|
|
|
This is a machine translation made by Google Translate and has not been checked. There may be errors in the text. On the right, there are more links to translations made by Google Translate. In addition, you can read other articles in your own language when you go to my English website (Jari's writings), select an article there and transfer its web address to Google Translate (https://translate.google.com/?sl=en&tl=fi&op=websites).
ናይ መሓመድ ምግላጻትን ህይወትን
መሓመድ ዝረኸቦም ምግላጻት ካብ ምንታይ እዮም? ካብ ኣምላኽ ድዮም ነይሮም ወይስ ኣይኮኑን? ስለምንታይ ፍረ ህይወት መሓመድ ከም ጽቡቕ ክቑጸር ዘይክእል?
ኣብ እስልምና እቲ ኣገዳሲ ሰብ ነቢይ መሓመድ እዩ። ከም ማሕተም ነብያት ይቑጸር (33፡40) ልዕሊ ዝኾነ ሰብ ድማ ዋጋ ይወሃቦ። ኣስላም ንብዙሓት ካልኦት ነብያት ከም በዓል ኖህ፡ ኣብርሃም፡ ሙሴን ኢየሱስን እኳ እንተ ኣለልዮም፡ መሓመድ ግን ኣብ ዝርዝሮም ቁጽሪ ሓደ እዩ። ኣብቲ "ብዘይካ ኣላህ ካልእ ኣምላኽ የለን መሓመድ ድማ ነብዩ እዩ" ዝብል እምነት እውን ይግለጽ። ኣብዚ ዝስዕብ መስመራት መሓመድ ዝረኸቦ ምግላጽን ህይወቱን ንምጽናዕ ክንብገስ ኢና። ምኽንያቱ ስልጣን እስልምናን ቁርኣንን ብቐንዱ ኣብ ምግላጻት መሓመድን ስብእናኡን ክዓርፍ ከሎ፡ እዚ ጉዳይ እዚ ክዝንጋዕ ኣይክእልን እዩ። እስልምና ምስ ሰብ መሓመድ ብዘይፍለ መንገዲ ዝተኣሳሰር እዩ። ብዘይ ንሱ ምሉእ እምነት እስልምና በዚ ሕጂ ዘለዎ መልክዕ ብርግጽ ኣይምሃለወን። ስለዚ ምስ ህይወት መሓመድ ምልላይ ኣገዳሲ እዩ። ኣብዚ መጽናዕቲ ቁርኣንን ካልኦት እስላማውያን ምንጭታትን ከም ሓገዝ ክንጥቀመሉ ኢና ምኽንያቱ እቶም ኣስላም ባዕሎም ልዑል ዋጋ ስለዘለዎምን ብዛዕባ መሓመድ ብዙሕ ስለ ዝነግሩን።
ብሓቂ ድዩ መልኣኽ ኣምላኽ ጋብሪኤል ንመሓመድ ተራእዩ ? ኣብ እስልምና ሓፈሻዊ እምነት መሓመድ ምግላጽኡ ካብ መልኣኽ እግዚኣብሔር ገብርኤል (ጅብሪል) ከም ዝተቐበሎ እዩ። ኣብ መጀመርታ መሓመድ ባዕሉ ነቲ ዝተራእዮ ከለልዮ ኣይከኣለን፡ ድሒሩ ግን ንገብርኤል መልኣኽ ከም ምንጪ ናይቲ ምግላጽ ክቖጽሮ ጀሚሩ። እዚ ኣምር እዚ ኣብ እስላማዊ ዓለም ጽቡቕ ጌሩ ተሰሪቱ ኣሎ።ይኹን እምበር፡ ሱራፊኤል ዝተባህለ መልኣኽ ኣብ መጀመርታ ንመሓመድ ከም ዝተራእየን፡ ድሕሪ ሰለስተ ዓመት ድማ ገብርኤል ከም ዘይመጸን ዝገልጽ ትውፊት ኣስላም (ብኢብን ሳዓድ ዝተመዝገበ) ኣሎ። ብዙሓት ምሁራት ሰባት ነዚ ትውፊት ክኽሕድዎ ደልዮም እዮም፤ ንመሓመድ ዝተራእየሉ እንኮ መልኣኽ ገብርኤል ምዃኑ ይኣምኑ። ምዕራፍ 2 ቁርኣን ንገብርኤል ይጠቅስ፤በል ኦ መሓመድ: "ጸላኢ ጅብራኤል (ገብሪኤል) ዝኾነ ሰብ ነዚ ቁርኣን ብትእዛዝ ኣላህ ኣብ ልብኻ ከም ዘውረዶ ክፈልጥ ይግባእ እዚ ድማ ቅድሚ ሕጂ ዝተጻሕፉ ቅዱሳት መጻሕፍቲ ዘረጋግጽ እዩ: ንመእመናን ድማ መምርሕን ብስራትን እዩ። ይግበሩ ።" ንኣላህን ንመላእኽቱን ንልኡኻቱን ንጅብራኤል (ገብሪኤል)ን ሚካኤልን ( ሚካኤል ) ጸላኢ ዝኾነ ሰብ ምዃኑ ፍለጡ፤ኣላህ ንኸምዚኦም ዝኣመሰሉ ዘይኣመንቲ ጸላኢ ምዃኑ ፍለጡ።(2:97,98)
ምስ መጽሓፍ ቅዱስ ዝጋጮ . ኣስላም መሓመድ ምስቲ ቁርኣን ናብ መሓመድ ዘመሓላለፈ ገብርኤል መልኣኽ ርክብ ከም ዝነበሮ ክኣምኑ ከለዉ፡ እቲ ብተመሳሳሊ ስም ገብርኤል ዝጽዋዕ መልኣኽ እውን ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ይርከብ። ይኹን እምበር ኣብ መንጎ መጽሓፍ ቅዱሳዊ ገብርኤልን ንመሓመድ ዝተራእየ ፍጡርን ንጹር ፍልልይ ኣሎ። እዚ ካብ መጽሓፍ ቅዱስ ክርአ ይከኣል፣ ገብርኤል መልኣኽ ንኢየሱስ ወዲ ልዑል ወይ ወዲ ኣምላኽ ምዃኑ ኣፍልጦ ክህቦ ከሎ፣ ኣብ ቁርኣን ግን ተመሳሳሊ ነገር ክልኩል እዩ። ካብዚ ምግላጻት እዚ መደምደምታ እንተበጺሕናዮ ብርግጽ ሓደ ፍጡር ክኸውን ኣይክእልን እዩ። እቲ ንመሓመድ ዝተራእየሉ ፍጡር ካብቲ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ተጠቒሱ ዘሎ ገብርኤል ዝተፈልየ ፍጡር ክኸውን ኣለዎ።
ቁርኣን
ኦ ነቢ ንክርስትያን ንገሮም : "ርህሩህ (ኣላህ) ወዲ እንተዝህልዎ ኣነ ቀዳማይ ምሰገድኩ። (43:81)
ኦ ህዝቢ መጽሓፍ! ደረት ሃይማኖትካ ኣይትጥሕስ። ብዛዕባ ኣላህ ብዘይካ ሓቂ ካልእ ኣይትዛረብ። እቲ መሲሕ ኢየሱስ ወዲ ማርያም ካብ ልኡኽ ኣላህን ንማርያም ዝዓደላ ቃሉ "ኹን" ን ካብኡ ድማ ቅርጺ ህጻን ኣብ ማህጸና ዝወሰደ መንፈስን ንላዕሊ ኣይነበረን ። ስለዚ ኣብ ኣላህን ረሱልኡን እመን: "ስላሴ" ኣይትበል።" ከምኡ ምባል ኣቋርጽ: ንዓኻ ይሓይሽ: ኣላህ ሓደ ኣምላኽ ጥራይ እዩ: ወዲ ምውላድ ካብ ኣድላይነት ኣዝዩ ልዕሊኡ እዩ! እዚ ኩሉ ናቱ እዩ :: ኣብ ሰማያትን ኣብ ምድርን እዩ ዘሎ ንመከላኸሊ ኣላህ ጥራይ እዩ (4:171)
ኢየሱስ ወዲ ማርያም ከምዚ እዩ ነይሩ፣ እዚ ድማ እቲ ብዛዕባኡ ዝጠራጠሩሉ ሓቀኛ መግለጺ እዩ። ንሱ ባዕሉ ወዲ ክወልድ ንክብሪ ናይ ኣላህ ኣይግባእን እዩ ! ካብዚ ኣዝዩ ልዕሊኡ እዩ፤ ምኽንያቱ ንሓደ ጉዳይ ክእዝዝ ከሎ "ኩን" ምባል ጥራይ እዩ ዘድልዮ ንሱ ድማ እዩ። (19፡34,35)
መጽሓፍ ቅዱስ
- (ሉቃ 1፡26-35) ኣብ ሻድሻይ ወርሒ ድማ ገብርኤል መልኣኽ ካብ ኣምላኽ ናብ ናዝሬት እትበሃል ከተማ ገሊላ ተላእከ ። 27 ንሓንቲ ድንግል ምስ ዮሴፍ ዝስሙ ሰብኣይ፡ ካብ ቤት ዳዊት እተመርዓወት። እታ ድንግል ድማ ማርያም ትበሃል። 28 እቲ መልኣኽ ድማ ናብኣ ኣትዩ፡ ሰላም፡ ኣታ ልዑል ሞገስ ዝረኸብካ ፡ እግዚኣብሄር ምሳኻ እዩ፡ ካብ ኣንስቲ ብሩኽ ኢኺ፡ በላ። 29 ምስ ረኣየቶ ድማ፡ በቲ ዘረባኡ ተረበሸት እሞ፡ እዚ እንታይ ዓይነት ሰላምታ ኪኸውን ከም ዘለዎ ኣብ ኣእምሮኣ ሓሰበት። 30 እቲ መልኣኽ ድማ፡ ማርያም ፡ ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ሞገስ ረኺብኪ እዩ እሞ፡ ኣይትፍራህ፡ በላ ። 31 እንሆ ድማ ኣብ ማህጸንኪ ክትጠንስ ወዲ ድማ ክትወልዲ ኢኺ፡ ስሙ ድማ የሱስ ክትሰምዮ ኢኺ ። 32 ዓብዪ ኪኸውን እዩ፣ ወዲ ልዑልውን ኪብሃል እዩ ፣ እግዚኣብሄር ኣምላኽ ድማ ዝፋን ኣቦኡ ዳዊት ኪህቦ እዩ። 33 ኣብ ልዕሊ ቤት ያእቆብ ድማ ንዘለኣለም ኪነግስ እዩ። መንግስቱ ድማ መወዳእታ የብሉን ። 34 ማርያም ድማ ነቲ መልኣኽ ፡ ኣነ ሰብ ዘይፈለጥኩ፡ እዚ ከመይ ኪኸውን እዩ፧ 35 እቲ መልኣኽ ድማ፡ መንፈስ ቅዱስ ክመጸኪ እዩ፡ ሓይሊ ልዑልውን ከጽልለኪ እዩ ፡ ስለዚ እቲ ካባኺ ዚውለድ ቅዱስ፡ ወዲ ኣምላኽ ኪብሃል እዩ፡ በላ ።
መሓመድ ’ ውን ከም ተዋሒጡ ተጠራጢሩን ፈሪሑን ። ሓደ ምኽንያት መንነት መልኣኽ ገብርኤል ከም ወሃቢ ምግላጽ መሓመድ ክንጠራጠር ዝግበኣና ምኽንያት፡ መሓመድ ባዕሉ ነቲ ምግላጽ ስለ ዝጠራጠሮን ዕቡድ ከይከውን ስለ ዝፈርሐን እዩ። እዚ እዩ ቁርኣን ኣብ ውሑዳት ቦታታት ዝዛረበሉ። እቲ ንመሓመድ ዝተራእየ ፍጡር እዚ ሓቂ ከምዘይኮነ ከእምኖ ነይርዎ።
ብዛዕባ እቲ ዘውረድናልካ ኣብ ጥርጣረ እንተሃልዩካ ፡ ነቶም ቅድሜኻ መጽሓፍ ከንብቡ ዝጸንሑ ሕተቶም። ብሓቂ ሓቂ ካብ ጎይታኹም መጺኣኩም ኣላ: ስለዚ ካብቶም ዝጠራጠሩ ኣይትኹኑ: ምስቶም ንወሓይላታት ኣላህ ዝኽሕዱ ድማ ኣይትጽንበሩ፤ እንተዘይኮይኑ ሓደ ካብቶም ዝኸሰሩ ክትከውን ኢኻ። (10፡94,95)
መነኮስ. ብብርዕን ብዝጽሕፍዎን። ብጸጋ ጎይታኻ ዕቡድ ኣይኮንካን ፣ መወዳእታ ዘይብሉ ዓስቢ ድማ ክህልወካ እዩ። ዝለዓለ ክቡር ባህሪ ዘለካ ኢኻ። ኣብ ሓጺር ግዜ ክትዕዘቡ ኢኹም - ከምቲ ንሳቶም ዝረኣይዎ - መን ካባኻትኩም ብዕብዳን ዝተሳቐየ። ብርግጽ ጐይታኻ እዩ ነቶም ካብ መገዱ ዝሰሓቱ ዝፈልጦም፡ ከምቲ ንሱ ነቶም ብግቡእ ዝምርሑ ዝያዳ ዝፈልጦም። ስለዚ ነቶም ዘይኣመንቲ ኣይትግዛእ። ቁሩብ ኣብ ዋጋ ዕዳጋ ክትኣቱ ይምነዩኻ፣ ስለዚ ንሳቶም እውን ኣብ ዋጋ ዕዳጋ ምኣተዉ። (68፡1-9)
ስለዚ ኦ ነቢይ ናይ ምምዕዳው ተልእኾኻ ቀጽሎ ። ብጸጋ ጐይታኻ ትንቢት ወይ ዕቡድ ኣይኮንካን ። ይብሉ ዶ: "ገጣሚ ጥራይ እዩ! ገለ ሕማቕ ዕድል ክወርዶ ንጽበ ኣለና። (52፡29,30)
እቲ መሓመድ ኣብ ልዕሊ ገዛእ ርእሱ ዝነበሮ ጥርጣረ ኣብ ካልኦት ሰባት እውን ተራእዩ እዩ። ቁርኣን ገሊኦም ንመሓመድ ከም ዕቡድ፡ ከም ሓደ ብውሑስ መንፈስ ዝቖረጸ ገጣሚ፡ ከም ሓሳዊ ስሒር ከም ዝቖጽርዎ፡ ወይ ድማ ንኹሉ ነገር ባዕሉ ከም ዝመሃዞ ይገልጽ፤
ንሳቶም ድማ ከምዚ ይብሉ: "ኣታ መዘኻኸሪ (ቁርኣን) ዝግለጸልኩም ዘሎ! ብርግጽ ዕብዳን ኢኹም ። (15:6)
ኣብቲ እዋን እቲ መልእኽትና ምቕባል ግን ከመይ ገይሩ እዩ ጠቓሚ ክኸውን ዝኽእል? ሓደ ረሱል (መሓመድ) ፣ ነቲ ነገራት ብንጹር ዝገብር፣ ድሮ መጺኦምዎም ኣሎ ገና ንሳቶም ይኽሕድዎ: " ዕቡድ እዩ፣ ብኻልኦት ዝተማህረ !" (44፡13,14)
እቶም ዘይኣመንቲ ምግላጽና (ቁርኣን) ምስ ሰምዑ ዳርጋ ብዓይኖም ምተዓንቀፉኻ ፣ " ንሱ (መሓመድ) ብርግጽ ጽሉል እዩ " ይብሉኻ። (68፡51)
ኣንታ ህዝቢ መቐለ! ብጻይካ ኣይዓበደን ; ንሱ (መሓመድ) ብሓቂ ንዕኡ (ገብርኤል ) ኣብ ንጹር ኣድማስ ርእይዎን ፍልጠት ዘይርአ ንምኽልካል ስሱዕ ኣይኮነን። እዚ (ቁርኣን) ናይ ርጉም ሰይጣን ቃል ኣይኮነን። (81፡22-25)
ምኽንያቱ: "ብዘይካ ኣላህ ካልእ ኣምላኽ የለን" ምስ ተባህሎም: ብትዕቢት ይነፍሑ ነበሩ : "እንታይ! ምእንቲ ዕቡድ ገጣሚ ዲና ኣማልኽትና ክንገድፎም ይግባእ ?" (37፡35,36)
ካብ መንጎኦም ሓደ ዋርነር ከም ዝመጸሎም ይግረሙ እሞ፡ እቶም ካፍር ድማ " ሓሶት ዝዛረብ ጠንቋሊ እዩ ! (38፡4)" ይብሉ።
"ንደቂ ሰባት ኣጠንቅቑን ንኣመንቲ ምስ ጎይታኦም ኣብ ጥዑይ እግሪ ከምዘለዉ ብስራት ሃቡን" ብምባል ካብ መንጎኦም ፍቓድና ምግላጽና ንህዝቢ ዝገርም ድዩ ዝመስሎም። ካፍር ድማ ከምዚ ይብሉ: " እዚ ሰብኣይ እዚ ብርግጽ ርኡይ ስሒር እዩ !" (10፡2)
ህዝቢ ድዩ: "ንሱ (መሓመድ) ፈሪሱዎ ?" ኣይፋልን! ንሱ ድማ ካብ ጐይታኻ ዝመጸት ሓቂ እያ፣ ቅድሜኻ መጠንቀቕታ ዘይመጸ ህዝቢ ምእንቲ ከተጠንቅቖ: መምርሒ ምእንቲ ክቕበሉ። (32፡3)
ካብቶም ኣብ ዳሕረዎት ዘመን ዝነበሩ ሰባት (ኣይሁድን ክርስትያንን) ከምዚ ዝበለ ነገር ኣይሰማዕናን : ብዘይካ ምፍርራሕ ካልእ ኣይኮነን ። (38፡7)
መሓመድ ኣብ ርእሲ ምጥርጣርን ልቦናኡ ከይስእን ምፍራሕን ብእኩይ መንፈስ ከም ዝተሳዕረ ይፈርሕ ነበረ። እዚ ዝስዕብ ጥቕሲ ብዛዕባ ተመኩሮታት መሓመድ ዝገልጽ ኮይኑ፡ ኣብ እስላማዊ ምንጭታት ተጠቒሱ ኣሎ። እዞም ጥቕስታት ንኣስላም ከሕፍሩ ይኽእሉ እዮም፡ ሓቂ እንተኾይኑ ግንኸ? መሓመድ ንድያብሎስ ከም ዝረኣየ ኣሚኑ ብዛዕባ ድዚን ወይ እኩይ መንፈስ ይዛረብ ነበረ። እቲ ዝተራእዮ መልኣኽ ሕያዋይ መልኣኽ ኣይመስሎን፤
ካዲድዛ ንመሓመድ ካብ እግዚኣብሔር ራእይ ምእንቲ ክረክብ ኣብ ጽምዋ ክነብር ናብ ኣኽራን ወሰዶ። ሓደ መዓልቲ መሓመድ እናበኸየ ካብ ኣኽራን ወረደ። ካብ ኣፉ ገለ ነገር ፈሰሰ። ኣዒንቱ ቀያሕቲ ነበራ። ካዲድዛ "እንታይ ኣጋጢሙካ?" መሓመድ "ዲያብሎስ ርእየ ብጂን [እኩይ መንፈስ] ተዋሒጠ" ኢሉ። መሓመድ ኣፍልጦ ሂብዎ። እዚ ጉዳይ እዚ ኣብቲ ብኣል ሓላቢ ዝጸሓፎ ታሪኽ ህይወቱ እውን ተጻሒፉ ኣሎ (1 ጥራዝ ገጽ 227)። ካዲድዛ ግን ንመሓመድ "ከምኡ ኣይትበል። እቲ ዲያብሎስ ዝበልካዮ ፍጡር እንደገና ምስ ረኣኻዮ ንገረኒ ኣነ ክፍትኖ እየ" በሎ። መሓመድ ነቲ ፍጡር ዳግማይ ምስ ረኣያ ንበዓልቲ ቤቱ "እሂ ኣብኡ ኣሎ" በላ። ሽዑ ካዲድዛ ጸጋማይ ምዕጉርታ ኣቃሊዓ ንመሓመድ ኣብ ልዕሊኣ ኮፍ ክብል ሓተተቶ። ካዲጃ፡ እቲ ፍጡር መልኣኽ እንተዝኸውን፡ ምዕጉርቲ ጓል ኣንስተይቲ ርእዩ ክሓፍርን ክነፍርን እዩ ኢሉ ሓሰበ። ካዲድዛ “ትርእዮ ዲኻ?” መሓመድ “እወ” ኢሉ መለሰሉ። እታ ሰበይቲ የማናይ ምዕጉርታ ኣቃሊዓ "ትርእዮ ዲኻ?" መሓመድ "እወ" ኢሉ መለሰሉ። ካዲድዛ ንመሓመድ ኣብ ሕቑፋ ሒዛ: "እዚ ትርእዮ ዲኻ?" መሓመድ "እወ" ኢሉ መለሰሉ። ሽዑ ካዲድዛ ገጻ ኣግሂዳ መሓመድ ነቲ ፍጡር ክርእዮ ይኽእል ድዩ ኢላ ደጊማ ሓተተቶ። መሓመድ “ኣይፋልን ሃዲሙ” በሎ። ካዲድዛ ጨደረት: "እሂ እዚ መልኣኽ እምበር ዲያብሎስ ኣይኮነን!" ንምንታይ? እቲ ፍጡር ብገጽ ካዲድዛ ስለ ዝሓፈረ? ኣብ ቲቪ ንኣስላም እሓቶም: እንታይ ዓይነት መልኣኽ እዩ ገጽ ጓል ኣንስተይቲ ክጥምት ከሎ ሕቡእ ቦታታታ ክጥምት ከሎ ዘይሓፍር? እዚ ኣብ መጻሕፍቲ ኣስላም ዝተጻሕፈ እዩ። እቲ መርትዖ ኣብኡ ኣሎ። መሓመድ ድማ ዲያብሎስ ምዃኑ ተናዘዘ። (1)
እቲ ባህላዊ እስላማዊ ዛንታ መሓመድ ኣብ ትሕቲ ጽልዋ እኩይ መንፈስ ከም ዝነበረ ዝሕብር ይመስል። ኣብቲ ዛንታ እቲ መሓመድ ሕድገት ሓጢኣቱን ካብ እኩያት መናፍስቲ ክናገፍን ከም ዝሓተተ ይንገር። ከምዚኦም ዝበሉ ትውፊታት መሓመድ ከም ካልኦት ሰባት ዘይፍጹም ምንባሩን ምስቲ እኩይ መንፈስ ዘለዎ ምትእስሳር ከም ዝጠራጠርን ይሕብሩ። እቲ ገብርኤል እየ ዝበለ ፍጡር ከምዚ ዝበለ ክፉእ መንፈስ ድዩ ነይሩ?
ኣል ሓዲስ፡ ቅጽ. 3፡ ገጽ 10። 786 ኣቡ ኣዘር ኣል ኣንማሪ ከምዚ ዝስዕብ ይነግረና: ነቢይ ክድቅስ ከሎ: ብስም ኣላህ ኣነ ብስም ኣላህ ይድቅስ ኣንታ ኣላህ! ሓጢኣተይ ይቕረ በለለይ ፡ ክፉእ መንፈሰይ ድማ ኣወግድ ።
ካልእ ጥቕሲ ከም ዝሕብሮ፡ መሓመድ ነቲ ምግላጹ ወይ ምስ መንፈስ ዝገበሮ ርክብ ከም ኣወንታዊ ተመክሮ ከም ዘይቆጽሮ ይሕብር። ብዲያብሎስ ዝተሳቐየ ኮይኑ ተሰሚዕዎ፡ ነብሱ ክቐትል ከይተረፈ ኣስተንተነ። ገብርኤል መልኣኽ ኣምላኽ እንተ ዀይኑ፡ ንምንታይ እዩ ተመክሮ መሓመድ ካብቲ ንኣብነት ማርያም ምስ ተመሳሳሊ ስም ዘለዎ መልኣኽ ዝረኸበት ኣዝዩ ዝኸበደ፧ እዚ ተመክሮታት እዚ ፍጹም እተፈልየ እዩ።
ኣብ መጀመርታ መሓመድ ብዛዕባ እቲ ምስቲ መንፈስ ዝገበሮ ልዕለ ባህርያዊ ርክብ ብዘደንቕ መንገዲ ቅሳነት ኣይነበሮን። "ብዙሕ ቃንዛ ተሰሚዑ ገጹ ድማ ሓሙኽሽቲ ኮይኑ" (2)። ብዲያብሎስ ተዋሒጡ ድዩ ዝብል ሕቶ ኣልዒሉ፡ ነብሰ ቅትለት ከይተረፈ ኣስተንተነ፤
ናብ ጫፍ እቲ እምባ ከይደ ንነብሰይ ንታሕቲ ክድርብያ እየ ምእንቲ ክመውት በዚ ድማ ሰላም ክረክብ። ስለዚ ንቕድሚት ከይደ ግን ፍርቂ መንገዲ እምባ ምስ ደየብኩ ካብ ሰማይ “ኦ መሓመድ” ዝብል ድምጺ ሰሚዐ። ንስኻ ሃዋርያ ኣምላኽ ኢኻ ኣነ ድማ ገብርኤል እየ።” (መን ይዛረብ ነይሩ) ክርኢ ርእሰይ ናብ ሰማይ ኣልዒለ እንሆ፡ ገብርኤል ብመልክዕ ሰብ - ኣእጋሩ ኪኖ ኣድማስ ዝተዘርግሐ ሰብ እዩ። ንሱ ድማ ”ኦ መሓመድ። ንስኻ ሃዋርያ ኣምላኽ ኢኻ ኣነ ድማ ገብርኤል እየ።” (3)
መሓመድ ብዓቢ ጭንቀት ናብ ካዲድዛ ተመልሰ። ብመሰረት ዓይሻ “ድሕሪኡ ረሱል ኣላህ ምስኡ (ወሓይ) ተመልሰ። ልቡ ብቕልጡፍ ይሃርም ነበረ፣ (እሞ) ኣብ መንጎ መንኵቡን ክሳዱን ዝነበረ ጭዋዳታት ራዕራዕ በለ፣ ክሳብ ናብ ካዲድዛ (ሰበይቱ) መጺኡ: ‘ኦ ካዲድዛ እንታይ የሕምመኒ? ሕማቕ ነገር ከየጋጥመኒ ፈሪሐ።’ ኢሉ መለሰሉ። ድሕሪኡ ንካዲድዛ ኩሉ እቲ ዘጋጠመ ነገራ" (4)፣ ነቲ መበቆላዊ ፍርሑ ድማ ነገራ: "ወይ ኣነ ወይ ገጣሚ እየ ወይ ድማ ተዋሒጠ።" (5) "ገጣሚ ክብል ከሎ ኣብዚ ጽሑፍ እዚ ፍስሃ ዝረኣየ ሰብ ማለቱ እዩ። ከምኡውን ምናልባት ኣጋንንታዊ ራእያት ክኸውን ይኽእል እዩ።
ምንጭታት እስልምና ብዛዕባ ህይወት መሓመድ ብዙሕ ክነግሩ ከለዉ፡ ብዛዕባ ንእስነቱ ዝጠቐሱ እውን ይርከቡ። ሓደ ካብቲ ኣዝዩ ክቡር ምንጭታት ብኢብን ሂሻም ዝተጻሕፈ ታሪኽ ህይወት ነቢ መሓመድ እዩ። እቲ ታሪኽ ህይወት ንእኩያት መናፍስቲ እውን የመልክት። ኣብዚ ግዜ’ዚ፡ እታ መሓመድ ጡብ ኣደ ዝኾነት ሓሊማ፡ መንእሰይ መሓመድ ብህይወት ከም ዝተታሕዘ ጥርጣረ ኣሕደረት። ከምዚ ዝኣመሰለ ምጥቃስ፡ መሓመድ ካብ ንእስነቱ ኣትሒዙ ኣብ ትሕቲ ተመሳሳሊ ልዕለ ባህርያዊ ጽልዋ ክህሉ ከም ዝኽእል ዘርኢ እዩ።
እዚ ንኽልተ ዓመት ቀጸለ: ስለቲ ዝረኸብናዮ ዓወት ድማ ንኣምላኽ ኣመስገንና። ሽዑ ነቲ ወዲ ጡብ ኣቋረጽክዎ፤ ድሮ ከምቶም ዓበይቲ ኣወዳት ቅልጡፍ ወዲ ኮይኑ ዓብዩ። ወዲ ክልተ ዓመት ከሎ ድሮ ሓያል ወዲ እዩ ነይሩ... ስለዚ መሊስናዮ። ድሕሪ ሓደ ክልተ ወርሒ፡ ንሱን መዕበዪ ሓዉን ምስ ኣባጊዕና ኣብ ድሕሪት ገዛ ነበሩ። ሃንደበት ሓዉ ብጉያ መጺኡ “ክልተ ጻዕዳ ክዳን ዝተኸድኑ ሰባት ንቁረይሽ ሓወይ ሒዞሞ፡ ኣደቂሶም ከብዱ ከፊቶም! ኣብኡ ገለ ነገር ይደልዩ ኣለዉ!” ኣነን በዓል ቤተይን ክንጎዪ ጀመርና። እቲ ወዲ ፍሕሽው ኢሉ ደው ኢሉ ረኸብናዮ። ኣብ ሕቑፍና ሒዝና "እንታይ ጸገም ኣለካ ዕሸል?" ንሱ ድማ ከምዚ ኢሉ መለሰ፦ “ክልተ ጻዕዳ ክዳን ዝተኸድኑ ሰባት መጺኦም ኣደቀሱኒ፡ ከብደይ ድማ ከፈቱኒ። ኣብኡ ገለ ነገር ይደልዩ ኣለዉ፡ እንታይ ምዃኑ ግን ኣይፈልጥን እየ።" ናብ ውሽጢ መሊስናዮ። በዓል ቤተይ ከምዚ በለኒ:- “ሓሊማ: እቲ ወዲ ብመንኰር ከይወረደ እፈርሕ ኣለኹ። እቲ ሕማም ከይተበገሰ ናብ ስድርኡ ውሰዶ።” ናብ ኣዲኡ ሒዝናዮ መሊስና ንሳ ድማ “እንታይ ይመልሰኪ ነርስ? ደሓር ከኣ እቲ ወዲ ምሳኻ ክጸንሕ ኢኻ ደሊኻ"። ኣነ ድማ መለስኩሉ: "እግዚኣብሄር ዘዕበዮ ወደይ ክዓቢ ፈቒዱለይ ግቡአይ ፈጺመ ኣለኹ።" ሕጂ ገለ ሕማቕ ዕድል ከይበጽሖ እፈርሕ ኣሎኹ፡ ከምቲ ዝደለኻዮ ድማ ናባኻ ክመልሰካ እየ።” (7)
ገብርኤል ከመይ ኢሉ ንመሓመድ ተራእዮ ? መሓመድ ምስ መልኣኽ ገብርኤል ኣብ ዝራኸበሉ እዋን እስላማዊ ትውፊት ብዛዕባ እዚ ርክባት እዚ ይነግር። ብዛዕባ ፍሉይ ንጥፈታት ገብርኤልን መሓመድ ብዙሕ ግዜ ከመይ ጌሩ ከም ዘጨንቖ ከም ዝረኸቦን ይነግሩ። ከምዚ ዝኣመሰለ ፍሉይ መወከሲታት መሓመድ ብሓቂ ምስ መልኣኽ ኣምላኽ ዝተኣሳሰር ድዩ ነይሩ ኢልና ክንሓትት ይገብረና። ኩሉ ሰብ ባዕሉ ክሓስበሉ ይኽእል እዩ።
- ገብርኤል ኣብ ዓመት ሓደ ግዜ ቁርኣን ይቐርብ ነይሩ፤ እዚ ኣብታ መሓመድ ዝሞተላ ዓመት ክልተ ግዜ እዩ ተፈጺሙ (ኣስላማይ መጽሓፍ 31 ቁጽሪ 6005)። - ርእሲ ገብርኤል ድሕሪ ባእሲ ብሓመድ ተሸፊኑ ነበረ ( Bukhari, vol.4, book, 56, no. 2813)።
- ገብርኤል ኣብ ርእሱ ስልክን ቱርባን ተኸዲኑን ኣብ በቕሊ ተወጢሑን ናብ ልኡኽ እግዚኣብሔር መጸ ( ኢብን ሂሻም: Profeetta Muhammadin elämäkerta [ Sirat Rasul Allah], p. 313)
- ምስ መገሻ መሓመድ ናብ ሰማይ ብዝተኣሳሰር፡ ገብርኤል ኣብ ሸኾናኡ ሰለስተ ግዜ ደፊእዎ (ኢብን ሂሻም ፡ ፕሮፌታ ሙሓዲን ኤላማከርታ [ ሲራት ረሱል ኣላህ]፡ ገጽ 130) ኣስላም ክንፊ ዘለዎ ፍጡር፡ መንጎኛ በቕልን ኣድጊን ንመሓመድ ኣብ ተመሳሳሊ ጉዕዞ (ኣል-ኣቕሳ) ናብ መስጊድ ኢየሩሳሌም ወሰዶ። እዚ ኣብ ኢየሩሳሌም ዝርከብ መስጊድ ዝምልከት መወከሲ ግን ሓቂ ክኸውን ኣይክእልን እዩ፣ ምኽንያቱ እቲ ኣብ ሕቶ ዝኣቱ ዘሎ መስጊድ ክሳብ ኣብ መንጎ ዓመታት 710ን 720ን ማለት ድሕሪ ሞት መሓመድ ኣስታት 80 ዓመት ኣይተሃንጸን። ነዚ እዩ ድማ መሓመድ ኣብዚ ፍሉይ ጉዕዞ ናብ ካልእ ቦታ ከይዱ ክኸውን ኣለዎ፣ ወይ ድማ እቲ ልዕለ ባህርያዊ መገሻኡ ኣብ ክውንነት ተፈጺሙ ኣይፈልጥን።
• መሓመድ ንመጀመርታ ግዜ ከም መልኣኽ ገብርኤል መሲሉ ዝነበረ ፍጡር ምስ ተራኸበ፡ ሓደ መልኣኽ ከመይ ጌሩ ከም ዝሓነቖን ኣብዚ ሕጂ ዘሎ ቁርኣን ዝረኣዩ ውሑዳት ሓረጋት ከንብብ ወይ ከንብብ ከም ዘገደዶ ትውፊት ይነግረና። ንመሓመድ እዚ ተመክሮ እዚ ከይመውት ስለ ዝፈርሕ ዘጨንቕ እዩ ነይሩ። እዚ ዓይነት ናይ ምግዳድ ስጉምቲ መብዛሕትኡ ግዜ ነቶም ምስ መንፈሳዊ ዓለም ብተደጋጋሚ ዝራኸቡ ሰባት ልሙድ እዩ። ተመኩሮታቶም ብዝቐጸለ መጠን፡ ኣብኦም ዝያዳ ምግዳድ ይፍጸም። እዚ ኣብቲ ብዙሓት ሰባት ዘጨንቕ ኮይኑ ዝረኽብዎ ተመኩሮታት ዩፎ ኣዝዩ ልሙድ እዩ።
ልኡኽ እግዚኣብሔር ነዚ ዝስዕብ ባዕሉ ነጊርዎ ኣሎ፤ ገብርኤል ደቂሰ ከለኹ መጺኡኒ። ጽሑፍ ዘለዎ ናይ ሐርጭ ኮቦርታ ሒዙ ነበረ። ንሱ ድማ፡ “ኣንብብ!” ኣነ ድማ “እንታይ?” ሽዑ ገብርኤል ነቲ ኮቦርታ ክመውት እየ ክሳብ ዝመስለኒ ጸቕጠለይ። ሽዑ ፈቲሑኒ ደጊሙ “ኣንብብ!” ኣነ ድማ “እንታይ?” ሽዑ ገብርኤል ነቲ ኮቦርታ ክመውት እየ ክሳብ ዝመስለኒ ጸቕጠለይ። ሽዑ ፈቲሑኒ ደጊሙ “ኣንብብ!” ኣነ ድማ “እንታይ?” ሽዑ ገብርኤል ነቲ ኮቦርታ ክመውት እየ ክሳብ ዝመስለኒ ጸቕጠለይ። ሽዑ ፈቲሑኒ ደጊሙ “ኣንብብ!” ኣነ ድማ “እንታይ ከንብብ ኣለኒ?”
ከምኡ ዝበልኩ ድማ ነቲ ቅድሚ
ሕጂ ዝገበሮ ነገር ዳግማይ ከይገብሮ ጥራይ እየ። ሽዑ
ገብርኤል [ቆሮ 96፡1-5]፤ ኣንብብ! (ወይ ኣንብብ !) ብስም እቲ ዝፈጠረ ጎይታኻ - ንሰብ ካብ ረቂቕ ደም ፈጢርዎ። ኣንብብ! ጎይታኻ ልዑል ጸጋ እዩ፣ መን ብብርዒ ዝመሃረ፣ ንሰብ ዘይፈልጦ ምሂሩ።
እዚ ኣንቢበ ድማ ፈቲሑኒ ከደ። ካብቲ ሕልሚ ተበራቢረ፤ እቲ ቃላት ኣብ ልበይ ከም ዝተጻሕፈ እዩ ነይሩ! (8)
ካልእ ጥቕሲ ድማ መሓመድ ከመይ ኢሉ ምምጻእ መልኣኽ ገብርኤል ኣዝዩ ስለ ዝፈርሐ ካልኦት ብኮቦርታ ክሽፍንዎ ከም ዝደለየ ይገልጽ። ብዛዕባ ገብርኤል ከምዚ ዝኣመሰለ ብዙሕ ምጥቃስ ስለዘሎ፡ ብሓቂ ካብ ኣምላኽ ዝመጸ መልኣኽ ክኸውን ይኽእል ድዩ ዝብል ሕቶ ክሓትት ኣለዎ። መሓመድ ባዕሉ ከምዚ ክብል ገሊጽዎ ኣሎ፤
እቲ መለኮታዊ ምትብባዕ ንሓጺር ግዜ ኣይነበረን፡ ሃንደበት እናተጓዓዝኩ ከለኹ ግን ካብ ሰማይ ድምጺ ሰማዕኩ፡ ናብ ሰማይ ገጸይ ምስ ጠመትኩ ድማ፡ እቲ ዝገረመኒ እቲ ኣብ በዓቲ ሒራ ዝተራእየኒ መልኣኽ፡ ኣብ መንጎ ሰማይን ምድርን ድማ ኣብ መንበር ተቐሚጡ ነበረ። ብመልክዑ ኣዝየ ስለ ዝፈርሐ ኣብ መሬት ወደቕኩ፣ ናብ ስድራይ መጺአ (ንዓኣቶም) ድማ “ሸፈኑኒ! (ብኮቦርታ) ሸፈነኒ! ” (9) ።
መሓመድ ከመይ ገይሩ እዩ ምግላጽታቱ ተቐቢልዎ? ኣብ እስላማዊ ምንጭታት መሓመድ ከመይ ጌሩ ምግላጽታቱ ከም ዝተቐበለ ብዙሕ ምጥቃስ ኣሎ። እቲ ብኢብን ሂሻም ዝተጻሕፈ ታሪኽ ህይወት፡ መሓመድ ምግላጽ ምስ መጸ ከመይ ጌሩ ብጨርቂ ተጠቕሊሉ ኣብ ትሕቲ ርእሱ መንበር ከም ዝተቐመጠ ይገልጽ። መሓመድ ካብዚ ኩነታት ንኽሓዊ ገለ ግዜ ወሲዱሉ። ካብዚ ሓሊፉ ቁሪ እናሃለወ ኣብ ግንባሩ ነጠብጣብ ረሃጽ ይጎዪ ነበረ። እቲ ተመኩሮ ብኣካል ኣዝዩ ደስ ዘብል ከምዘይነበረ ሓደ ሰብ ከስተብህል ይኽእል እዩ፤
ብእግዚኣብሔር ኣቢሉ ልኡኽ እግዚኣብሔር በቲ ቀደሙ ዝሕዞ ዝነበረ ካብ እግዚኣብሔር ምስ ተታሕዘ ካብ ቦታኡ ክወጽእ ግዜ ኣይነበሮን። ብኽዳን ተጠቕሊሉ ኣብ ትሕቲ ርእሱ ድማ መንበር ቆርበት ተገይሩሉ። ነዚ ምስ ረኣኹ፡ ኣነ ንጹህ ምዃነይ ስለ ዝፈለጥኩ፡ ኣምላኽ ኣብ ኢደይ ከም ዘይበደል ፈሊጠ፡ በቲ መንፈስ ዓይሻ ኣብ ኢዱ ዘሎ፡ ወለደይ ዳርጋ ሞይቶም ቅድሚ ልኡኽ እግዚኣብሔር ምሕዋዩ፡ ኣምላኽ ነቲ ህዝቢ ዝብሎ ዝነበረ ዘረጋግጽ ምግላጽ ከይህብ ስለ ዝሰግኡ። ሽዑ ልኡኽ ኣምላኽ ሓወየ። ዝሑል መዓልቲ እኳ እንተነበረ፡ ካብ ግንባሩ ምልክት ረሃጽ ፈሰሰ። ነቲ ካብ ግንባሩ ዝነበረ ረሃጽ ደርዚዙ ድማ "ኣይሻ ተሓጎስ ኣምላኽ ንጽህናኺ ገሊጽዎ ኣሎ!" "ክብሪ ንኣምላኽ!" ኢለ መለስኩሉ። ድሕሪኡ ወጺኡ፡ ምስቶም ህዝቢ ኣዕለለ፡ . ነቲ ብዛዕባይ ዝተኣወጀ ካብ ቁርኣን ድማ ኣንብቦ። (10)
ካልኦት ምንጭታት ድማ ነቲ ንመሓመድ ዝተዋህበ ምግላጻት ብሰፊሑ ይገልጽዎ። ሓደ ካብኣቶም ከመይ ኢሉ “መለኮታዊ ምግላጽ መጺኡሉ (...) ገጽ ነቢይ ቀይሕ ኮይኑ ንእተወሰነ እዋን ኣበርቲዑ ኣስተንፈሰ ድሕሪኡ ጽቡቕ ከም ዝተሰምዖ” (ቡካሪ ቅጽ 6 መጽሓፍ 66 ቁጽሪ 4985.0) ይገልጽ። ኣብ ታሕቲ ገለ ተወሳኺ ሓበሬታ ብዛዕባ እዚ ኣሎ። ብዛዕባ እዞም ኣብነታት እዚኦም ኣገዳሲ ዝኾነ ነገር እንተሃልዩ፡ ከምቲ ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሰ ኣብነታት፡ መሓመድ ጭንቀት ተሰሚዕዎ። ዕረፍቲ ዘይብሉን ዝተደናገረን ገጹ ድማ ተዛቢዑ ነበረ። ርእሱ ነቕነቐ ሰዓብቱ ድማ ከምኡ ገበሩ። ከምዚኦም ዝኣመሰሉ ኣብነታት – ካብዚኦም ብዙሓት እዮም – እቶም ምግላጻት ንመሓመድ ኣጸጋሚ ከምዝነበሩ ይሕብሩ።
ሓደ እዋን ዓይሻ ንመሓመድ ራእይ ምቕባል እንታይ ዓይነት ተመክሮ እዩ ኢላ ሓቲታቶ፡ ንሱ ድማ ከምዚ ክብል መለሰሉ፡ “ሓደ ሓደ ግዜ ከም ደወል ዝድወል እዩ፡ እዚ መልክዕ ምትብባዕ ካብ ኩሉ ዝኸበደ እዩ፡ ድሕሪኡ እዚ ኩነታት እዚ ዝተገልጸ ምስ ተረዳእኩ ይሓልፍ . ሓደ ሓደ ግዜ መልኣኽ ብመልክዕ ሰብ መጺኡ ይዛረበኒ፡ ዝብሎ ዘበለ ድማ ይርድኣኒ እዩ።” (11) ካልእ ግዜ ከምዚ ክብል ገሊጽዎ:- “እቲ ምግላጽ ብኽልተ መገዲ ይወግሓኒ - ገብርኤል ኣምጺኡ ከም ሓደ ሰብ ንኻልእ ሓበሬታ ከም ዘመሓላልፈለይ የብጽሓኒ: ንዓይ ድማ ቅሳነት የብለይ። ከም ድምጺ ደወል ድማ ይወግሓኒ፣ ክሳብ ናብ ልበይ ዝኣቱ፣ እዚ ድማ ርግኣት ኣይገብረንን።” (12) ዓይሻ ከምዚ ኢሉ ኣስተብሂሉ: "ወሓይ ኣብ ልዕሊ ረሱል (ሰ.ዓ.ወ) ምስ ወረደ: ኣብ ዝሑል መዓልታት እውን እንተኾነ ግንባሩ ይረሃጽ ነበረ።" (13) ብተመሳሳሊ፡ . ምትብባዕ ምስ መጸሉ “ብሰንኪ እዚ ጾር ክኸብዶ ተሰምዖ፡ ገጹ ድማ ሕብሪ ተቐየረ” ከምኡ’ውን “ርእሱ ኣውረደ፡ ከምኡ ድማ ብጾቱ ርእሶም ኣውረዱ፡ (እዚ ኩነታት) ምስ ተወድአ ድማ ርእሱ ኣልዓለ ሓፍ." (14)
ኣል ሓዲስ፡ ቅጽ 4. ገጽ 360 ኦባዳብ-ብ-ስዋመት ከም ዝገለጾ፡ እቲ ምግላጽ ናብ ነቢይ ምስ መጸ፡ ኣዝዩ ከም ዝተደናገረን ገጹ ከም ዝተቐየረን ይገልጽ። ነቲ ምግላጽ ምስ ኣበሰረ ርእሱ ነቕነቐ ሰዓብቱ ድማ ከምኡ ገበሩ።
መሓመድ ስለምንታይ እዩ ምግላጽ ክቕበል ዝጀመረ? ብዙሓት ኣስላም እግዚኣብሄር ንመሓመድ ከም ዝመረጾን በዚ ምኽንያት ድማ እዩ ምግላጽ ክቕበል ዝጀመረ ምዃኑ ካብ ልቢ ይኣምኑ። ብፍሉይ ብእግዚኣብሔር ፍቓድ ዝተዋህቦ ነብዪ እዩ ዝመስሎም፣ ካልእ መብርሂ ክህሉ ኣየድልዮን እዩ። መሓመድ ካብ ካልእ ካብ ገብርኤል መልኣኽ እግዚኣብሔር ወጻኢ ካብ ካልእ ክቕበሎ ከም ዝኽእል ኣይቆጽርዎን እዮም። ይኹን እምበር ኣብ ህይወት መሓመድን ኣብ ህይወት ብዙሓት መራኸቢ ብዙሃንን ሓደ ልሙድ ባህሪ ኣሎ፡ ንሱ ድማ ተሓላቒ ኣስተንትኖ ወይ ኣስተንትኖ እዩ። መልኣኽ ወይ መንፈስ ክሳብ ዝግለጸሎም ገለ ዓይነት ተሓላቒ ኣስተንትኖ ኣዘውቲሮም ይለማመዱ እዮም። ንመሓመድ ገብርኤል ዝመስል መልኣኽ እዩ ነይሩ፡ ንኻልኦት ሰባት ግን ካልእ ስም ዘለዎ ፍጡር ተራእዩ ክኸውን ይኽእል እዩ። ስለዚ ንኣብነት። ኣብ መብዛሕትአን ሃይማኖታት ጃፓን፡ መብዛሕትኡ ግዜ ተመሳሳሊ ባህሪ እዩ ዚግለጽ፦ ድሕሪ ነዊሕ እዋን ምስትንታን፡ ገለ መንፈስ ፍጡር ንሓደ ሰብ ምስ ተራእየ እዩ ዝጀመሩ። ሰብ ነዚ መንፈሳዊ ፍጡር ወይ መልኣኽ ዘረባ ክሰምዕ ጀሚሩ ኣሎ፡ ስለዚ ድማ ሓድሽ ሃይማኖታዊ ምንቅስቓስ ተቐልቂሉ ኣሎ። ሞርሞናውያን ክርስትያናዊ ኑፋቄ እውን ሞሮኒ ዝበሃል መልኣኽ ንጆሴፍ ስሚዝ ምስ ተራእየ እዩ መበገሲኡ።
እተን ዝቕጽላ ጥቕስታት ነዚ
ኣርእስቲ እዚ እየን ዘመልክታ። እቲ ቀዳማይ ካብኣቶም (ካብቲ ንእምነት እስልምና ዝጣበቕ መጽሓፍ
ዝተረኽበ) መሓመድ እቲ መልኣኽ ናብኡ ምስ መጸ ኣብ ዓሚቝ ኩነታት ኣስተንትኖ ከም ዝነበረ
ይሕብር። እታ ካልአይቲ ጥቕሲ፡ ኬነት ኣር ዋይድ ዳርጋ ነፍሲ ወከፍ ዝረኸቦ መጋቢ፡ ገለ ዓይነት
ምብራቓዊ ኣስተንትኖ እናለማመደ ከሎ፡ መጀመርታ ብመንፈሳዊ ዓለም ወይ ብመምርሒ መንፈሳውያን ከም
ዝተራኸበ ብኸመይ ከም ዘስተብሃለ እዩ። እዞም ጥቕስታት እዚኣቶም ብንጹር ዝሰማምዑ
እዮም። ተመኩሮታት መሓመድ ካብ ተመኩሮታት መራኸቢ ብዙሃን ብዙሕ ዝተፈልየ ኣይኮነን። ኣብዚ እዋን እዚ መሓመድ ድሮ ዳርጋ ወዲ 40 ዓመት እዩ ነይሩ። ኣብ ዙርያኡ ግርጭትን ሕጊ ኣልቦነትን፡ ድሌት ደስታ፡ ጭካነን ሞራላዊ ምብስባስን ረኣየ፡ ካብ ግዜ ናብ ግዜ ድማ ኣሸበሮ። ካብ መቐለ ሒደት ኪሎሜተራት ርሒቑ ኣብ ዝርከብ በዓቲ እምባ ሂራ ብስሩዕ ከስተንትን ጀመረ። መብዛሕትኡ ግዜ በይኑ እዩ ዝኸይድ ነይሩ፡ ሓደ ሓደ ግዜ ግን ካዲጃን ከምኡ ውን ዛይድን ምስኡ ይመጹ ነበሩ። ኣብቲ በዓቲ ምሉእ ለይቲ ምንቅስቓስ ዘይብሉ ኣብ ዓሚቝ ኩነታት ኣስተንትኖ ኮፍ በለ። ...መሓመድ ናይ መጀመርታ ምግላጹ ምስ ኣጋጠሞ፡ ብመሰረት ታሪኽ ህይወትን ሓተታታትን፡ ዓቢ ጭንቀት ኣጋጢምዎ። ይኹን እምበር፡ ገና ናብ በዓቲ ሂራ ብተደጋጋሚ ይኸይድ ስለ ዝነበረ፡ ኣብ ዓሚቝ ኩነታት ኣስተንትኖን ጭንቀትን ካልእ ምግላጽ ኣጋጠሞ። (15)
"ካብቶም ዝመራመርክዎም ቻነላትን መራኸቢ ብዙሃንን፡ ዳርጋ ኩሉ ሰብ መጀመርታ ገለ ዓይነት ምብራቓዊ ኣስተንትኖ እናተለማመደ ከሎ እዩ መጀመርታ ምስ መንፈሳዊ መራሒኡ ዝራኸብ። ሻማን እውን መብዛሕትኡ ግዜ ገለ ዓይነት ፍንጠራ ወይ ማንትራ ተጠቒሞም ምስቲ መንፈስ ክራኸቡሉ ዝኽእሉ ትራንስ ይኣትዉ።" ዓለም." (16)
ህይወት መሓመድ . ብዛዕባ ሕይወት ነቢይ መሓመድ ክመጽእ ከሎ፡ ንሱ ከም ማሕተም ነቢያት ዝቑጸርን ካብ ኢየሱስ ዝዓቢን ዝቕደስን ስለ ዝቑጸር፡ ፍረ ህይወቱ ልዕሊ ኩሉ ምኾነ ነይሩ ኢልካ ምሕሳብ ርትዓዊ ምኾነ። ተልእኾኡ ካብ ማንም ኣብ ምድሪ ንላዕሊ ኣገዳሲ እንተ ዀይኑ እዚ ኸኣ ኣቐዲሙ ዚግበር መደምደምታ ኪኸውን ኣለዎ። ይኹን እምበር ኣብዚ ሓደ ተጋራጫዊ ነገር እዩ ኣጋጢሙና ዘሎ። ህይወት መሓመድ ኣብነታዊ እዩ ነይሩ ክበሃል ኣይከኣልን። በዞም ዝስዕቡ ነገራት ይግለጽ፤
ንብዙሓት ተቓወምቱን ነቶም ዘላገጹሉን ቀቲሉ ። ኣንጻር ቃላት ኢየሱስ እዩ፣ ምኽንያቱ ኢየሱስ ንጸላእቲ ከይተረፈ ምፍቃር ምሂሩ እዩ። የሱስ ነቶም ዘፍቅሩና ጥራይ እንተ ኣፍቂርና፡ ተኣምራታዊ ነገር ከም ዘየለ እውን ምሂሩ እዩ። መሓመድ ብኣንጻሩ እዩ ገይሩ። (ማቴ 5፡44-48 ): ኣነ ግና እብለኩም ኣለኹ፡ ንጸላእትኹም ኣፍቅሩ፡ ነቶም ዝረግሙኹም ባርኾም፡ ነቶም ዝጸልኡኹም ጽቡቕ ግበሩሎም፡ ነቶም ብጽልኢ ዝጥቀሙኹምን ዘሳድዱኹምን ድማ ጸልዩሎም። ንስኻትኩም ደቂ እቲ ኣብ ሰማያት ዘሎ ኣቦኹም ክትኮኑ፡ ንሱ ጸሓይ ኣብ ልዕሊ ክፉኣትን ንሕያዎትን የብርሆ፡ ኣብ ልዕሊ ጻድቃንን ንዓመጻትን ድማ ዝናም የዘንብ። ነቶም ዘፍቅሩኻ እንተ ኣፍቂርካዮም፡ እንታይ ዓስቢ ኣሎካ፧ እቶም ቀረጽቲ እኳ ከምኡ ኣይኰኑን፧ ንኣሕዋትካ ጥራይ ሰላምታ እንተ ሰሚዕካ ድማ ካብ ካልኦት ንላዕሊ እንታይ ትገብር? እቶም ቀረጽቲ እኳ ከምኡ ኣይኰኑን፧ እምበኣርከስ ከምቲ ኣብ ሰማይ ዘሎ ኣቦኹም ፍጹም ዝኾነ ንስኻትኩም ፍጹማት ኩኑ።"
ረሱል እግዚኣብሄር እውን ንኣብደላ ኢብን ኻታሊ ክቐትልዎ ኣዘዙ፣ ንሱ እውን ኣስላማይ እዩ ነይሩ። ልኡኽ እግዚኣብሄር ምስ ሓደ ኣንሳር ግብሪ ምጽዋት ክእክብ ልኢኽዎ ነይሩ... ኢብን ኻታል ክልተ ባሮት ኣዋልድ ፋርታናን ሓንቲ ካልእን ነበራ። ብዛዕባ ልኡኽ እግዚኣብሔር ዘላግጽ መዝሙር ይዝምሩ ነበሩ። ልኡኽ ኣምላኽ እውን ክቐትልዎም ኣዘዘ። ብተመሳሳሊ ነቲ ኣብ መካ ዘሸገሮ ኣልሑዌይሪት ኢብን ኑቃይድ ክቐትል ኣዘዘ... ረሱል እግዚኣብሄር እውን ንሚኳስ ኢብን ሱባባ ክቐትል ኣዘዘ፣ ምኽንያቱ ሕነ ናይቲ ብጌጋ ዝሞተ ሓዉ ሕነ ንምፍዳይ ሓደ ኣንሳር ስለ ዝቐተለን ስለ ዝተመልሰን ከም ሙሽሪክ ናብ ቀቢላ ቁረይሽ። ብተወሳኺ ንሳራ ዝተባህለት ጓል ኣንስተይቲ ማውላ ካብ ዓሌት ዓብደልሙጣሊብን ኢክሪማ ኢብን ኣቢ ጃህልን ክቕተሉ ኣዘዘ። ሳራ ሓንቲ ካብተን ኣብ መቐለ ንልኡኽ እግዚኣብሔር ዘላገጻ ዝነበራ እያ ነይራ። (ኢብን ሂሻም ፡ ፕሮፌታ መሓመድን ኤላማከርታ ፡ ገጽ 390)
ኢብን ሓባንም ሳሒህ ቅጽ.14 ገጽ 10። 529 መሓመድ ከምዚ በለ: ነፍሰይ ኣብ ኢዱ ዘላ ይምሕል ኣለኹ ብዘይካ ክሓርድ ናባኻትኩም ከም ዘይመጻእኩ።
ኢክሪማ ኣዘንትዩ: ዓሊ ገለ ኣቃጺሉ: ናይዚ ዜና ድማ ኣብ ኢብን ዓባስ በጽሐ:: ኣብዚ ቦታ እንተዝኸውን: ከምቲ ነቢይ: "ብመቕጻዕቲ ናይ ኣላህ ንማንም ኣይትቕጽዑ" ዝበሎ: ኣነ ኣብዚ ቦታ እንተዝኸውን ኣይምቃጸልክዎምን:: ፣ ብዘይጥርጥር ምቐተልክዎም ነይረ፣ ከመይሲ ነቢይ ከምዚ ኢሎም: ሓደ ሰብ ሃይማኖቱ እስልምና ዝቕይር እንተሎ ቅተሎ" (ሰሒት ቡካሪ 9:84:57)
ዝሰፍሐ ትርጉማት ዘለዎ ዝሓጸረ መጠወሪ ሓረጋት ምሳይ ተላኢኹ ብራዕዲ ተዓዋቲ ኮይኑኒ፡ ደቂሰ ከለኹ መፍትሕ ሃብቲ ዓለም ናባይ ኣምጺኦም ኣብ ኢደይ ተቐሚጦም። (ቡካሪ 4፡52፡220)።
ሙስናድ። ቅጽ. 2 ገጽ 10። 50 ነቢይ ከምዚ በሎም: ኣነ ብሰይፊ ናብ መዓልቲ ፍርደ ተላኢኸ ኣለኹ: መነባብሮይ ድማ ኣብ ጽላሎት ኲናተይ እዩ: ውርደትን ምግዛእን ብጽሒት ናይቶም ዘይእዘዙኒ ይኹን::
ሰዓብቱ ድማ ንተቓወምቶም ክቐትሉ ክሕስዉ ተማሕጺኑ ። ራእይ ዮሃንስ ግና ሓሰውትን ቀተልትን ናብ መንግስቲ ኣምላኽ ከም ዘይኣትዉ ይነግረና: እቶም ትእዛዛቱ ዝገብሩ ብጹኣን እዮም፣ ኣብታ ኦም ህይወት መሰል ክህልዎም፣ ብደጌታት ኣቢሎም ድማ ናብታ ከተማ ክኣትዉ። ኣብ ወጻኢ ኣኽላባትን ጠንቈልትን ኣመንዝራታትን ቀተልትን ኣምለኽቲ ጣኦትን ዘፍቅርን ዝሕስውን ዘበለ . (ራእ 22፡14,15)።
ኣብ መወዳእታ ናብ መዲና ተመሊሱ ነተን ኣብኡ ዝነበራ ኣስላም ደቂ ኣንስትዮ ብናይ ፍቕሪ ግጥምታቱ ኣሸጊሩወን። ረሱል እግዚኣብሔር ከምዚ ኢሎም ሓተቱ:- "መን እዩ ንኢብን ኣልኣሽራፍ ዝከናኸነለይ?" መሓመድ ኢብን መስላማ ከምዚ ክብል መለሰ: "ኣነ ክገብሮ እየ ረሱል እግዚኣብሄር ክቐትሎ እየ"። "እንተኺኢልካ ከምኡ ግበሮ" በለ ልኡኽ እግዚኣብሔር። መሓመድ ኢብን መስላማ ከይዱ። ንሰለስተ መዓልቲ ብዘይካ ዘድልዮ ካልእ ኣይበልዐን ኣይሰተየን። ልኡኽ እግዚኣብሔር ብዛዕባ እዚ ምስ ሰምዐ ንመሓመድ ኢብን መስላማ "ስለምንታይ ምብላዕን ምስታይን ገዲፍካ" ኢሉ ሓተቶ። መሓመድ ኢብን መስላማ ከምዚ ክብል መለሰ:- "ረሱል እግዚኣብሄር ሓደ ነገር ቃል ኣትየልካ ኣለኹ ክገብሮ ይኽእል ድዩ ኣይክእልን ኣይፈልጥን እየ!" ልኡኽ እግዚኣብሔር ድማ "ብውሑዱ ክትፍትን ኣለካ!" መሓመድ ኢብን መስላማ ኣስዒቡ "ረሱል እግዚኣብሔር እንተወሓደ ክንሕሱ ኣለና!" "ዝደለኻዮ በል" መለሰ ልኡኽ ኣምላኽ "ከምኡ ክትገብር ፍቓድ ተዋሂቡካ ኣሎ!" ሽዑ መሓመድ ኢብን መስላማ ንካዕቢ ምስ ውሑዳት ሰብኡት ክቐትል ተሰማሚዑ። እዚኣቶም ድማ ኣቡ ናዒላ ስልካን ኢብን ሰላማ፡ ኣባድ ኢብን ቢሽር፡ ኣልሓሪት ኢብን ኣውስን ኣቡ ኣብስ ኢብን ጃብርን እዮም። (ኢብን ሂሻም ፡ ፕሮፌታ መሓመድን ኤላማከርታ ፡ ገጽ 250)
ንሰባት ረጊሙ ኣምላኽ ኣንጻሮም ክምለስ ጸለየ። እዚ ድማ ምስቲ ጳውሎስ ዝመሃሮን ከመይ ከም ዝነብርን ዝጻረር እዩ ንኣብነት። ከምዚ ኢሉ ጽሒፉ ኣሎ፡ ... እናተጸረፍና፡ ንባርኾ ...( 1ቆሮ 4፡12) ከምኡ’ውን ፡ ነቶም ዘሳድዱኹም ባርኽዎም፡ ባርኹ፡ ኣይትረግሙ.... ብኽፉእ ኣይትስዓሩ፡ ብጽቡቕ ግን ንእከይ ስዓሩ (ሮሜ 12፡14,21) ). ጴጥሮስ እውን ከም ጳውሎስ ከምዚ ኢሉ መሃረ፦ በረኸት እምበር፡ ክፉእ ኣብ ክንዲ ክፉእ፡ ወይስ ጸርፊ ኣብ ክንዲ ጸርፊ ኣይኰነን። በረኸት ምእንቲ ኽትወርስሲ፡ ብእኡ ከም እተጸዋዕኩም ፈሊጥኩም። ሕይወት ዘፍቅርን ሰናይ መዓልትን ዝርኢ፡ መልሓሱ ካብ ክፉእ፡ ከናፍሩውን ተንኮል ከይዛረባ ይኽልከል፡ ክፉእ ይርሓቕ፡ ሰናይ ድማ ይገብር። ሰላም ይደለ፡ ንዕኡ ድማ ይስዕብ (1ጴጥ 3፡9-11)።
ልኡኽ እግዚኣብሔር ኣብ ታቡክ ንዕስራ መዓልቲ ጸኒሑ ናብ መዲና ተመልሰ። ኣብ መንገዲ ኣብ ሩባ ሙሻቃቕ ንሓደ ክልተ ፈረሰኛታት ዘድልዮም ካብ ከውሒ ማይ ዝፈስሰሉ ቦታ ነይሩ። ኣስላም ቅድሚ ናብኡ ምምጽኦም ረሱል እግዚኣብሔር "ኣብቲ ቅድሜና ዘሎ ሩባ እንተበጺሑ ክሳብ ንሕና እንመጽእ ሓንቲ ንጣብ ክሰቲ የብሉን" በለ። ቅድሚኡ ጕጅለ መምሰልቲ ኣብኡ በጽሑ። ኩሉ እቲ ማይ ሰተዩ፡ ልኡኽ እግዚኣብሔር ኣብኡ ምስ መጸ፡ ድሕሪ ደጊም ኣብቲ ከውሒ ማይ ኣይነበረን። ልኡኽ እግዚኣብሔር ድማ "ክሳዕ ዝመጽእ ካብኡ ክሰትዩ ኣይከልከልክዎምን ድዩ!" ረጊሙ ድማ ኣንጻሮም ናብ ኣምላኽ ጸለየ። ( ኢብን ሂሻም : ፕሮፌታ መሓመድን ኤላማከርታ ገጽ 425)
ካራቫናት ዘሚቱ ሰባት ይሸይጥ ነበረ ። ነቲ ዝረኸቦ ገንዘብ ኣፍራስን ኣጽዋርን ንምዕዳግ ተጠቒሙ። ጳውሎስ ከምዚ ኢሉ ጽሒፉ ኣሎ ፡ እቲ ዝሰረቐ ደጊም ኣይስረቕ፡ እንታይ ደኣ ነቲ ዘድልዮ ምእንቲ ክህቦ፡ ብኢዱ ጽቡቕ ነገር እናዓየየ ይጽዕር ( ኤፌ 4፡28)። መጽሓፍ ቅዱስ እውን ሰረቕቲ መንግስቲ ኣምላኽ ከም ዘይወርስዎ ይምህር: ዘይጻድቃን መንግስቲ ኣምላኽ ከም ዘይወርስዎዶ ኣይትፈልጡን ኢኹም፧ ኣይትታለሉ : ኣመንዝራታት ወይ ኣምለኽቲ ጣኦት ወይ ዘመውቲ ወይ ኣንስተይት ወይ ምስ ደቂ ሰባት ዝግፍዑ : ሰረቕቲ ወይ ስሱዓት ወይ ሰኸርቲ ወይ ጸረፍቲ ፣ ወይ ዘረፍቲ መንግስቲ ኣምላኽ ኣይወርስዋን እዮም (1ቆረ 6፡9.10) ).
ብድሕሪ እዚ ረሱል እግዚኣብሔር ኣቡ ሱፍያ ኢብን ሓርብ ካብ ሶርያ ዓቢ ካራቫን ቁረይሽ ሒዙ ይመጽእ ከምዘሎ ሰምዐ። እቲ ካራቫን ብዙሕ ንብረት ቁረይሽን ሸቐጣቶምን ምስኡ ስለ ዝነበረ ብሰለስተ ወይ ኣርብዓ ቁረይሽ ክዕጀብ ይኽእል ነይሩ። ልኡኽ እግዚኣብሔር ነቶም ኣስላም ጸዊዖም “ካራቫን ቁረይሽ ብልጽግቲ እያ። ኣንጻሩ ንኺድ፤ ምናልባት ኣምላኽ ከም ግዳይ ኪህበና ይኽእል እዩ።” እቶም ኣስላም ልኡኽ እግዚኣብሔር ናብ ውግእ ክኸዱ እዮም ኢሎም ስለ ዘይኣመኑ፡ ገሊኦም ብሃንቀውታ፡ ገሊኦም ድማ ብዘይ ፍቓደኛ ጻውዒቱ መለሱሉ። ...ረሱል እግዚኣብሔር ካብ ቀቢላ ቁረይሽ ዝዘመተ፣ ከምኡ’ውን ደቂ ኣንስትዮኦምን ደቆምን ምስ ኣስላም ይካፈሉ። ኣብታ መዓልቲ እቲኣ ብጽሒት ፈረሰኛታት ኣዊጁ ሓሙሻይ ክፋል ናይቲ ምርኮ ንጐድኒ ገበሮ... ድሕሪኡ ብሰዓድ ኢብን ዛይድ ዝምራሕ ልኡኽ ኣምላኽ ንእሱራት ቁረይዛ ናብ ናጅድ ሰደዶም ክሽየጡ። ሳዓድ በቲ ዝረኸቦ ገንዘብ ኣፍራስን ኣጽዋርን ገዚኡ። ( ኢብን ሂሻም : ፕሮፌታ መሓመድን ኤላማከርታ ገጽ 209, 324)
ንሰባት ናብ ኣስላም ንኽቕየሩ ጉቦ ሂቡ ። 9:60 ናይ ቁርኣን ነዚ ይጠቅስ: ብሓቂ እቲ ሳዳቃት ( ዘካት ) ዝእከብ ንድኻታት: ረዳኢ ዘይብሎም: ነቶም ነቲ ገንዘብ ንምምሕዳር ዝተቖጽሩ : ነቶም ልቦም ናብ ሓቂ ክስዕር ዘድልዮ...
ልኡኽ እግዚኣብሔር ድማ ልቦም ናብ እስልምና ምጥዋይ ዘድልዮም ሰባት ብጽሒት ናይቲ ዝርፍያ ሂብዎም። ንዓኣቶምን ብእኦም ኣቢሉ ድማ ንህዝብታቶም ምቹኣት ገበሮም። ንገለ ህዝቢ መቐለ፡ ከም በዓል ኣቡ ሱፍያን፡ ክሳብ ሚእቲ ኣግማል ኣሕሊፉ ሂቡ፡ ንገሊኦም ድማ ውሑድ ሂቡ። ( ኢብን ሂሻም : ፕሮፌታ መሓመድን ኤላማከርታ ገጽ 413)
ንጓል 9 ዓመት ዓይሻ ተመርዕዩ ። መሓመድ ንባዕሉ ኣብቲ እዋን ወዲ 52 ዓመት ኣቢሉ እዩ ነይሩ። ብሓፈሻ ከምዚ ዓይነት ዝምድና ኣብ ምዕራባውያን ሃገራት ከም ፔዶፊልያ ይቑጸር።
ኡርሳ ከምዚ በለ፦ ነቢይ ንኣቡበከር ኢድ ዓይሻ ንኽምርዓዋ ሓቲትዋ። ኣቡበከር ከምዚ በሎም: ኣነ ግን ሓውካ እየ። ረሱል “ንስኻ ኣብ ሃይማኖት ኣላህን ኣብ መጽሓፉን ሓወይ ኢኻ፡ ዓይሻ ግን ንሓዳር ሕጋዊት እያ” ኢሎም። (ቡካሪ 7ይ ክፋል መጽሓፍ 62 ቁጽሪ 18።)
ዓይሻ፡ ነቢይ ጓል ሽዱሽተ ዓመት ከላ ከም ዝመርዓዋ፡ ጓል ትሽዓተ ዓመት ከላ ድማ ነቢይ ሓዳሩ ከም ዝፈጸመን ንሳ [ዓይሻ] ን9 ዓመት [ክሳብ ሞት መሓመድ] ምስኡ ከም ዝጸንሐት ገሊጻ። (ቡካሪ 7ይ ክፋል መጽሓፍ 62 ቁጽሪ 64።) [በዚ ኸኣ ዓይሻ መሓመድ ክመውት ከሎ ጓል ዓሰርተ ሸሞንተ ዓመት እያ ነይራ። ወዲ ስሳን ሓሙሽተን ዓመት ክበጽሕ ጸንሐ።]
ሓዲስ ብተወሳኺ መሓመድ ንደቂ ኣንስትዮ ከመይ ጌሩ ንዓበይቲ ደቂ ተባዕትዮ ጡብ ከጥብዋ ከም ዝመሃረን ይገልጽ። ሳሒሕ ሙስሊም ብዛዕባ ሓደ ክልተ ከምዚኦም ዝኣመሰሉ ጉዳያት ይዛረብ። ኣብ ካልእ ቦታታት እውን ተመሳሳሊ ነገራት ክርከብ ይከኣል እዩ (ሳሊም ሙስሊም 8: 3427, 3428 / ናይ ኢማም ማሊክ ሙዋታይ ፣ መጽሓፍ 30፣ ቁጽሪ 30.1.8፤ መጽሓፍ 30፣ ቁጽሪ 30.2.12፤ መጽሓፍ 30፣ ቁጽሪ 30.2.13፤ መጽሓፍ 30፣ 30.2.13። ቁጽሪ 30.2.14)፤
ዓይሻ ከም ዘዘንትዎ ፡ ሳህላ ቢንት ሱሃይል ናብ ረሱል ኣላህ መጺኡ፡ “ረሱል ኣላህ፡ ሳሊም [መሓዛ] ኣብ ገዛና ምስ በጽሐ ኣብ ገጽ ኣቡ ሑድዒፋ [ምልክታት ጽልኢ] ይርኢ ኣለኹ” ከም ዝበሎ፡ ነዚ ድማ ረሱል ኣላህ መለሰሉ “ኣጥብዎ” ኢሉ መለሰሉ። ንሳ ድማ "ዓቢ ሰብኣይ እንከላ ከመይ ጌረ ጡብ ከጥብዎ" በለቶ። ረሱል ናይ ኣላህ ፍሽኽ ኢሉ “መንእሰይ ምዃኑ እፈልጥ እየ” በሎም። (ሰሒሕ ሙስሊም 8: 3424)
ዓይሻ፡ ሳሊም፡ ናጻ ባርያ ኣቡ ሑዳይፋን ፡ ምስኡን ምስ ስድርኡን ኣብ ገዝኦም ይነብር ከም ዝነበረ ትዛረብ። ንሳ [ጓል ሱሃይል] ናብ ረሱል ኣላህ መጺኣ "ሳሊም ከምቲ ሰብ ዝበጽሕዎ ዕድመ ሰብ በጺሑ ኣሎ፡ ዝርድእዎ ድማ ይርዳእ፡ ናብ ገዛ ድማ ብናጽነት ይኣቱ" በለቶ። እንተኾነ ግን ሓደ ነገር ንልቢ ኣቡ ሑደይፋ ይነክስ ከምዘሎ ይረክብ ፣ በዚ ምኽንያት ድማ እዩ ረሱል ኣላህ “ኣጥብዎ እሞ ዘይሕጋዊ ኣይክትከውንን ኢኹም፣ ኣቡ ሑደይፋ ኣብ ልቡ ዝስምዖ ድማ ክጠፍእ እዩ” ዝበሎ። ንሳ ድማ ከይዳ “ኣነ ጡብ ኣጥበኹዎ ኣብ ልቢ ኣቡ ሓድይፋ ዝነበረ ድማ ጠፊኡ” በለቶ። ( ሰሒሕ ሙስሊም 8: 3425)።
ዝቕጽል ቃለ መሕትት ብዛዕባ ህይወት መሓመድ ዝያዳ ይነግረና፤
ሓዲስ ደቂ ኣንስትዮ ንደቂ ተባዕትዮ ጡብ ከጥብዋ ይምዕድ። ምሁራት ኣስላም ብዛዕባ እዚ እንታይ ይብሉ? - እዚ ጽቡቕ ኣብነት ናይዚ ሕጂ ዝበልክዎ እዩ። ደቂ ኣንስትዮ ምስአን ንኽኾና ንዘይፈልጥዎም ደቂ ተባዕትዮ "ከጥብዋ" ኣለወን ዝብል እስላማዊ ኣተሓሳስባ ምስ ካልኦት ቅዱሳት መጻሕፍተን ዝጋጮ ምስ ኣውጻእኩዎ፡ እቶም ኣቕሽሽቲ ኣጥቂዖምኒ። ንምንታይ? ምኽንያቱ መልሲ ስለዘይብሎም። ኣብ ክንዲ ናይ ገዛእ ርእሶም ጽሑፋት ዝጥምቱ፡ ነቲ ጉዳይ ገልቢጦም ክጸለሙኒ ኣዝዩ ይቐልሎም።
ደቂ ኣንስትዮ ስለምንታይ እየን ከምዚ ክገብራ ዘለወን? - መሓመድ ከምኡ ስለዝበለ። ከምዚ ዓይነት ልምዲ መን ፈጢሩ? መሓመድ። ንምንታይ? መን ይፈልጥ። እተን ደቂ ኣንስትዮ ነቶም ደቂ ተባዕትዮ ጡብ ኣጥብዋ ምስ ነገረን ከም ዝሰሓቐ እተን ጽሑፋት ይሕብሩ። ምናልባት ሰባት ክሳብ ክንደይ ከም ነብዪ ከም ዝቖጽርዎ ክፈልጥ እናፈተነ ይዋዘ ነይሩ ይኸውን። ጸሓፍቲ ሓዲስ ምስ ሰምዑ ንደሓር ወለዶታት ዓቂቦም ጽሒፎሞ። እዚ እንታይ ዕላማ እዩ ዘገልግል፧ ብዛዕባ ብዙሕ መሓመድ ዝበሎ ክሕተት ይከኣል እዩ። ሽንቲ ገመል ምስታይ እንታይ እዩ? ትርጉሙ ምእጋድ ሙዚቃ እንታይ እዩ? ምኽንያት መርገም ኣኽላባት እንታይ እዩ? ሰባት ብየማናይ ኢዶም ጥራይ ክበልዑ እምበር ብጸጋም ኢዶም ፈጺሞም ኣይበልዑን ዝብል ትእዛዝ እንታይ እዩ ዕላማኡ? ድሕሪ ምብላዕ ኩሉ ኣጻብዕቲ ምልሓስ ዝብል ትእዛዝ እንታይ እዩ? ብቐሊሉ ንምግላጽ፤ እቲ ፍጹም ምልካዊ ኣገባብ ሕጊ ሸሪዓ ንኣስላም ሓንጎሎም ክሕጸብን ናብ ሃይማኖቶም ኣብ ሕቶ ዘእቱ ኣውቶማቲክ ክቕይሮምን ይደሊ። ማለት ብቃላት ቁርኣን "ጎዳኢ ክኸውን ዝኽእል ሕቶታት ኣይትሕተቱ"።
ብመሰረት እቲ መበቆላዊ ሰነዳት እስልምና መሓመድ እንታይ ዓይነት ሰብ እዩ ነይሩ? - እዚ ንዓይ ክዛረበሉ ኣዝዩ ዘሕፍር ኣርእስቲ እዩ። ኣነ ዝገብሮ ካብ ፍቕሪ ኣስላም ጥራይ እየ - ዋላ እኳ ክሰምዕዎም ከም ዘሕምሞም እንተፈለጥኩ። ፈውሲ ግን ብቃንዛን መከራን እዩ ዝጅምር። ብሓጺሩ ብመሰረት ቅዱሳት መጻሕፍቲ እስልምና መሓመድ ምጥምዛዝ እዩ ነይሩ። መልሓስ ንኣሽቱ ኣወዳትን ኣዋልድን ይመጥጥ ነይሩ። ክዳን ደቂ ኣንስትዮ ተኸዲኑ ኣብቲ ኩነታት "ራእይ" ነይርዎ። ብውሑዱ 66 "ኣንስቲ" ነይረንኦ። ኣላህ ምስ መርዓት ዛይናብ ጾታዊ ርክብ ክገብር ዘፍቅድን ካብ ካልኦት ኣስላም ንላዕሊ ኣንስቲ ዝፈቕደሉን "ፍሉይ ራእይ" ከም ዝሃቦ ይግለጽ። ብዛዕባ ጾታዊ ርክብ ክዛረብ ጸኒሑን ብእኡ ተዋሒጡን - ነታ "ዝዛረብ ኣድጊ" ቀዳመይቲ ሕቶኡ ጾታዊ ርክብ ትፈቱ ድዩ ዝብል'ዩ ነይሩ። መሓመድ ምስ ሓንቲ ዝሞተት ሰበይቲ ጾታዊ ርክብ ፈጺሙ። ኣነ ባዕለይ ነዞም ኣተሓሳስባታት ከም ዘይመሃዝክዎም ደጊመ እስምረሉ፣ ኣብ ናይ እስልምና መጻሕፍቲ ግን ይርከቡ። ብዙሓት ዓረብኛ ዘይፈልጡ ሰባት ብዛዕባ እዚ ነገራት እዚ ተተርጒሞም ስለ ዘይፈልጡ ኣይፈልጡን እዮም። ብመሰረት ቁርኣን (33:37) ኣላህ ንመሓመድ ንመሓመድ ነታ ንሱ ዝምነያ መርዓቱ ክምርዓዋ መሰል ሂብዋ። ድሕሪ ቁሩብ ኣያታት (33፡50) ኣላህ ንመሓመድ ምስ ዝኾነት ንነብሳ "ዘቕረበትሉ" ጓል ኣንስተይቲ ፍቕሪ ክገብር ፍቓድ ሃቦ። እዚ ፍሉይ መሰል ንመሓመድ ጥራይ እዩ ተፈቒዱሉ። እዞም ነዚ ጾታዊ ድሌታት ዝሃቡዎ "ራእይ" መብዛሕትኡ ግዜ ይድገሙ ነበሩ። (17) እዚ ፍሉይ መሰል ንመሓመድ ጥራይ እዩ ተፈቒዱሉ። እዞም ነዚ ጾታዊ ድሌታት ዝሃቡዎ "ራእይ" መብዛሕትኡ ግዜ ይድገሙ ነበሩ። (17) እዚ ፍሉይ መሰል ንመሓመድ ጥራይ እዩ ተፈቒዱሉ። እዞም ነዚ ጾታዊ ድሌታት ዝሃቡዎ "ራእይ" መብዛሕትኡ ግዜ ይድገሙ ነበሩ። (17)
ድሌታቱ ከም ዝፍጸም ዘረጋግጹ ምግላጽ ተቐቢሉ ። ምዕራፍ 33 ቁርኣን ብዛዕባ ሓደ ክልተ ከምዚኦም ዝኣመሰሉ ጉዳያት ትገልጽ። ኣብ ሓንቲ ካብኣተን ድማ ኣላህ ንሰበይቲ ዘዕበዮ ወዱ ዛይናብ ክምርዖ ፍቓድ ሂብዎ። ዳርጋ ዕርቃና ምስ መርዓትኡ ተራኺቡ ስለ ዝነበረ ድሌቱ ኣበራቢርዎ። ኣብቲ ሽዑ ዝነበረ ባህሊ ዓረብ እውን ከይተረፈ፡ ከምዚ ዝኣመሰለ ተግባር፡ መርዓዊ ምምርዓው፡ ብሓፈሻ ከም ጌጋ እዩ ዝቑጸር ነይሩ። ካልእ ኣብ ተመሳሳሊ ምዕራፍ ዘሎ ክፍሊ፡ ኣላህ ንመሓመድ ከመይ ጌሩ ካብቶም ካልኦት ኣስላም ደቂ ተባዕትዮ፡ ኣርባዕተ ኣንስቲ ጥራይ ክወልዱ ዝተፈቕደሎም ኣንስቲ ክወስድ ፍቓድ ከም ዝሃቦ ይገልጽ። ከም ውጽኢቱ ድማ መሓመድ ካብ ካልኦት ኣስላም ደቂ ተባዕትዮ ንላዕሊ ኣንስቲ ነበራ። ብመሰረት ትውፊታት መንእሰይ በዓልቲ ቤት መሓመድ ዓይሻ ሓደ እዋን ብመሪር ላግጺ ቃና "እግዚኣብሄር ድሌትካ ንምፍጻም ይጓየ ኣሎ!" እቲ ኣበሃህላ ምስ መሓመድ ምግላጽን ተወሳኺ ኣንስቲ ክወስድ ፍቓድን ምስ ተዋህቦ ዝተኣሳሰር ምዃኑ ይቑጸር። ዓይሻ መሓመድ ንተግባራቱ ንምምኽናይ ዝምጥን ምግላጻት ከም ዝረኸበ ተሰሚዕዋ።
ኦ ነቢይ ነቲ ሓደ (ዛይድ ረሱል ወዲ ነቢይ) ከምኡ ውን ኣላህ ዝፈቐድካሉ : "ንሰበይትኻ ኣብ ሓዳር ኣቐምጣ ንኣላህ ፍርሓ" ምስ በልካዮ ዘክር። ኣላህ ክገልጾ ዝሓሰቦ ኣብ ልብኻ ክትሓብኦ ደሊኻ፤ ንኣላህ ምፍራሕ ዝያዳ ግቡእ ክኸውን ከሎ ካብ ህዝቢ ፈሪሕካ። ስለዚ ዛይድ ንሰበይቱ ምስ ፈትሓ፡ ምእመናን ንኣንስቲ ናይቶም ዘዕበዩ ደቆም እንተፈቲሖም ንኽምርዓዉ ዝኾነ ዕንቅፋት ከይተርፍ፡ ብሓዳር ሂብናኩም . ትእዛዝ ኣላህ ድማ ክፍጸም ነይርዎ። ንረሱል ብኣላህ ዝተኣገደሉ ስራሕ ብምግባሩ ዝኾነ ይኹን ወቐሳ ክህሉ ኣይክእልን እዩ። መንገዲ ኣላህ ምስቶም ቅድሚ ሕጂ ዝኸዱ ከምዚ እዩ ነይሩ፤ ከምኡ’ውን ውሳኔታት ኣላህ ኣቐዲሙ ዝተሰርዐ እዩ። እቶም መልእኽቲ ናይ ኣላህ ናይ ምትሕልላፍ ተልእኾ ዝተኸሰሱ ንዕኡ ክፈርህዎ እዮም፣ ብዘይካ ኣላህ ካልእ ክፈርሁ ኣይግባእን፤ ምኽንያቱ ኣላህ ሒሳቦም ንምፍታሕ እኹል እዩ። መሓመድ ኣቦ ዝኾነ ሰብካ ኣይኮነን (ዝኾነ ወዲ ተባዕታይ ወራሲ ክገድፍ ኣይኮነን) . ንሱ ልኡኽ ኣላህን ማሕተም ነብያትን እዩ። ኣላህ ናይ ኩሉ ነገር ፍልጠት ኣለዎ። (33፡37-40)
ኦ ነቢይ! ነተን መውስተን ዝሃብካለን ኣንስቲ ሕጋጋት ጌርናልኩም ኣለና፤ ከምኡ ውን እተን የማናይ ኢድኪ ዝውንንወን (ካብ ምሩኻት ኲናት) ኣላህ ዝመደበልኩም ኣንስቲ፤ ከምኡ’ውን ኣዋልድ ኣኮታትካን ኣኮታትካን፡ ከምኡ’ውን ኣዋልድ ኣኮታትካን ኣኮታትካን፡ ምሳኻ ዝተሰደዳ፤ ከምኡ ውን እታ ረሱል ክምርዓዋ እንተደልዮም ንነብሳ ንነቢ ዝሃበት ኣማኒት ሰበይቲ - እዚ ፍቓድ ንዓኻ ጥራይ እምበር ንኻልኦት ኣመንቲ ኣይኮነን ; ኣብ ልዕሊ እቶም ካልኦት ኣመንቲ ብዛዕባ ኣንስቶምን ነተን የማነይቲ ኣእዳዎም ዝውንንወንን እንታይ ዓይነት ገደብ ከም ዝገበርና ንፈልጥ ኢና ። እዚ ፍሉይ መሰል እዚ ከም ፍሉይነት ሂብናኩም ዘለና ዝኾነ ይኹን ወቐሳ ምእንቲ ከይተሓሓዝ። ኣላህ ይቕረ ዝገብር መሓሪ እዩ። (33፡50)
ንርእሱ ኣመስጊኑ ተሓቢኑ። ጳውሎስ ከምዚ ኢሉ ጽሒፉ ኣሎ (ፊል 2፡3) ፡ ብባእሲ ወይ ብኸንቱ ትዕቢት ዝኾነ ይኹን ነገር ኣይግበር፤ ብትሕትና ግና ነፍሲ ወከፎም ንኻልኦት ካብ ገዛእ ርእሶም ይበልጽ። መጽሓፍ ቅዱስ እውን (ያእቆብ 4፡6) "ኣምላኽ ንዕቡያት ይቃወሞም፡ ንትሑታት ግና ጸጋ ይህቦም" ይብል።
ኣል ሓዲስ፡ ቅጽ 4. ገጽ 323 ብኣባስ ዝተዘንተወ። “ቅዱስ ነብዪ ናብ መንበረ ጵጵስና ተንሲኡ ንሰማዕቱ፡ ኣነ መን እየ? ንሳቶም ድማ: ንስኻ ልኡኽ ናይ ኣላህ ኢኻ ኢሎም መለሱ። መሓመድ ድማ ከምዚ ኢሉ መለሰ: ኣነ መሓመድ ወዲ ዓብደላ ወዲ ዓብደላ ሙጣሊብ እየ። ኣላህ ንፍጥረቱ ፈጢሩ ካብኣቶም ዝበለጸ ገይሩኒ። ኣብ ክልተ ጉጅለ መቒሉ ኣብ ዝበለጸ ካብ ክልቲኡ ኣእትዩኒ። ድሕሪኡ ኣብ ቀቢላታት መቒሉ ንነገደይ ዝበለጸ ገበሮ። ድሕሪኡ ኣብ ስድራ መቒሉ ኣብታ ዝበለጸት ስድራቤት ኣእትዩኒ። ከም ኣባል ስድራቤት መጠን ካባታቶም ዝበለጸ እየ ስድራይ ድማ ዝበለጸት ስድራቤት እያ።
ሰሒሕ ሙስሊም። መጽሓፍ 004 ቁጽሪ 1062,1063,1066 ከምኡውን 1067. ከምቲ ኣቡ ሑረይራ ዝጸብጸቦ: ረሱል ረሱል ከምዚ ኢሎም: ኣነ ልዕሊ ካልኦት ነብያት ብሽዱሽተ ክቡራት ነገራት (ኣኽብሮት) ልዕልና ተዋሂቡኒ:: ቃላት ተዋሂቡኒ: ዋላ እኳ ንሳቶም:: ሓጸርቲ፣ ኣዝዮም ርዱኣትን ብዙሕ ዕዮ ዝዓዩን እዮም፤ ኣብ ልቢ ተጻባእቲ ብራዕዲ ተሓጊዘ፡ ዝርፍያ ሕጋውነት ተገይሩለይ፡ ምድሪ ጽርየትን ናይ ኣምልኾ ቦታ ኮይናለይ፡ ናብ ኩሉ ሰብ ተላኢኸ፡ ሰንሰለት ነብያት ተዓጽየ ኣባይ።
ፍረ ህይወት መሓመድ። ኣስላም መሓመድ ብእግዚኣብሔር ዝተላእከ ነብዪ ምዃኑ ይኣምኑ፣ ካብ ንኣብነት የሱስ ወይ ካልእ ኣብ ምድሪ ዝነብር ሰብ ንላዕሊ ኣገዳሲ እዩ። ብዙሕ ሓቅታት ህይወቱ ኣብ ሞራላዊ ትሑት ደረጃ ከም ዝነበረ እኳ እንተገለጸ፡ ኣብቲ ኣገዳሲ መርገጺኡ ይኣምኑ። ሓደ ሰብ ካብቲ ኣዝዩ ኣገዳሲ ነብዪ ከምዚ ዓይነት ነገር ኣይምተጸበየን። ብዛዕባ እቲ መጽሓፍ ቅዱስ ብዛዕባ ቅኑዓትን ግጉያትን ነብያት ዚህቦ ትምህርቲኸ፧ ብቃላት የሱስ፡ ሓደ ሰብ ንህይወት ሰባትን ነብያትን ክፈርደሉ ዝኽእል ሓደ መዐቀኒ ኣሎ፡ ንሱ ድማ "ብፍርያቶም ክትፈልጦም ኢኻ" ዝብል እዩ። ኢየሱስ ይጠቅስ ነይሩ ጳውሎስ እውን ዳርጋ ብዛዕባ ተመሳሳሊ ነገር እዩ ዝዛረብ ነይሩ፤
- (ማቴ 7፡15-20) ካብ ነብያት ሓሶት ተጠንቀቑ፡ ክዳን ኣባጊዕ ተኸዲኖም ዝመጹኹም፡ ብውሽጦም ግና ረሳሕ ኣዛብእ እዮም። 16 ብፍሪኦም ክትፈልጦም ኢኻ ። ሰባት ወይኒ ካብ እሾኽዶ ይእክቡ ወይስ በለስ ካብ ዕንቅርቢት? 17 ከምኡ ድማ ኵሉ ሰናይ ኦም ጽቡቕ ፍረ ይፈሪ። ዝበላሸወ ኦም ግና ክፉእ ፍረ ይፈሪ። 18 ጽብቕቲ ኦም ክፉእ ፍረ ኺፈሪ ኣይክእልን እዩ፣ በላሽ ኦም ከኣ ጽቡቕ ፍረ ኺፈሪ ኣይክእልን እዩ። 19 ጽቡቕ ፍረ ዘይፈሪ ዘበለ ዅሉ ኦም ይቝረጽ፡ ናብ ሓዊ ድማ ይድርበ። 20 ስለምንታይ ብፍርያቶም ክትፈልጥዎም ኢኹም።
- (ገላ 5፡19-23) ግብሪ ስጋ ግሁድ እዩ፡ እዚ ድማ እዚ እዩ። ዝሙት፡ ምንዝርና፡ ርኽሰት፡ ስጋዊ ርክብ፡ . 20 ኣምልኾ ጣኦት፡ ጥንቆላ፡ ጽልኢ፡ ምፍልላይ፡ ቅንኢ፡ ቁጥዓ፡ ባእሲ፡ ናዕቢ፡ መናፍቕነት፡ 21 ባእሲ፡ ቅትለት፡ ስኽራን ፡ ድግስን ከምኡ ዝኣመሰለን፡ ከምቲ ኣቐዲመ ዝገለጽኩኹም፡ እቶም ከምዚ ዝገብሩ ንመንግስቲ ኣምላኽ ከም ዘይወርስዋ፡ ኣቐዲመ እነግረኩም ኣሎኹ። 22 ፍረ መንፈስ ግና ፍቕሪ፡ ሓጐስ፡ ሰላም፡ ዓቕሊ፡ ለውሃት፡ ሰናይ፡ እምነት ፡ . 23 ልእምና፡ ምግታእ : ኣብ ልዕሊ ከምዚኦም ዝኣመሰሉ ሕጊ የልቦን።
- (1ዮሃ 4፡1-3) ፍቁራተይ፡ ብዙሓት ናይ ሓሶት ነብያት ናብ ዓለም ወጺኦም ስለ ዘለዉ፡ ነቶም መናፍስቲ ካብ ኣምላኽ ድዮም ኣይኮኑን ፈትኑ እምበር፡ ንመንፈስ ዘበለ ኣይትእመን። 2 ንመንፈስ ኣምላኽ በዚ ፍለጥኩም፡ የሱስ ክርስቶስ ብስጋ ከም ዝመጸ ዚእመን መንፈስ ዘበለ ዅሉ ካብ ኣምላኽ እዩ። 3 የሱስ ክርስቶስ ብስጋ ከም ዝመጸ ዘይናዘዝ መንፈስ ዘበለ ዅሉ ኸኣ ካብ ኣምላኽ ኣይኰነን፡ እዚ ኸኣ እቲ ኺመጽእ እዩ ዚሰማዕኩምዎ መንፈስ ጸረ ክርስቶስ እዩ። ሕጂ እውን እንተኾነ ድሮ ኣብ ዓለም ኣሎ።
ኣብ መወዳእታ ሓደ ኣኽራሪ ኣስላማይ ብዛዕባ ህይወት መሓመድ ዝገበሮ መጽናዕቲ ንርአ። ህይወት መሓመድ ከም ዝጐደለን መሓመድ ካብ ፍጹምነት ከም ዝረሓቐን ይነግር። ከምዚኦም ዝኣመሰሉ ነገራት ኣብቲ መሓመድ ካብ ኩሉ ኣገዳሲ ነቢይ ተባሂሉ ይግለጽ ኣሎ ዝብል ስእሊ ኣይሰማምዑን እዮም። ብተወሳኺ ነዛ ጥቕሲ እዚኣ ምስ ህይወት ጳውሎስ ከነወዳድሮ ኢና፡ ማለት ንኣረማውያን ሃዋርያ ዝነበረ ሰብ። ፍረ ህይወት ጳውሎስ ኣጽኒዕና ምስቲ መሓመድ ዘፍረዮ ፍረ እንተ ኣነጻጺርናዮ፡ ጳውሎስ ካብ መሓመድ ቀዲሙ ነይሩ ክበሃል ኣለዎ ብፍላይ ኣብ ፍቕሪ፤
ብድሕሪኡ ናይ መሓመድ ዘይጋገ ምዃኑ ከጽንዕ ጀሚረ። ብዛዕባ እዚ ዝዛረቡ ከም በዓል ኣል-ሰራ ኣይ-ሓላቢጃ፡ ኣይ-ተበካት ኣይ-ኩብራ፡ ከምኡ’ውን ሰራተ ኢብን ሂሻም ዝኣመሰሉ ታሪኽ ህይወት ኣለዉ፡ ከምኡ’ውን ካብኡ ኣብ ሱራ 16፡67 ዘሎ ርእይቶታት ከተንብቡ እትኽእሉ ሓተታታት ኣለዉ፡ “ብተመሳሳሊ ኣብ ፍረታት ... እቲ ሰኽራን ጥዑይ መግብን ካብኡ እትወስደሉ ተምሪን ወይኒን” በለ።ብዙሓት እሙናት ትውፊታት ብንጹር ከም ዝሕብርዎ፡ መሓመድ ወይኒ ከም ዝሰተየን፡ ንኣዕሩኽቱ ድማ ነቲ ወይኒ ኣዝዩ ሓያል እንተኾይኑ ብማይ ክቐልቅልዎ ከም ዝመኸሮምን ይገልጹ። ቀቢላ ቁረይሽ ኣብ እምኒ ካዕባ ንጣኦታት ዝሰውእዎ ስጋ ይበልዕ ነይሩ። ነቲ እግዚኣብሄር ዝኸልከሎ ነገራት ተቐቢሉ ነቲ ኣምላኽ ዝፈቐዶ ነገራት ድማ ከልከለ። ምስ ኣንስቲ ኣዕሩኽቱ ይሽርሽር ስለ ዝነበረ፡ ሓደ ሰብ እንተ ኣሐጒስዎ ከም ኣንስቲ ክወስደን ድሕር ኣይብልን ነበረ። ኣብ መዓልቲ ኸይባር (ኣብ ጥቓ መካ ዝተኻየደ ደማዊ ውግእ) ጓል የሕያ ኢብን ኣኽታብ ሳፍያ ከም በዓልቲ ቤት ናብ ዓብደላ ኢብን ዑመር ቀሪባቶ፡ መሓመድ ግን ብዝኾነ ከም በዓልቲ ቤቱ ወሲዱዋ። ብተመሳሳሊ መሓመድ ንጓል ጋሕሺ ዛይናብ ተመርዕዩ ንሳ ድማ በዓልቲ ቤት ናይቲ ዛይድ ዝበሃል መዕበዪ ወዲ መሓመድ እያ ነይራ።
እዚ ኩሉ ፍጻሜታት ነቲ ንመሓመድ ዝተዋህበ ቅዱስ ምስሊ ዘሕሰሮን ነቲ ኣብ ኣእምሮይ ንነቢ መሓመድ ኣጣቢቐዮ ዝነበርኩ ቅዱስ ደረጃ ኣጥፊኡን እዩ። ሓቂ ንምዝራብ ከምዚ ዝኣመሰለ ርኽበት ኩሉ ኣዝዩ መሪር እዩ ነይሩ።
ብዛዕባ መሓመድ ብዙሕ ነገራት እኳ እንተ ተማሃርኩ፡ ኣስላማይ ኮይነ ንኽቕጽል ክጣበቐሉ ዝኽእል ጽቡቕ ባህርያት ኣብ ሃይማኖት እስልምና ክረክብ ግን ተስፋ ገበርኩ። ነቲ ናይ ቁልዕነተይ ሃይማኖት ክገድፎ ከቢድ እዩ ነይሩ። ምስ እስልምና ምሕዳግ ዝብል ሓሳብ እናተጻወትኩ ከለኹ፡ ዝገርም ስምዒታት ፍርሒ፡ ምድንጋርን ምድንጋርን ኣብ ኣእምሮይ መሊኡኒ። (18)
ንህይወት ሃዋርያ ጳውሎስ ዝምልከት መወከሲታት
- (2ቆሮ 12፡14-15) እንሆ፡ ንሳልሳይ ግዜ ናባኻትኩም ክመጽእ ተዳልየ ኣለኹ። ንስኻትኩም ደኣ እምበር ናትኩም ኣይኮንኩን ዝደሊ እሞ፡ ኣባኻትኩም ኣይከብደኩምን እየ እሞ፡ ውሉድ ንወለዲ ኺእክቡ ኣይግባእን እዩ እሞ፡ ወለዲ ኣብ ክንዲ ውሉዳት ኪእክቡ ኣይግባእን እዩ። 15 ኣነ ድማ ብጣዕሚ ብሓጐስ ከውጽኣኩምን ክውድኣኩምን እየ። ዋላ እኳ ብብዝሒ ብዘፍቀርኩኻ መጠን ፣ ብውሑድ ፍቕረይ እንተኾንኩ።
- (2ቆሮ 2፡3-4) ምስ መጻእኩ፡ ካብቶም ክሕጐሰሎም ዝግብኣኒ ምእንቲ ከይሓዝን፡ እዚ ጽሒፈልኩም ኣለኹ። ሓጐሰይ ሓጐስ ኵላትኩም ምዃኑ ኣብ ኵላትኩም ተኣማመንኩ። 4 ብብዙሕ ጸበባን ጭንቀት ልበይን ተበጊሰ ብብዙሕ ንብዓት ጽሒፈኩም ኣለኹ። እታ ኣነ ኣባኻትኩም ዘለኒ ፍቕሪ ምእንቲ ኽትፈልጡ እምበር፡ ምእንቲ ኽትጕህዩ ኣይኰነን ።
- (ሮሜ 9፡1-3) ብክርስቶስ ሓቂ እብል ኣለኹ፡ ኣይሕሱን እየ፡ ሕልናይውን ብመንፈስ ቅዱስ ይምስክረኒ ኣሎ። 2 ኣብ ልበይ ዓብዪ ኽብደትን ቀጻሊ ሓዘንን ከም ዘሎኒ ። 3 ንርእሰይ ምእንቲ ኣሕዋተይ፡ ኣዝማደይ ከም ስጋ፡ ካብ ክርስቶስ እንተ ዚርገም ምተመነኹ
- (2ጢሞ 3፡10-11) ንስኻትኩም ግና ትምህርተይ፡ ኣነባብራይ፡ ዕላማይ፡ እምነተይ፡ ትዕግስቲ፡ ፍቕረይ፡ ትዕግስቲ ፡ ምሉእ ብምሉእ ፈሊጥኩም ኣለኹም ። 11 ኣብ ኣንጾክያ፡ ኣብ ኢቆንየም፡ ኣብ ልስጥራ ዝመጸኒ ስደትን ጸበባን ። ከመይ ዝበለ መስጐጕቲ ተጻዊረ፡ እግዚኣብሄር ግና ካብኡ ዅሉ ኣድሒኑኒ።
- (ፊል 3፡17) ኣሕዋተየ ፡ ብሓባር ሰዓብተይ ኩኑ፡ ነቶም ከምኡ ዝመላለሱ ድማ ከምቲ ንዓና ኣብነት ዝሃብኩምና ምልክት ግበርዎም ።
REFERENCES:
1. The interview of Father Zakarias 2. Ibn Sa’d, vol. l. 489 3. Ibn Ishaq, 106 4. Bukhari, vol. 6, book 65, no. 4953 5. Ibn Ishaq, 106 6. Robert Spencer: Totuus Muhammedista (The Truth About Muhammad), p. 56,57 7. Ibn Hisham: Profeetta Muhammadin elämäkerta (Sirat Rasul Allah), p. 39 8. Ibn Hisham: Profeetta Muhammadin elämäkerta (Sirat Rasul Allah), p. 70,71 9. Bukhari, vol. 4, book 59, no. 3238 10. Ibn Hisham: Profeetta Muhammadin elämäkerta (Sirat Rasul Allah), p. 343 11. Bukhari, vol. 1, book 1, no. 2 12. Ibn Sa’d, vol. l, 228 13. Imam Muslim, Sahih Muslim, Abdul Hamid Siddiqi, trans., Kitab Bhavan, revised edition 2000, book 30, no. 5764. 14. Muslim, book 30, nos. 5766 and 5767. 15. Ziauddin Sardar: Mihin uskovat muslimit? (What Do Muslims Believe?), p. 34,36 16. Kenneth R. Wade: "Uuden aikakauden salaisuudet: new age", p. 137 17. The interview of Father Zakarias 18. Ismaelin lapset, p. 93,94
SOURCES:
KoraaniIbn Hisham: Profeetta Muhammadin elämäkerta (Sirat Rasul Allah) Ismaelin lapset (THE CHILDREN OF ISMAEL) Pekka Sartola: Islam, ystävä vai vihollinen? Robert Spencer: Totuus Muhammedista (The Truth About Muhammad)
|
Jesus is the way, the truth and the life
Grap to eternal life!
|
Other Google Translate machine translations:
ሚልዮናት ዓመታት / ዳይኖሰር / ፍልቀት ደቂ ሰባት? |
