọ ndị ọkà mmụta sayensị na ndị ọkà mmụta ala:
Mgbe ọ na-eme njem na Beagle Darwin n'onwe ya hụrụ mkpọmkpọ mmiri si n'elu ugwu Andean. Ọ na-egosi na, ihe bụ ugbu a ugwu bụbu n'okpuru mmiri. (Jerry A. Coyne: Miksi evoluutio on totta [Ihe mere evolushọn ji bụrụ eziokwu], p. 127)
Enwere ihe mere a ga-eji leba anya na ọdịdị mbụ nke nkume ndị dị n'ugwu ugwu. A na-ahụ ya nke ọma na Alps, na nzu Alps nke ugwu, nke a na-akpọ mpaghara Helvetian. Nkume nkume nzu bụ isi nkume ihe. Mgbe anyị lere anya na nkume ebe a na mkpọda mkpọda ma ọ bụ n'elu ugwu - ọ bụrụ na anyị nwere ike ịrịgo n'ebe ahụ - anyị ga-emecha hụ anụ ọhịa fossilized, fossils anụmanụ, na ya. A na-emebikarị ha nke ọma mana enwere ike ịchọta iberibe ndị a na-amata. Ihe ndị ahụ niile bụ shei lime ma ọ bụ ọkpụkpụ anụ mmiri. N'ime ha, e nwere ndị Amọn nwere eriri gburugburu, na karịsịa ọtụtụ mkpọ nke nwere okpukpu abụọ. (…) Onye na-agụ nwere ike ịnọ na-eche n'oge a ihe ọ pụtara na ugwu na-ejide ọtụtụ sedimenti, nke nwekwara ike ịhụ n'ime ala nke oké osimiri. (p. 236,237 "Muuttuva maa", Pentti Eskola)
Harutaka Sakai sitere na Mahadum Japan dị na Kyushu kemgbe ọtụtụ afọ enyochala fossils mmiri ndị a n'Ugwu Himalaya. Ya na ndị otu ya edepụtala aquarium dum site na oge Mesozoic. A na-ahụ urodi mmiri na-esighị ike, ndị ikwu na urchins nke oké osimiri ugbu a na azụ azụ kpakpando, na mgbidi nkume dị ihe karịrị kilomita atọ karịa ọkwa oke osimiri. A na-ahụ ndị Amọn, ndị belemnaịt, coral na plankton dị ka fossils na nkume ugwu (…) N'ebe dị ihe dị ka kilomita abụọ, ndị ọkà mmụta banyere mbara ala chọtara ihe dị n'akụkụ oké osimiri ahụ n'onwe ya hapụrụ. Igwe okwute ya dị ka ebili mmiri kwekọrọ na ụdị nke na-anọgide na ájá sitere na ebili mmiri dị ala. Ọbụna site n'elu Everest, a na-ahụ ibe nkume nzu nke na-acha odo odo, bụ nke bilitere n'okpuru mmiri site na ihe fọdụrụ nke anụ ọhịa na-enweghị atụ. ("Maapallo ihmeiden planeetta", p. 55)
Ihe nke anọ na-egosi Iju Mmiri ahụ bụ akụkọ banyere idei mmiri ahụ, bụ́ nke dị ka atụmatụ ụfọdụ si kwuo, e nwere ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ 500 n’ime ha. Enwere ike ịtụle ọdịdị zuru ụwa ọnụ nke akụkọ ndị a dị ka ihe akaebe kacha mma maka mmemme a:
Ihe dị ka omenala 500 - gụnyere ụmụ amaala Gris, China, Peru na North America - bụ ndị a maara n'ụwa ebe akụkọ ifo na akụkọ ifo na-akọwa akụkọ na-akpali akpali nke nnukwu iju mmiri nke gbanwere akụkọ ihe mere eme nke ebo ahụ. N’ọtụtụ akụkọ, ọ bụ nanị mmadụ ole na ole lanarịrị iju mmiri ahụ, dị ka ọ dị n’ihe banyere Noa. Ọtụtụ n’ime ndị mmadụ weere iju mmiri ahụ anya dị ka chi bụ́ ndị, n’ihi otu ihe ma ọ bụ ọzọ, na-agwụ ike n’ebe ụdị mmadụ nọ. Ikekwe ndị ahụ mebiri emebi, dị ka n'oge Noa na n'akụkọ ifo sitere n'aka agbụrụ Hopi nke America nke North America, ma ọ bụ ikekwe enwere ọtụtụ ndị na-eme mkpọtụ, dịka na akụkọ Gilgamesh. (13)
Ọ bụrụ na Iju Mmiri ahụ zuru ụwa ọnụ abụghị ihe dị adị, mba ụfọdụ gaara akọwa na mgbawa ugwu na-atụ egwu, nnukwu oké ifufe snow, oké ọkọchị (...) ebibiwo ndị nna ochie ha. Ya mere, ịdị n'ụwa nile nke akụkọ banyere Iju Mmiri ahụ bụ otu n'ime ihe ndị kacha egosi na ọ bụ eziokwu. Anyị nwere ike ịhapụ nke ọ bụla n'ime akụkọ ndị a dị ka akụkọ ifo n'otu n'otu ma chee na ọ bụ naanị echiche efu, mana ọnụ, site n'echiche zuru ụwa ọnụ, ọ fọrọ nke nta ka ọ bụrụ ihe a na-apụghị ịgbagha agbagha. (Ụwa)
Dinosaurs na mammals . Mgbe anyị na-agụ akwụkwọ bayoloji na akwụkwọ evolushọn, anyị na-enweta ugboro ugboro n'echiche nke ka ndụ niile siri na cell mbụ dị mfe gaa n'ụdị dị ugbu a. Evolushọn gụnyere na azụ ga-aghọ frogs, frogs ghọọ anụ anụ na dinosaur ghọọ anụ mamma. Otú ọ dị, nchọpụta dị mkpa bụ na a chọtara ọkpụkpụ dinosaur n'etiti ọkpụkpụ ndị yiri ịnyịnya, ehi na ọkpụkpụ atụrụ (Anderson, A., Tourism dabara na tyrannosaurus, Nature, 1989, 338, 289 / Dinosaurus nwere ike ịnwụ nwayọọ nwayọọ mgbe niile, 1984). , New Scientist, 104, 9.), Ya mere, dinosaurs na mammals ga-ebirịrị n'otu oge. Nhota na-esonụ na-ezo aka n'otu ihe ahụ. Ọ na-akọwa ka Carl Werner si kpebie ịnwale echiche Darwin na omume. O mere nyocha afọ 14 wee were ọtụtụ puku foto. Nnyocha gosiri na ụmụ anụmanụ na nnụnụ na-ebi n'ụba na n'otu oge ahụ dị ka dinosaur:
N'enweghị ihe ọmụma ọ bụla tupu oge eruo banyere fossils dị ndụ, dọkịta na-ahụ maka ahụike America bụ Carl Werner kpebiri itinye echiche Darwin n'okpuru ule bara uru… O mere nyocha ogologo afọ 14 gbasara fossils nke oge dinosaur.na ụdị nwere ike ịbụ na ha na-ebikọ ọnụ… Werner maara onwe ya na akwụkwọ akụkọ paleontology ọkachamara wee gaa na ụlọ ngosi ihe mgbe ochie 60 gburugburu ụwa, ebe o were foto 60 000. Naanị ihe o lekwasịrị anya na fossils ndị e gwuru site na otu strata, ebe a pụrụ ịhụ fossils dinosaur (Triassic -, Jurassic - na Cretaceous oge 250-65 nde afọ gara aga). O wee jiri puku kwuru puku ihe ochie ndị ọ chọtara n'ụlọ ngosi ihe mgbe ochie wee hụ na akwụkwọ akụkọ nwere ụdị dị ugbu a wee gbaa ọtụtụ ndị ọkachamara n'ihe gbasara paleontology na ndị ọkachamara ndị ọzọ ajụjụ ọnụ. Ihe si na ya pụta bụ na ụlọ ngosi ihe mgbe ochie na akwụkwọ akụkọ paleontology gosipụtara fossils nke ụdị ụdị ọ bụla dị ugbu a … A gwala anyị na ụmụ anụmanụ malitere iji nwayọọ nwayọọ na-etolite n'oge "oge mbụ" nke dinosaur, na ụmụ anụmanụ mbụ bụ "obere ihe e kere eke nwere uche nke bi na nzuzo ma na-agagharị n'abalị na-atụ egwu dinosaur." N'ime akwụkwọ ndị ọkachamara, Otú ọ dị, Werner chọpụtara akụkọ banyere squirrels, opossums, beavers, primates na platypuses nke e gwuru na dinosaur strata. Ọ rụkwara aka na ọrụ e bipụtara na 2004, dịka nke a chọtara anụ anụmanụ 432 na Triassic -, Jurassic - na Cretaceous strata, na ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ otu narị n'ime ha bụ ọkpụkpụ zuru oke… Na vidiyo Werner gbara onye nlekọta ụlọ ngosi ihe mgbe ochie nke Utah, Dr Donald Burge, na-akọwa, sị: “Anyị na-ahụ anụ anụ anụ n'ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ ihe niile e gwupụtara na dinosaur anyị. Anyị nwere tọn ụrọ bentonite iri nwere anụ anụ mammal, anyị na-agakwa inye ndị nyocha ndị ọzọ. Ọ bụghị n'ihi na anyị agaghị ahụ ha dị mkpa, kama n'ihi na ndụ dị mkpụmkpụ, na abụghị m ọkachamara na mammals: Enwere m ọkachamara na anụ ufe na dinosaur ". Ọkà mmụta ihe ochie bụ́ Zhe-Xi Luo (Carnegie Museum of Natural History, Pittsburgh) kwuru na N'ajụjụ ọnụ vidiyo Werner na May, 2004, sị: “Okwu ahụ bụ 'oge dinosaur' bụ ihe a na-akọwahieghị ya. Anụ anụ bụ otu dị ịrịba ama nke ha na dinosaurs bi ma lanarị". (Okwu ndị a sitere n’akwụkwọ: Werner C. Living Fossils, p. 172–173). (14)
Dabere na nchọta fosil, okwu oge dinosaur na-eduhie eduhie. Anụ anụ nke oge a ebiela n'otu oge dị ka dinosaurs, ya bụ, opekata mpe ụdị anụmanụ 432. Gịnị banyere nnụnụ ndị e chere na ha si na dinosaurs pụta? A hụkwara ha n'otu strata yana dinosaurs. Ndị a bụ kpọmkwem otu ụdị dị ka taa: parrot, penguin, ugo ikwiikwii, sandpiper, albatross, flamingo, loon, ọbọgwụ, cormorant, avocet...Dr Werner ekwuola na "" Ụlọ ihe ngosi nka anaghị egosi ihe ndị a nke nnụnụ nke oge a. , ma ọ bụ see ha n'ihe oyiyi na-egosi gburugburu dinosaur. Ọ dị njọ. N'ụzọ bụ isi, mgbe ọ bụla a na-egosi T. Rex ma ọ bụ Triceratops na ihe ngosi ngosi nka, a ga-egosipụtakwa ọbọgwụ, loons, flamingos, ma ọ bụ ụfọdụ n'ime nnụnụ ndị ọzọ nke oge a bụ ndị a chọtara na otu strata na dinosaurs. Mana nke ahụ anaghị eme. Ahụtụbeghị m ọbọgwụ nke nwere dinosaur na ụlọ ngosi ihe mgbe ochie nke okike, ị nwere? Ikwiikwii? Akpa?”
Dinosaur na ụmụ mmadụ . Na tiori evolushọn, a na-ewere na ọ gaghị ekwe omume na mmadụ biri n'ụwa n'oge dị ka dinosaur. A naghị anabata ya, ọ bụ ezie na a maara na anụmanụ ndị ọzọ na-apụta n'otu oge dị ka dinosaur, na n'agbanyeghị na nchọpụta ndị ọzọ na-egosi na ụmụ mmadụ kwesịrị ịpụta n'ihu dinosaur (ihe na ihe ndị mmadụ na-eme na coal deposits wdg). Otú ọ dị, e nwere ihe àmà doro anya na ndị dinosaur na ụmụ mmadụ biri n'otu oge. Dịka ọmụmaatụ nkọwa dragọn dị ka nke ahụ. N'oge gara aga, ndị mmadụ na-ekwu banyere dragons, ma ọ bụghị banyere dinosaurs, aha ya bụ Richard Owen chepụtara naanị na narị afọ nke 19.
Akụkọ s. Otu ihe na-egosi na dinosaur bi n'oge gara aga bụ ọtụtụ akụkọ na nkọwa nke nnukwu dragons na ngwere na-efe efe. Ka nkọwa ndị a mere okenye, ka ha bụ eziokwu. Enwere ike ịchọta nkọwa ndị a, nke nwere ike dabere na ozi ncheta ochie, n'etiti ọtụtụ ndị dị iche iche, nke mere na a kpọtụrụ ha dịka n'asụsụ Bekee, Irish, Danish, Norwegian, German, Greek, Roman, Egypt and Babylon. Ngụ ndị na-esonụ na-ekwu maka njupụta nke ihe ngosi dragọn ahụ.
Nkịta ndị dị n'akụkọ ifo dị ịtụnanya, dị ka ezigbo anụmanụ ndị dịrị ndụ n'oge gara aga. Ha yiri nnukwu anụ ufe (dinosaur) bụ́ ndị chịrị ala ahụ ogologo oge tupu mmadụ apụta. A na-ewerekarị dragons dị ka ihe ọjọọ na ihe na-ebibi ihe. Mba ọ bụla zoro aka na ha na akụkọ ifo ha. ( The World Book Encyclopedia, Vol. 5, 1973, s. 265 )
Ebe ọ bụ na mmalite nke akụkọ ihe mere eme e dekọrọ, dragons apụtawo n'ebe nile: na mbụ Asiria na Babilọn akụkọ banyere mmepe nke mmepeanya, na ndị Juu akụkọ ihe mere eme nke Agba Ochie, n'ihe odide ochie nke China na Japan, na akụkọ ifo nke Greece, Rome. na Ndị Kraịst oge mbụ, n’ihe atụ nke America oge ochie, n’akụkọ ifo nke Africa na India. O siri ike ịchọta obodo nke na-etinyeghị dragons n'akụkọ ihe mere eme ya… Aristotle, Pliny na ndị ọzọ dere oge ochie kwuru na akụkọ dragọn gbadoro ụkwụ na eziokwu, ọ bụghị n'echiche. (15)
Ọkà mmụta ihe banyere mbara ala Finnish Pentti Eskola agwalarị ọtụtụ iri afọ gara aga n'akwụkwọ ya Muuttuva maa otú ihe ngosi nke dragons si yie dinosaurs:
Ụdị dị iche iche nke anụmanụ dị ka ngwere dị ka ihe na-atọ ọchị nye anyị n'ihi na ọtụtụ n'ime ha yiri - n'ụzọ dị anya ma na-adịkarị ka caricature - ụmụ anụmanụ nke oge a bi n'okpuru ọnọdụ ndị yiri ya. Otú ọ dị, ọtụtụ dinosaur dị nnọọ iche n'ụdị ndụ nke oge a nke na a pụrụ ịhụ ihe atụ kacha nso na ihe ngosi nke dragons na akụkọ ifo. N'ụzọ dị ịtụnanya, ndị dere akụkọ ifo ahụ amụbeghị ihe ndị na-adịghị mma ma ọ bụ ọbụna mara ha. (16)
Ezi ihe atụ nke otú dinosaur nwere ike ịbụ n'ezie dragons bụ kalenda ọnwa ndị China na horoscope, nke a maara na ọ dịlarị narị afọ. Ya mere, mgbe zodiac ndị China dabere na akara anụmanụ iri na abụọ na-emeghachi n'ime usoro afọ 12, e nwere anụmanụ 12 metụtara. 11 n'ime ha maara nke ọma ọbụna n'oge a: oke, ehi, agụ, oke bekee, agwọ, ịnyịnya, atụrụ, enwe, oke ọkụkọ, nkịta na ezi.Kama nke ahụ, anụmanụ nke iri na abụọ bụ dragọn, nke na-adịghị adị taa. Ajụjụ dị mma bụ na ọ bụrụ na anụmanụ iri na otu ahụ bụ anụmanụ n'ezie, gịnị kpatara dragọn ahụ ga-abụ ihe dị iche na ihe okike? Ọ́ bụghị ihe ezi uche dị na ya ka e were ya na ọ dịrị ndụ n'otu oge ahụ ụmụ mmadụ, ma ọ pụwokwa n'iyi dị ka a na-apụghị ịgụta ọnụ anụmanụ ndị ọzọ? Ọ dị mma icheta ọzọ na ọ bụ naanị Richard Owen chepụtara okwu dinosaur na narị afọ nke 19. Tupu nke ahụ, a na-eji aha dragọn ahụ mee ihe ruo ọtụtụ narị afọ:
Na mgbakwunye, enwere ike ịkpọ nleba anya ndị a:
N'ụzọ na-akpali mmasị, n'otu ụlọ nsọ nke dị afọ 800 nke dị n'oké ọhịa Cambodia, a chọtawo ihe osise nke yiri stegosaurus. Ọ bụ ụdị dinosaur. (Site na Ta Prohm Temple. Maier, C., The Fantastic Creatures of Angkor, www.unexplainedearth.com/angkor.php, 9 February 2006.)
• Na China, nkọwa na akụkọ banyere dragons bụ ihe a na-ahụkarị; ọtụtụ puku n'ime ha mara. Ha na-akọ otú dragons si atọ akwa, otú ụfọdụ n’ime ha nwere nku na otú akpịrịkpa si ekpuchi ha. Otu akụkọ ndị China na-akọ banyere otu nwoke aha ya bụ Yu bụ́ onye zutere dragọn mgbe ọ na-asọpụta apiti. Nke a mere mgbe oké iju mmiri zuru ụwa ọnụ gasịrị. Na China, a na-eji ọkpụkpụ dinosaur eme ihe kemgbe ọtụtụ narị afọ dị ka ọgwụ ọdịnala na poultice maka ọkụ. Aha Chinese maka dinosaurs (kong long) pụtara nanị "ọkpụkpụ dragọn" (Don Lessem, Dinosaurs rediscovered p. 128-129. Touchstone 1992.). Ekwukwara na ndị China ji dragọn mee ihe dị ka anụ ụlọ nakwa n’ọgbara ndị eze ukwu (Molen G, Forntidens vidunder, Jenesis 4, 1990, p. 23-26.)
• Ndị Ijipt akọwawo dragọn ahụ Apophis dị ka onye iro nke Eze Re. N'otu aka ahụ, nkọwa nke dragons na-ekesa n'akwụkwọ ndị Babilọn. A na-ekwu na Gilgamesh a ma ama gburu dragọn, nnukwu ihe e kere eke dị ka ihe na-akpụ akpụ, n’ime ọhịa cedar. (Encyclopedia Britannica, 1962, Mpịakọta nke 10, p. 359)
• A na-ekwu na Greek Apollo gburu dragọn Python na isi iyi Delfin. Onye kacha mara amara n'ime ndị ogbugbu dragọn Gris oge ochie na nke Rome bụ onye aha ya bụ Perseus.
• Akụkọ edere n'ụdị abụ site na 500-600 AD. na-akọ akụkọ banyere otu nwoke nwere obi ike aha ya bụ Beowulf, onye e nyere ọrụ ikpochapụ ọnyà Denmark site na nnukwu anụ mmiri na-efe efe na nke mmiri. Omume dike ya bụ igbu anụ ọhịa Grendel. Ekwuru na anụmanụ a nwere nnukwu aka azụ na aka azụ, nwee ike iguzogide mma agha, ma burutụ ibu karịa mmadụ. Ọ gara kwụ ọtọ ngwa ngwa.
• Onye edemede Rome bụ Lucanus ekwuolakwa banyere dragons. Ọ gwara otu dragọn Etiopia okwu ya, sị: “Gị dragọn na-egbukepụ egbukepụ ọla edo, ị na-eme ka ikuku felie elu, ị na-egbukwa oké ehi.
• Nkọwa nke agwọ na-efe efe na Arabia nke Greek Herodotos (ihe dịka 484–425 BC) ka echekwara ya. Ọ kọwara nke ọma ụfọdụ pterosaurs. (Rein, E., Akwụkwọ III-VI nke Herodotos , p. 58 na Akwụkwọ VII-IX , p. 239, WSOY, 1910)
• Pliny kwuru (Natural History) na narị afọ mbụ BC otú dragọn ahụ si "na-alụ ọgụ mgbe niile na enyí, na ya onwe ya dị oke oke n'ogo nke na ọ na-ekechi elephant ahụ n'apịaji ya wee kechie ya n'ime akpa ya."
• Akwụkwọ nkà ihe ọmụma ochie bụ History Animalium kwuru na a ka nwere "dragọn" na 1500s, mana na ha ebelatala nke ukwuu n'ịdị elu ma dị ụkọ.
• Ihe ndekọ Bekee sitere na 1405 na-ezo aka na dragọn: "N'akụkụ obodo Bures, nke dị n'akụkụ Sudbury, a hụwo n'oge na-adịbeghị anya otu dragọn nke mebiela ime obodo. Ọ bụ nnukwu nha, na crest na n'elu isi ya, ezé ya dị ka osisi nkwọcha, ọdụ ya dịkwa ogologo nke ukwuu. (Cooper, B., Mgbe Iju Mmiri ahụ gasịrị- Akụkọ mbụ nke Europe gachara na Noa, New Wine Press, West Sussex, UK, p. 130-161)
• Na narị afọ nke 16, ọkà mmụta sayensị Ịtali bụ́ Ulysses Aldrovanus akọwawo nke ọma otu obere dragọn n'otu n'ime akwụkwọ ya. Edward Topsell dere na ngwụcha afọ 1608, sị: “E nwere ọtụtụ ụdị dragons. A na-ekewa ụdị dị iche iche na-adabere n'otu akụkụ na obodo ha, akụkụ na-adabere na nha ha, akụkụ na-adabere na akara ngosi ha."
• akara ngosi Dragọn bụ ihe a na-ahụkarị n'etiti ọtụtụ ndị agha. Eji ya dịka ndị eze Rome Eastern na ndị eze Bekee (Uther Pendragon, nna King Arthur, Richard I n'oge agha 1191 na Henry III n'oge agha ya megide Welsh na 1245) nakwa na China, dragọn ahụ bụ akara mba na mba. uwe-agha nke ulo eze.
• Dinosaur na dragons bụ akụkụ nke akụkọ ọdịnala nke ọtụtụ mba. Na mgbakwunye na China, nke a bụ ihe a na-ahụkarị n'etiti mba ndị dị na South America.
• Johannes Damascene, onye ikpeazụ nke ndị Fada Ụka Gris, onye a mụrụ na 676 AD, na-akọwa dragons (The Works of St. John Damascene, Martis Publishing House, Moscow, 1997) n'ụzọ dị otú a:
Roman Dio Cassius (155–236 AD), onye dere akụkọ ihe mere eme nke Alaeze Ukwu Rom na Republic, na-akọwa ọgụ nke onye nnọchi anya Roman Regulus na Carthage. Egburu dragọn n’agha ahụ. Akpụchapụrụ ya akpụkpọ ahụ, ezipụkwa akpụkpọ ahụ na Senate. Site n'usoro nke Senate, a tụrụ akpụkpọ ahụ ma dị mita 120 n'ogologo (ihe dị ka mita 37). A na-edebe akpụkpọ ahụ n'ụlọ nsọ dị n'ugwu Rome ruo n'afọ 133 TOA, mgbe ọ na-apụ n'anya ka ndị Celt na-achị Rom. (Plinius, Natural History . Akwụkwọ 8, Isi nke 14. Plinius n’onwe ya kwuru na ya ahụla iko a na-ekwu na Rom). (17) • Ihe osise. A na-echekwa ihe osise, eserese na ihe oyiyi nke dragons, bụ nke fọrọ nke nta ka ọ bụrụ otu n'ime nkọwa gbasara anụ ahụ n'ụwa nile. A na-ahụ ha n’ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ n’omenala na okpukpe nile, dị nnọọ ka a na-akọkarị banyere ha. Edekọla foto nke dragons dịka ọta ndị agha (Sutton Hoo) na ihe ịchọ mma mgbidi ụka (dịka SS Mary na Hardulph, England). E wezụga oké ehi na ọdụm, a na-egosi dragons n’Ọnụ Ụzọ Ámá Ishta nke obodo Babilọn oge ochie. Akara cylinder Mesopotamian nke mbụ na-egosi dragons na-akụ ibe ya na ọdụ ọ fọrọ nke nta ka ọ bụrụ n'olu ha (Moortgat, A., Art of Mesopotamia oge ochie, Phaidon Press, London 1969, p. 1,9,10 na Plate A.) . Enwere ike ịhụ foto dragọn-dinosaur ndị ọzọ, dịka na www.helsinki.fi/~pjojala/Dinosauruslegendat.htm. N'ụzọ na-akpali mmasị, e nwere eserese nke anụmanụ ndị a ọbụna na mgbidi nke ọgba na canyons. Emeela nchọpụta ndị a ma ọ dịkarịa ala na Arizona na mpaghara Rhodesia mbụ (Wysong. RL, arụmụka Creation-evolution, p. 378,380). Dịka ọmụmaatụ, na Arizona na 1924, mgbe a na-enyocha mgbidi dị elu nke ugwu, a chọpụtara na foto nke anụmanụ dị iche iche ka akpụworo n'ime nkume ahụ, dịka enyí na mgbada ugwu, kamakwa ihe oyiyi doro anya nke dinosaur (Thoralf Gulbrandsen: Puuttuva) . rengas, 1957, p. 91). Ndị Mayan India echekwawokwa ihe ọkpụkpụ enyemaka nwere nnụnụ yiri Archeopteryx, ya bụ nnụnụ ngwere (18) . Dị ka echiche evolushọn si kwuo, ọ kwesịrị ịdị ndụ n'otu oge ahụ dị ka dinosaurs. Echekwala ihe akaebe nke ngwere na-efe efe, nke ogologo nku ha nwere ike ịbụ mita iri abụọ, nke ekwenyere na ọ ga-anwụ n'ime iri nde afọ gara aga. Nkọwa na-esonụ na-ezo aka na ha na otú e si egosipụta anụmanụ na-efe efe dị ka Pterosaur na ite:
Nke kacha n'ime ngwere na-efe efe bụ pterosaur nke ogologo nku ya nwere ike ịbụ ihe karịrị mita iri na asaa. (…) N'ime akwụkwọ akụkọ BBC anụ ọhịa (3/1995, Mpịakọta 13), Richard Greenwell kọọbara maka ịdị adị nke pterosaur taa. O hotara onye na-eme nchọpụta A. Hyatt Verrill, bụ́ onye chọtara ụfọdụ arịa ndị Peruvian. Ụgbọ mmiri ndị ahụ na-egosi pterosaur nke yiri pterodactyl. Verrill na-ekwu na ndị na-ese ihe ejirila fossils dị ka ihe nlereanya ha wee dee:
Ruo ọtụtụ narị afọ, nkọwa ziri ezi na ọbụna ihe osise nke pterodactyl fossils agafewo site n'otu ọgbọ gaa n'ọgbọ ọzọ, dị ka ndị nna nna nke Cocle bi na mba ebe e nwere ihe nchekwa nke pterosaurs nke ọma.
Ọzọkwa, ndị India North America maara nke ọma Thunderbird, onye aha ya gbaziri maka ụgbọ ala. (19)
Na Baịbụl , Behemoths na Leviathan ndị a kpọtụrụ aha n’akwụkwọ Job yiri ka hà na-ezo aka na dinosaurs. Ọ na-ekwu banyere behemoth na ọdụ ya dị ka osisi cedar, na akwara apata ụkwụ ya ejikọtawo nke ọma na ọkpụkpụ dị ka ihe ntụchi ígwè. Nkọwa ndị a dabara nke ọma na ụfọdụ dinosaur, dị ka sauropods, nke nwere ike itolite ihe karịrị mita 20 n'ogologo. N'otu aka ahụ, ebe Behemoth nọ na nzuzo nke ahịhịa amị, na fens dabara dinosaur, n'ihi na ọtụtụ n'ime ha bi nso n'ụsọ osimiri. N'ihe banyere ọdụ osisi cedar nke Behemoth na-akwagharị, ọ bụ ihe na-adọrọ mmasị na ọ dịghị anụmanụ buru ibu a maara taa nwere ọdụ dị otú ahụ. Ogologo nke dinosaur herbivorous nwere ike ịbụ mita 10-15 n'ogologo ma tụọ 1-2 tọn, na a maghị anụmanụ ndị yiri ya n'oge a. Ụfọdụ nsụgharị Baịbụl sụgharịrị Behemoth dị ka hippopotamus (na Leviathan dị ka agụ iyi), ma nkọwa nke ọdụ dị ka cedar adabaghị n’ụzọ ọ bụla. Enwere ike ịchọta otu okwu na-adọrọ mmasị banyere isiokwu a site n'aka ọkà mmụta sayensị ochie bụ Stephen Jay Gould, onye bụ onye Marxist na-ekweghị na Chineke. O kwuru na mgbe akwụkwọ Job na-ekwu maka Behemoth, naanị anụmanụ dabara na nkọwa a bụ dinosaur (Pandans Tumme, p. 221, Ordfrontsförlag, 1987). Dị ka onye ozizi evolushọn, o kweere na ọ ga-abụrịrị na onye dere akwụkwọ Job nwetara ihe ọmụma ya site n’ihe ndị a chọtara. Otú ọ dị, nke a bụ otu n'ime akwụkwọ ndị kasị ochie na Akwụkwọ Nsọ na-ezo aka n'ụzọ doro anya na anụ ọhịa dị ndụ (Job 40:15: Ugbu a, le behemoth, nke M'mere n'aka-gi…).
- (Job 40:15-23) Ugbu a, lee behemot , nke M'mere n'aka-gi; o nēri ahihia dika ehi. 16 ub͕u a, le, ike-ya di n'úkwù-ya, Ma ike-ya di n'otubo nke afọ-ya. 17 Ọ nāb͕aghari ọdudù-ya dika osisi cedar : Ajikọ-kwa-ra akwara apata-ukwu-ya abua . 18 Ọkpukpu-ya di ka iberibe ọla siri ike ; Ọkpukpu-ya di ka nkpọrọ ígwè. 19 Onye-isi uzọ nile nke Chineke ka ọ bu: Onye mere ya nēme ka mma-agha-ya biakute Ya nso. 20 N'ihi na ugwu nile nēweputa ya ihe-oriri, ebe anu-ọhia nile nākpọ egwu. 21 Ọ nāmakpu n'okpuru osisi nile nādighi-achighari, N'ebe-nzuzo nke okporo ahịhịa amị, na nb͕a-miri . 22 Osisi ndò nēkpuchi ya na onyinyo-ha; Osisi willow nke miri-iyi nāb͕a ya buruburu. 23 Le, osimiri ka ọ nāṅu , ma ọ dighi-eme ngwa: ọ nātukwasi obi na ọ puru isepu Jọdan n'ọnu-ya.
Leviathan bụ ihe e kere eke ọzọ na-adọrọ mmasị nke a kpọtụrụ aha n'akwụkwọ Job. A na-ekwu na ihe a e kere eke bụ eze anụ ọhịa, a kọwakwara otú ire ọkụ si apụ n'ọnụ ya. (Ihe a na-akpọ ebe ogbunigwe nke nwere ike na-ekpo ọkụ - 100 degrees Celsius - gas ozugbo na onye na-awakpo, na-marakwa na anụ ọhịa). O nwere ike ịbụ na ọtụtụ akụkọ gbasara dragon nwere ike ịfụ ọkụ n'ọnụ ha sitere na nke a. Ụfọdụ nsụgharị Baịbụl asụgharịwo Leviathan dị ka agụ iyi, ma ònye hụworo agụ iyi na-eme ka ị daa n’ihu n’ihu ya, ònye ga-ewerekwa ígwè dị ka ahịhịa ahịhịa, na ọla dị ka osisi rere ure, ònye bụkwa eze nke anụmanụ niile dị ebube? Ma eleghị anya, ọ bụkwa anụmanụ na-adịghị agwụ agwụ nke na-adịkwaghị adị, ma a mara ya n'oge Job. Akwụkwọ nke Job na-ekwu, sị:
- (Job 41:1,2,9,13-34) Ị̀ pụrụ iji nkopịpụta leviathan ? Ma-ọbu ire-ya ji udọ̀ nke i ji kwatue? 2 Ị nwere ike itinye nko n'imi ya? ma-ọbu were ogwu b͕apu agbà-ya? 9 Le, olile-anya-Ya bu ihe-efu: Àgātuda madu ọbuná n'anya-ya ? 13 Ònye puru ikpughe iru uwe-Ya? Ma-ọbu ònye gēji brine-ya abua biakute ya? 14 Ònye gēmeghe uzọ nke iru-Ya? Ezé ya dị egwu gburugburu . 15 Ihe ọ̀tụ̀tụ̀ ya bụ npako ya, + ekpochikọtara ọnụ dị ka ihe e ji akàrà emechi emechi . 16 Otù nọ n'ebe ibe-ya nọ, Ọ dighi kwa ikuku nāpu n'etiti ha. 17 Ha ejikọtawo onwe-ha na ibe-ya, nārapara n'otù, ka ewe ghara ikewa ha. 18 N'ihe-ichọ-ya nile ka ìhè nēnwu enwu, Ma anya-ya abua di ka nku anya ututu. 19 Site n'ọnụ ya oriọna ndị na-ere ọkụ na-apụta, na ire ọkụ na-amalikwa . 20 Anwuru-ọku nēsi n'oghere-imi-ya puta, Dika nke si n'ite nākpọ oku ma-ọbu n'ite isi-ọku nēsiputa. 21 Ya ume ire icheku, na ire ọkụ na-esi n'ọnụ ya pụta . 22 N'olu-ya ka ume nādigide, Ma ihe-nwuta aghọwo ọṅù n'iru Ya. 23 Achikọta anu-aru-ya: ha nēguzosi ike nime onwe-ha; enweghị ike imegharị ha. 24 Obi-ya siri ike dika nkume; e, siri ike ka iberibe nkume igwe nri dị n'okpuru. 25 Mb͕e o nēbili onwe-ya, ndi-dike nātu egwu: N'ihi ntiwa-ha ka ha nēme onwe-ha ka ha di ọcha. 26 Mma-agha nke onye nātukwasi ya apughi ijide: ube na ube na uwe-agha. 27 Ọ nāgu ígwè dika okporo ọka, Ọ nāgu kwa ọla ka osisi rere ure. 28 Àkú apughi ime ka ọ b͕alaga: Nkume èbè ewerewo ya ghọ ah ọka-ọka. 29 Ọnu-ọgugu ka aguworo dika ahihia-ọka-ọka: Ọchì-ọchì n'ikpatu ube. 30 Nkume nkọcha di n'okpuru ya: Ọ nāb͕asa ihe di nkọ di nkọ n'elu apiti. 31 Ọ nēme ob͕u-miri ka ọ bu dika ite: Ọ nēme oké osimiri ka ọ di ka ite manu-otite. 32 Ọ nēme uzọ ka ọ nēnwuso Ya; otu onye ga-eche na ogbu mmiri na-arọ. 33 N'elu uwa ọ dighi ihe di ka Ya, Nke emeworo ka ọ ghara itu egwu. 34 Ọ nāhu ihe di elu nile: Ọ bu eze umu npako nile .
Gịnị banyere nkọwa Bible banyere dragons? Akwụkwọ Nsọ jupụtara n'ihe atụ ndị na-egosi nduru, anụ ọhịa wolf ọjọọ, agwọ aghụghọ, atụrụ na ewu, bụ́ anụmanụ niile a na-ahụ n'okike taa. Gịnị kpatara dragọn, nke a kpọtụrụ aha ọtụtụ oge na Agba Ochie na Agba Ọhụụ, na n'akwụkwọ ochie, ga-eji bụrụ ihe dịpụrụ adịpụ? Mgbe Jenesis (1:21) na-ekwu otú Chineke si kee anụ ọhịa buru ibu, anụ ọhịa dị iche iche (nsụgharị nke edegharịrị) (Jen 1:21 ) Chineke wee kee nnukwu whale, na ihe ọ bụla e kere eke dị ndụ nke na-agagharị agagharị, nke mmiri na-amịpụta n'ụba, mgbe ha gachara. ụdị, na anụ ufe ọ bụla nwere nku dị iche iche: Chineke wee hụ na ọ dị mma.) , asụsụ mbụ ahụ ji otu okwu ahụ bụ "tannin", nke kwekọrọ na dragọn n'ebe ọzọ na Akwụkwọ Nsọ. Amaokwu ndị a na-ezo aka na dragons:
- (Job 30:29) Abụ m nwanne nkịta ọhịa , na enyi nke ikwiikwii.
- (Ọma 44:19) Ọ bụ ezie na I tijiwo anyị nke ukwuu n'ọnọdụ nkịta ọhịa , werekwa onyinyo ọnwụ kpuchie anyị.
(Aịza 35:7) Ala kpọrọ nkụ ga-aghọ ọdọ mmiri, na ala kpọrọ nkụ ga-aghọ isi iyi nke mmiri: n'ebe obibi nke nkịta ọhịa , ebe nke ọ bụla n'ime ha, ga-abụ ahịhịa nke nwere ahịhịa amị na amị.
- Anụ ọhịa ga-asọpụrụ m, nkịta ọhịa na nnụnụ: n'ihi na m na-enye mmiri n'ime ọzara, na osimiri n'ọzara, ime ka ndị m, bụ ndị m họọrọ, ṅụọ.
- (Jer 14:6) Ma ịnyịnya ibu ọhịa guzoro n'ebe dị elu, ha na-ekuchapụ ifufe dị ka nkịta ọhịa ; anya-ha ada ada, n'ihi na ahihia adighi.
- (Jer 49:33) Hezoa gābu kwa ebe-obibi nke nkita-ọhia , na ebe tọb͕ọrọ n'efu rue mb͕e ebighi-ebi: ọ dighi onye ọ bula gēbi n'ebe ahu, ọ dighi kwa nwa nke madu gēbi nime ya.
- (Maịka 1:8) N'ihi ya, m ga-akwa ákwá arịrị, tiekwa mkpu, m ga-ejekwa yipụ ọtọ na ọtọ: m ga-akwa ákwá arịrị dị ka nkịta ọhịa , na iru uju dị ka ikwiikwii.
(Mal 1:3) M'we kpọ Isọ asì, me kwa ka ugwu-ya nile na ihe-nketa-ya tọb͕ọrọ n'efu nye anu-ọhia nke ọzara.
’ (Ọma 104:26) Ụgbọ mmiri na-aga n’ebe ahụ: leviathan ahụ , bụ́ onye I meworo ka ọ kpọọ egwu n’ime ya.
- (Job 7:12) Ọ̀ bụ m bụ oké osimiri, ka ọ̀ bụ oké whale , na ị na-edobe m onye nche? (ụdị edegharịrị: anụ mmiri, na Hibru tannin, nke pụtara dragọn)
- (Job 26:12, 13) O ji ike ya kewaa oké osimiri, ọ bụkwa nghọta ya ka o ji tigbuo ndị mpako. 13 Ọ jiwo mọ-Ya me elu-igwe nma; aka-Ya kpụrụwo agwọ gbagọọ agbagọ.
- (Ọma 74:13, 14) I were ike-Gi kewa oké osimiri: I tipiawo isi nke nkita-ọhia nile nke di na miri. 14 I tipia-kwa-ra isi Leviathan , were ya nye ndi bi n'ọzara ihe-oriri.
- (Ọma 91:13) Ị ga-azọda ọdụm na ajula: nwa ọdụm na dragon ka ị ga-azọda n'okpuru ụkwụ.
’ (Aịza 30:6) Ibu nke anụ ọhịa ndịda: n’ala nsogbu na nhụsianya, ebe ụmụ ọdụm na okenye, ajụala na agwọ na-efe efe si abịa, ha ga-ebukwa akụ̀ ha n’ubu ụmụntakịrị . inyinya-ibu, na àkù-ha n'elu ùkwù camel, Nye ndi nādighi-abara ha urù.
(De 32:32, 33) N'ihi na osisi vine ha sitere n'osisi vine nke Sọdọm, site kwa n'ubi Gọmọra: nkpuru-vine-ha bu nkpuru-vine nke gall, uyọkọ-ha di ilu: 33 manya-vine-ha bu nsi nke nkita-ọhia , na ihe-ike nke aju-ala.
(Neh 2:13) M'we si n'ọnu-uzọ-ama ndagwurugwu pua n'abali, n'iru olùlù- miri dragọn ahu , na n'ọnu-uzọ-ama ebe ikpofu ahihia, we hu mb͕idi Jerusalem, nke etipiaworo, na ọnu-uzọ-ama-ya nile ka erepiaworo. ya na ọkụ.
- (Aịsaịa 51:9) Teta, teta, yikwasị ike, ogwe-aka Jehova; teta, dika n'ubọchi ochie, n'ọb͕ọ nile nke mb͕e ochie. Ọ̀ bughi gi onwe-gi bu onye b͕upuru Rehab, we tib͕ue dragon ahu?
- (Aịsaịa 27:1) N'ụbọchị ahụ, Jehova ga-eji mma agha Ya dị njọ dị ukwuu dị ike leta leviathan, bụ́ agwọ nke na-amapupu, ọbụna leviathan, bụ́ agwọ gbagọọ agbagọ; ọ gēb͕u kwa dragon nke di n'oké osimiri.
(Jere 51:34) Nebukadreza, bụ́ eze Babịlọn, eripịawo m, ọ zọpịawo m, o mewo ka m bụrụ ihe efu, o lodawokwa m dị ka dragọn , o mejuwo afọ ya n’ihe oriri m, ọ wụpụwokwa. m pụta.
Apọkrịfa nke Agba Ochie na dragons . Gịnị banyere Apọkrịfa nke Agba Ochie? Ha nwekwara ọtụtụ okwu banyere dragọn ahụ, bụ́ ndị a na-ahụta dị ka anụmanụ n'ezie, kama ịbụ ihe e kere eke n'akụkọ ifo. Onye dere akwụkwọ nke Sirach dere ka ọ ga-akara ya mma ka ya na ọdụm na dragọn biri karịa ya na nwunye ọjọọ ya. Ihe mgbakwunye na Akwụkwọ Esta kọrọ banyere nrọ Mọdekaị ( Mọdekaị nke Bible), mgbe ọ hụrụ nnukwu nkịta abụọ. Daniel nwekwara otu nnukwu dragọn, bụ́ nke ndị Babịlọn na-efe. Nke a na-egosi ka ụmụ anụmanụ ndị a nwere ike bụrụ na ha toruru oke oke.
- ( Saịrak 25:16 ) Ọ nyere]m ]m` na dragọn ] b ?
- ( Amamihe nke Sọlọmọn 16:10 ) Ma ụmụ gị ndị ikom emeghị ka ezé anụ ọhịa ndị na-egbu egbu merie: n’ihi na ebere gị dị n’ebe ha nọ mgbe niile, wee gwọọ ha.
- (Saịrak 43:25) N'ihi na n'ime ya ka e nwere ọrụ ndị dị ịtụnanya na ndị dị ebube, ụdị anụ ọhịa na whale dị iche iche e kere.
- (mgbakwunye na Esta 1: 1,4,5,6,5,6) A dọrọ otu onye nke ebo Benjamin, ya na Eze Nebuchadneza nke Babilọn weghaara Jerusalem. Mọdekai bu nwa Jaia, onye sitere na Kish na Shimai. 4 Ọ rọrọ nrọ na e nwere oké mkpọtụ na ọgba aghara, oké égbè eluigwe na ala ọma jijiji, na oké ọgba aghara dị n’ụwa. 5 Mgbe ahụ, nnukwu nkịta abụọ pụtara, dị njikere ịlụso ibe ha ọgụ . 6 Ha we tiye oké nkpọtu , mba nile we jikere ibuso mba ezi omume nke Chineke agha.
- (Agbakwunyere na Daniel, Bel na Dragọn 1:23-30) Ma n'otu ebe ahụ e nwere otu nnukwu dragọn , nke ndị Babilọn na-efe ofufe. 24 Eze we si Daniel, Ì gāsi kwa na nka bu ọla? le, ọ nādi ndu, ọ nēri nāṅu kwa ; i pughi isi na Ọ bughi chi di ndu: n'ihi nka kpọ isi ala nye Ya. 25 Daniel we si eze, M'gākpọ isi ala nye Jehova, bú Chinekem: n'ihi na Ya onwe-ya bu Chineke di ndu. 26 Ma hapụ m, eze, ma m ga-egbu dragon a n’ejighị mma agha ma ọ bụ mkpanaka. Eze we si, Nyem gi ikike. 27 Daniel we were pitch, na abuba, na agiri-isi, kpocha ha, me kwa ùkwù-ha: nka ka o tiyere n'ọnu dragon ahu, dragon ahu we b͕awa n'ala: Daniel we si, Le, ndia bu chi unu. ife ofufe. 28 Mb͕e ndi Babilon nuru ya, ha we were oké iwe, kekọta madu imegide eze, si, Eze aghọwo onye-Ju, o we kpochapu Bel, o mewo ka dragọn ahu nwua, me ka ndi-nchu-àjà nwua. 29 Ha we biakute eze, si, Naputa ayi Daniel, ka ayi we ghara ibibi gi na ulo-gi. 30 Ma mb͕e eze huru na ha nākpab͕u ya nke-uku, ebe o nēnweghi ike, o we nye ha Daniel;
REFERENCES:
1. J. Morgan: The End of Science: Facing the Limits of Knowledge in the Twilight of Scientific Age (1996). Reading: Addison-Wesley 2. Thoralf Gulbrandsen: Puuttuva rengas, p. 100,101 3. Stephen Jay Gould: The Panda’s Thumb, (1988), p. 182,183. New York: W.W. Norton & Co. 4. Niles Eldredge (1985): “Evolutionary Tempos and Modes: A Paleontological Perspective” teoksessa Godrey (toim.) What Darwin Began: Modern Darwinian and non-Darwinian Perspectives on Evolution 5. George Mc Cready Price: New Geology, lainaus A.M Rehnwinkelin kirjasta Flood, p. 267, 278 6. Kimmo Pälikkö: Taustaa 2, Kehitysopin kulisseista, p. 927. 7. Kimmo Pälikkö: Taustaa 2, Kehitysopin kulisseista, p. 194 8. Pekka Reinikainen: Unohdettu Genesis, p. 173, 184 9. Stephen Jay Gould: Catastrophes and steady state earth, Natural History, 84(2):15-16 / Ref. 6, p. 115. 10. Thoralf Gulbrandsen: Puuttuva rengas, p. 81 11. Toivo Seljavaara: Oliko vedenpaisumus ja Nooan arkki mahdollinen, p. 28 12. Uuras Saarnivaara: Voiko Raamattuun luottaa, p. 175-177 13. Scott M. Huse: Evoluution romahdus, p. 24 14. Many dino fossils could have soft tissue inside, Oct 28 2010, news.nationalgeographic.com/news_/2006/02/0221_060221_dino_tissue_2.html 15. Nielsen-March, C., Biomolecules in fossil remains: Multidisciplinary approach to endurance, The Biochemist 24(3):12-14, June 2002 ; www.biochemist.org/bio/_02403/0012/024030012.pdf 16. Pekka Reinikainen: Darwin vai älykäs suunnitelma?, p. 88 17. Pekka Reinikainen: Dinosaurusten arvoitus ja Raamattu, p. 111 18. Pekka Reinikainen: Dinosaurusten arvoitus ja Raamattu, p. 114,115 19. https://creation.com/redirect.php?https://www. youtube.com/watch?v=QbdH3l1UjPQ 20. Matti Leisola: Evoluutiouskon ihmemaassa, p.146 21. J.S. Shelton: Geology illustrated 22. Pentti Eskola: Muuttuva maa, p. 114 23. Carl Wieland: Kiviä ja luita (Stones and Bones), p. 11 24. Pekka Reinikainen: Unohdettu Genesis, p. 179, 224 25. Wiljam Aittala: Kaikkeuden sanoma, p. 198 26. Kalle Taipale: Levoton maapallo, p. 78 27. Mikko Tuuliranta: Koulubiologia jakaa disinformaatiota, in book Usko ja tiede, p. 131,132 28. Francis Hitching: Arvoitukselliset tapahtumat (The World Atlas of Mysteries), p. 159 29. Pentti Eskola: Muuttuva maa, p. 366 30. Siteeraus kirjasta: Pekka Reinikainen: Dinosaurusten arvoitus ja Raamattu, p. 47 31. Scott M. Huse: Evoluution romahdus, p. 25 32. Pekka Reinikainen: Dinosaurusten arvoitus ja Raamattu, p. 90
|
Jesus is the way, the truth and the life
Grap to eternal life!
|
Other Google Translate machine translations:
Ọtụtụ nde afọ / dinosaurs / evolushọn
mmadụ? |
