|
|
|
This is a machine translation made by Google Translate and has not been checked. There may be errors in the text. On the right, there are more links to translations made by Google Translate. In addition, you can read other articles in your own language when you go to my English website (Jari's writings), select an article there and transfer its web address to Google Translate (https://translate.google.com/?sl=en&tl=fi&op=websites).
Buddha me Buddhism ko Ihu ranei?
Ko nga whakaakoranga Buddhist e arotakehia ana. He pono, he kore ranei?
He maha nga whakapakoko i roto i te ao ahurea me nga taakaro. Ka taea e ratou te hanga waiata, kaiwhakaari, kaitakaro poikiri me etahi atu whetu kua eke ki te angitu. Ka whai kaha ratou me o raatau mahi na te mea he mea whakamere to ratou angitu me o raatau oranga. Ahakoa ko nga whetu hakinakina me nga whetu ahurea kei waenganui i te aro mo tetahi wa poto, kaore e taea te whakataurite ki nga tangata whakaawe whakapono me te wairua kua awe o raatau whakaakoranga i nga whakatipuranga tekau. I roto i tenei tuhinga, ko te kaupapa o te whakaaroaro ko te Buddha me te karakia Buddhist, me Ihu me te whakapono Karaitiana. Mea faufaa anei ia tiaturi te hoê taata i te mau haapiiraa a te Bouddha aore ra ia Iesu Mesia? He aha te rereketanga i waenga i a raatau whakaakoranga, o ratou takenga mai me to whakawhirinaki ki hea? Ka whai whakaaro tatou ki enei take. Ka timata tatou ma te tirotiro i te raruraru o te timatanga o te ao me te ora i roto i te Buddhism.
Ko te raruraru o te timatanga o te ao me te ora i roto i te Buddhism. Tuatahi, he mea tika kia aro ki te meka ko te Buddhism he karakia whakaponokore. Oia hoi, noa ’tu e e pure paha te mau Bouddha no teie nei tau i te Bouddha aore ra e haamori i to ’na mau hoho‘a i roto i ta ratou iho mau ohipa, aita te haapaoraa Buddhisme i ite e te vai mau ra te hoê atua poiete. Kare nga Buddhist e whakapono ana kei te ora tetahi Kaihanga. Kei konei te raruraru tuatahi o te Buddhism, he rite tonu ki to te whakaponokore. Mo nga mea e whai ake nei ka taea e tatou te mataki i nga ra katoa ma o tatou kanohi, ma te awhina ranei a te telescope kaore i te noho tonu. I whanau mai ratou i etahi wa:
• Ko nga tupuni me nga whetu kaore i te noho i nga wa katoa, na te mea ka kore kua pau o raatau hihi • Ko nga aorangi me nga marama kaore i te noho i nga wa katoa na te mea kei a ratou ano nga mahi puia kaore ano kia mutu • Ko te ora i runga i tenei ao kare i noho tonu, no te mea kua herea te ora i runga i te whenua ki te Ra, e kore nei e whakamahana i te whenua mo ake tonu atu. Ki te kore, kua pau kee ona rahui hiko.
Ko te whakatau ko te ao me te ora he timatanga tuturu i te wa i timata ai nga karaka. He whakatau tika tenei ka whakaaehia e nga kaiputaiao whakaponokore, me whakaae ranei. Kare pea ratou e whakaae ki ta te Atua mahi hanga, engari kare e taea e ratou te whakakahore he timatanga to te ao me te ao. Ko te raruraru ki te Buddhism me te whakaponokore ko te ahua tonu o nga mea o mua. Kare he tikanga ki te kii, hei tauira, ko te ao i puta ake i roto i te kore noa, i roto i te mea e kiia nei ko te big bang no te mea he kore e taea te pangarau. Arā, mena karekau he mea i te timatanga - he kore noa iho - e kore e taea te ara ake i tetahi mea. Kaore e taea te tango i tetahi mea mai i te kore noa, no reira ko te ariā big bang kei te whakahee ki te pangarau me nga ture taiao. Ko nga Atheists me nga Kaiwhaiwhai o te Buddha kei te mutunga kore i te wa e rapu ana ratou i te take mo te noho o nga tupuni, nga whetu, nga aorangi me nga marama. He rereke pea o raatau ariā mo te takenga mai, engari karekau nga ariā i ahu mai i runga i nga kitenga mahi me te putaiao, engari i runga i te whakaaro. He pera ano te whanautanga o te ora. Karekau he kaiputaiao whakaponokore e taea te whakamarama i tera. Ko tana whanau anake he mea kore e taea, na te mea ko te ora anake ka taea te kawe mai i te ora. Kaore i kitea he rereke ki tenei ture. Mo nga mea ora tuatahi, e tino tohu ana tenei ki te atua Kaihanga, penei i te Paipera e ako marama ana. Ua taa ê oia i te mau mea ta ’na i poiete:
- (Gen 1:1) I te timatanga i hanga e te Atua te rangi me te whenua.
- (Isaiah 66:1,2) 1 Ko te kupu tenei a Ihowa, Ko te rangi toku torona, ko te whenua toku turanga waewae: kei hea te whare ka hanga nei e koutou moku? kei hea hoki te okiokinga moku? 2 Ko enei mea katoa hoki he mea hanga na toku ringa, a na reira enei mea katoa , e ai ta Ihowa: ko tenei tangata ia taku e titiro ai, ki te tangata e iti ana, i maru te wairua, a e wiri ana ki taku kupu.
- (Rev 14:7) 7 He nui tona reo ki te mea, Kia wehi koutou ki te Atua , hoatu ki a ia he kororia; kua tae mai hoki te haora o tana whakawa: me koropiko ki te kaihanga o te rangi, o te whenua, o te moana, o nga puna wai .
Reincarnation i roto i te Buddhism. I korerohia i runga ake he pehea te rereke o te Buddhism i te Karaitiana me te maaramatanga whakapono. I roto i te Buddhism, karekau he Atua nana i hanga nga mea katoa me te wehe ke i nga mea i hanga e ia. I roto i tenei tikanga, ko te Buddhism he karakia rite ki te Hindu, kaore ano hoki he kaupapa mo te atua Kaihanga Kaha Rawa. Ko te Buddhism, pera i te Hindu, kei a ia ano te whakaakoranga o te whanau hou. Ua parare taua haapiiraa ra i roto i te mau fenua no te pae Tooa o te râ, i reira e haapiihia ’i te reira i roto i te parau no te tau apî. I roto i te mau fenua no te pae Tooa o te râ, fatata e 25 % o te tiaturi ra i te ora-faahou-raa. I Inia e i te tahi atu mau fenua no Asia no reira te haapiiraa tumu, mea teitei a‘e te numera. Ko te kaupapa o te reincarnation i runga i te whakaaro ko o tatou oranga e whakaponohia ana he huringa tonu. Ia au i teie haapiiraa, ua fanau-faahou-hia te mau taata atoa i nia i te fenua nei e e fana‘o ratou i te hoê huru taata apî ia au i to ’na oraraa i to ’na oraraa na mua ’tu. Ko nga kino katoa e pa mai ana ki a tatou i tenei ra, ko te hua o nga mahi o mua, me kokoti tatou i nga mea i ruia e tatou i mua. Mai te peu noa e ite te taata i te maramarama, mai tei mana‘ohia e ua ite te Bouddha, e faatiamâhia ïa oia i te ohuraa o te ora-faahou-raa. Engari he aha te whakaaro mo te reincarnation me tana putanga Buddhist, koinei te mea ka whakaaroarohia e tatou i muri mai:
He aha tatou e kore ai e mahara? Ko te patai tuatahi e pa ana ki te mana o te reincarnation. He pono tera na te mea kaore tatou e mahara ki nga mea o mua? Mena kei muri i a tatou he mekameka o nga oranga o mua, kaore ranei tatou e mahara kia maha nga huihuinga mai i a raatau - e pa ana ki te whanau, ki te kura, ki nga waahi noho, ki nga mahi me nga waatea? Engari he aha tatou e kore ai e mahara? E ere anei to tatou haamoeraa i te tapao papu e aita roa ’tu te mau oraraa tahito? Ahakoa ko HB Blavatsky, te kaiwhakarewa o te Theosophical Society, me te tangata pea i tino whakanuia te whakaakoranga o te reincarnation i te Tai Hauauru i te rautau 19th, kua whakaae ki taua mea ano, ara to tatou warewaretanga:
Peneia‘e e nehenehe tatou e parau e, i roto i te oraraa o te hoê taata tahuti nei, aita e mauiui o te varua e te tino o te ore e riro ei hotu e te hopearaa o te tahi hara tei ravehia i roto i te hoê huru oraraa na mua ’tu. Engari i tetahi atu taha, ko tona oranga o naianei kaore he maharatanga kotahi mo era. (1)
E tika ana, hei tauira, e kiia ana i mahara a Buddha ki ona oranga o mua i roto i tona wheako whakamarama, a, ko etahi o nga mema o te New Age e kii ana i taua mea. Heoi, ko te raru ko te kore tetahi e maumahara ki enei mea i roto i te ahua o ta tatou mahi me te whakaaro. Kare ano tenei i pa ki a Buddha, engari i hiahia ia ki tetahi wheako whakamarama i mahara ai ia mo te 100,000 o ona oranga o mua, e ai ki nga karaipiture Pali (C. Scott Littleton: Idän uskonnot, p. 72 / Eastern Wisdom). Ko te raruraru ki nga wheako whakamarama me nga maharatanga o te ao o mua, heoi, he pehea te pono. Kei a tatou katoa nga whakaaro me nga whakaaro me nga moemoea e kite ai tatou i nga momo momo haerenga e ahua pono ana i roto i te moemoea engari kare ano tatou i kite. E whakaatu ana tenei ko nga moemoea me te hinengaro kaore e taea te tino whakawhirinaki. Ka taea te tinihanga. He rite tonu te ahua o enei wheako rama. I te nuinga o te waa, he maha nga tau e mahi ana te tangata ki te whakaaro whakaaro/whakaaroaro, a, na tenei i puta ki te mea e kiia nei ko te wheako rama. Ko te take tenei mo te Buddha, he maha nga tau i roa i roto i te whakaaroaro hohonu, engari he mea whakamiharo ko te Poropiti o Ihirama, a Muhammad, i uru ano ki te whakaaroaro whakapono i te wa i timata ai ia ki te whiwhi whakakitenga me nga whakakitenga. Koinei te maha o nga kaupapa whakapono kua timata. Ei hi‘oraa, e rave rahi mau pǔpǔ faaroo e vai ra i Tapone i fanauhia mai na roto i teie ohipa, i te taime a feruri ai te hoê taata no te hoê taime roa e i muri iho ua farii i te hoê heheuraa, i nia i te tumu o te ohipa i patuhia. I tua atu, me tohu ko nga wheako ano ka pa ki etahi na te whakaaroaro mo te wa roa kua puta mai ma te awhina o nga raau taero. He wheako pohehe pea te hunga kai tarukino mo te marama e rite ana ki te hunga whakaaro mo te wa roa, ka kite pea i nga mea karekau i reira, pera i nga tangata whai schizophrenia. Te ti'aturi nei au e te taa ra ia'u e te haavare nei Satane e te ao varua ino i te taata na roto i teie mau orama e te mau iteraa maramarama. Ko Rabindranath R. Maharaj, he tohunga Hindu o mua i whakaara ake i taua take ano. Ko ia tonu te mahi whakaaroaro mo nga tau me te kite i nga kitenga teka. Aita i maoro roa i muri a‘e i to ’na fariuraa ’tu ia Iesu Mesia ra, ua maere roa oia i te iteraa e te vai ra te hoê â huru tupuraa to te feia rave raau taero i to ’na. Ko tenei tauira e whakaatu ana he aha te paheketanga o te whakawhirinaki, hei tauira, nga korero a Buddha, etahi atu tangata ranei ina korero ana ratou mo o ratau oranga o mua, ko nga mea e kiia nei ko nga wheako whakamarama i tutuki i roto i te whakaaroaro roa, i nga raau taero ranei:
I tenei huarahi ka timata ahau ki te tutaki atu ki nga kaitoro tarukino me te kitea he mea whakamiharo: He rite nga wheako o etahi o ratou i te wa i raro i te awe o te raau taero, pera i taku ra o te yoga me te whakaaroaro! I miharo ahau ki te whakarongo ki a ratou e whakaahua ana i te "ao ataahua me te rangimarie" i taea e ratou te uru atu ma te awhina a LSD; he ao 'whakakitenga hinengaro me nga tae i tino mohio ahau. Ae ra, he maha ano o ratou i pa ki nga wheako kino, engari ko te nuinga o nga kaiwhakamahi tarukino he ahua kore ki te whai whakaaro ki enei whakatupato penei i ahau, i a au e mahi ana i te yoga. "Kaore au i hiahia matū ki te kite i nga kitenga o etahi atu ao, ki nga mea tipua ranei, ki te ite kotahitanga ki te ao, ki te whakaaro ko ahau "te Atua", ka kii ahau ki a ratou. "I tutuki i ahau nga mea katoa na roto i te whakaaro huritao. Engari he korero teka, he mahi tinihanga na nga wairua kino kia riro te mana ki runga i ahau i te wa i wetekina ai e ahau toku hinengaro i taku ake mana. Kei te tinihangatia koe. Te ravea hoê roa e noaa ’i te hau e te mauruuru ta outou e imi nei, na roto ïa i te Mesia.” I te mea e mohio ana ahau ki taku e korero nei, a kua kite ahau i a au ano me te kore raau taero, he maha nga kaipatu tarukino i aro nui ki aku kupu. … Ua haapii mai au e na te raau taero i faatupu i te mau tauiraa i roto i te ite mai tei tupu na roto i te feruri-hohonu-raa. Na ratou i taea e nga rewera ki te raweke i nga neurons i roto i te roro me te hanga i nga momo wheako katoa e ahua pono ana, he mahi pohehe. Ko nga wairua kino ano i arahi i ahau ki te whakaaroaro hohonu kia eke ki runga ake i ahau, he tino mohio kei muri i te kaupapa tarukino mo taua take a Hatana. (2)
He taupatupatu ki te tirohanga Hindu me te Hauauru. Mena he pono te reincarnation me te take mo nga tangata katoa, tera pea ka whakaakohia e nga tangata katoa mo taua mea. Engari, ehara i te mea penei, engari he rereke te whakaako a nga Buddhists mo taua mea, hei tauira, nga Hindu me nga mema o te Tai Hauauru o te kaupapa New Age. Ko nga rereketanga ka puta i nga mea e whai ake nei:
• I roto i te whakaaro o te Tai Hauauru, e whakaponohia ana ka noho tonu te tangata hei tangata i nga wa katoa. Engari, i roto i nga whakaaro Hindu me Buddhist, ka whanau te tangata hei kararehe, hei tipu ranei. Ko te korero e whai ake nei e whakaatu ana i te kaupapa Buddhist:
Hei te ra whakamutunga o te marama, ka hoki nga wairua ki o ratou kainga ki te reinga, kua makona, kua makona. Ka mau nga kui me nga wairua tupuna ki muri i te kuaha wairua mo tetahi atu tau. Ko etahi o ratou ka hoki ki nga whare tekau ki te mau tonu i nga whiunga. Ko etahi e tatari ana kia ora ano ratou ki te whenua, ki te rangi uru ranei. Mai i te whare whakatekau ka taka koe ki roto i te wira o te reincarnation, i whanau ai koe ki te whenua. Ko etahi i whanau he tangata pai, he kino etahi, he kararehe, he tipu ranei. (3)
• Ko te korero o mua mo te whakapono o nga Buddhists ki te reinga. I te tahi a‘e pae, aita te mau Hindu e te feia e pee ra i te New Age i te pae Tooa o te râ e tiaturi i te po auahi. Ka whakakahore ratou i te noho o te reinga. Anei he tautohetohe i waenga i nga whakaaro rereke o te reincarnation. I roto i te Buddhism, e wha ano nga rangi, nga pararaiha ranei: ko te Raki, Tonga, Rawhiti me te Hauauru. E whakaponohia ana ko Buddha te whakamutunga o ratou. I te tahi a‘e pae, aita te mau Hindou e te mau taata e pee ra i te New Age e tiaturi nei i teie tumu parau mai te mau Bouddha.
• Ko te huarahi ki te puta mai i te huringa o te reincarnation he rereke i roto i te Hindu me te Buddhism. Te haapii nei te mau Hindu e ia ite te hoê taata i to ’na tiaraa atua e to ’na taairaa e o Brahman, ua faatiamâhia oia i te ohuraa o te ora-faahou-raa. Engari, ka whakaakona e te Buddha nga pono e wha (1. Ko te ora te mamae 2. Ko te mamae ka puta mai i te hiahia ki te ora 3. Ko te mamae ka taea anake ma te whakakore i te hiahia ki te ora 4. Ko te hiahia ki te ora ka taea te whakakore ma te whai i te huarahi tika), ko te whakamutunga kei roto ko te huarahi e waru o te whakaoranga, ara, te herekore mai i te huringa o te whakaoranga. Kei roto ko: te whakapono tika, te wawata tika, te korero tika, te whakahaere tika, te oranga tika, te whakapau kaha, te mahara tika, me te whakaaroaro tika. Ko tenei whakaakoranga a te Buddha e whakahē ana i te whakaakoranga Hindu, He aha te whakaaro o te Tai Hauauru i roto i te kaupapa New Age? E whakapono ana enei tangata ki te atuatanga o te tangata, e whakapono ana nga Hindou, engari ko te mohiotanga o tenei mea me tona paanga ki te whanau houtanga, kare i te nuinga o te wa e akohia ana i roto i te whakapono Hindou. I roto i nga whenua o te Tai Hauauru, engari, ka taea te ako te reincarnation i roto i te tikanga pai. Ko te reincarnation ka kitea he waahi kaore he kanga pera i roto i te Hindu me te Buddhism. Ko enei nga tautohetohe e noho ana i te taha o te whakaakoranga o te reincarnation.
Me pehea te mahi a te ture karma? Ko tetahi o nga mea ngaro o te ako o te reincarnation ko te ture o te karma, e kitea ana i roto i te Buddhism, Hindu, me te New Age kaupapa i konei i te hauauru. E ai ki te maaramatanga noa, ko te ture o te karma me utu me te whiu i te tangata i runga i te ahua o tona oranga i roto i tona whanautanga o mua. Mena kua mahia e te tangata he mahi kino, he whakaaro kino ranei, he kino te hua; ko nga whakaaro me nga mahi pai ka puta he hua pai. Ko te kai, he pewhea te mahi a te ture kore tangata? E kore e taea e te kaha kore tangata, te ture ranei te whakaaro, te wehewehe i te kounga o nga mahi, te mahara ranei ki nga mea katoa i mahia e te tangata - pera ano me te pukapuka ture o te ao e kore e taea te mahi pera, engari ko te kai whakahaere o te ture, he tangata whaiaro, e hiahiatia ana i nga wa katoa; e kore te ture anake e pena. Kaore hoki e taea e te ture a-tinana te hanga mahere mo o tatou oranga kei te heke mai, ka whakatau ranei i raro i nga ahuatanga ka whanau tatou ka ora. Ko nga mahi e pa ana ki nga wa katoa e hiahia ana te tangata, kaore i te ture o te karma. Kaore e taea e te ture noa te mahi penei. Ko tetahi atu raruraru ko te mea ka utua e te ture o te karma me te whiu i a tatou i runga i te ahua o to tatou oranga o mua, na te aha tatou e kore ai e mahara ki nga mea o mua - kua korerohia i runga ake nei? Mena ka whiua tatou i runga i to tatou oranga o mua, me mohio te katoa he aha te mea ka pa ki a tatou. He aha tonu te putake, mena kaore i te marama nga take mo te whiu? Koinei tetahi o nga raruraru o te whakaakoranga o te reincarnation.
Pehea i te timatanga - no hea te Karma kino? I mua ake ka korerohia me pehea te timatanga o te ao me te ora. E ere ratou i te mea mure ore e aita i vai noa i te mau taime atoa, e haamataraa papu râ to ratou. I runga i tenei, ka puta te patai, no hea te Karma kino? Me pehea i tae mai ai ki te whenua mena karekau he oranga i runga i te whenua? Arā, mehemea karekau he oranga, karekau pea ka puta ake te karma kino i runga i nga mahi kino, i te karma pai ranei. Inaha, ua tia roa te taata e te mau mea ora atoa e aita roa ’tu e tia ia haere na roto i te ohuraa o te ora-faahou-raa. Me pehea te huringa o te reincarnation - mena he pono - kua ara ake, i te mea ko te Karma kino noa iho o nga oranga o mua te take me te mau tonu? He aha tona take? Ko te whakaahuatanga e whai ake nei e whakamarama ana i te putanga o mua. E pa ana ki te ahua o te hurihanga ka timata mai i waenganui, me te mea, engari kaore e aro ki te raru o te timatanga ake. I roto i te whakaahuatanga, ka korero te kaituhi ki nga moke Buddhist:
I noho ahau i roto i te whare karakia Buddhist o Pu-ör-an me te roopu o nga moke. Ka huri te korero ki te patai no hea te wairua o te tangata. (…) I homai e tetahi o nga Moni he whakamaramatanga roa me te taipitopito mo te huringa nui o te oranga e rere tonu ana i roto i nga mano me nga miriona tau, ka puta mai i roto i nga ahuatanga hou, ka piki ake, ka heke iho ranei, i runga i te kounga o nga mahi a te tangata. I te korenga o tenei whakautu i pai ki ahau, ka whakahoki tetahi o nga Moni, "No Boddha te wairua i te hauauru o te rangi." Ka patai ahau, "No hea a Buddha me pehea te wairua o te tangata i puta mai i a ia?" He korero roa ano mo nga Buddha o mua me nga mea kei te heke mai ka whai tetahi ki tetahi i muri i te waa roa, he huringa mutunga kore. engari ehara i te timatanga. Kei a koe he Buddha kua whanau mai ki tenei ao, katahi ano ka reri tetahi Buddha. He tangata tino tika koe e haere ana i roto i tana huringa mutunga kore." I hiahia ahau ki te whiwhi whakautu marama me te poto ki taku patai: no hea te tangata tuatahi me te Buddha tuatahi? No hea te huringa nui o te whanaketanga? (…) Kaore tetahi o nga Moni i whakahoki mai, i wahangu katoa ratou. I muri i etahi wa ka ki atu ahau, "Ka korerotia e ahau tenei ki a koe, ahakoa kaore koe e mau ki te karakia rite ki ahau. Ko te timatanga o te ora ko te Atua. Ehara ia i te rite ki o Buddha e rite ana ki te raupapa mutunga kore e whai ana tetahi ki tetahi i roto i te huringa nui o te whakawhanaketanga engari ko ia tonu te rite tonu me te kore e rereke. Ko ia te timatanga o nga mea katoa, mai i a ia te timatanga o te wairua o te tangata." (…) Kare au i te mohio mena ka makona ratou i taku whakautu. Heoi ano, ka taea e au te korero ki a ratou mo te puna o te ora, ko te Atua ora ko tona oranga anake ka taea te whakatau i tetahi patai mo te puna o te ora me te takenga mai o te ao. (4)
Kotahi rau mano nga oranga o te Buddha. I mua ake i korerohia me pehea te whakapono a Buddha i mahara ki te 100,000 o ona oranga o mua i roto i tana wheako whakamarama. Kei te whakahuahia tenei i roto i nga karaipiture Buddhist reo Pali (C. Scott Littleton: Idän uskonnot, p. 72 / Eastern Wisdom). Heoi ano, ka taea te whakaaro mo tenei take. Hei tauira, ko te hitori o te tangata e mohiotia ana mo te 5000 tau ki muri (he tata ki te 6000 tau, ka taea te whakatau i runga i nga whakapapa o te Paipera). Ko nga wa roa atu i tera me nga whakapae mo te hitori roa o te tangata he whakaaro nui ake i nga korero pono. Ko te Kaihanga o te tikanga radiocarbon, a Ahorangi WF Libby i tino kii i roto i te Moheni Pūtaiao (3/3/1961, wh. 624) ko te hitori anake ka tae ki te ca. 5000 tau ki muri. I korero ia mo nga whanau rangatira o Ihipa, i te mea pono kua ora noa i nga rau tau i muri mai (I kii tenei i roto i nga waahanga 3 "Faaraot ja kuninkaat" i whakaatuhia i runga i te pouaka whakaata Suomen i Noema-Tihema 1996)
I tino ohorere maua ko Arnold (ko taku hoa mahi) i te wa tuatahi ka kite maua ko te hitori ko te 5,000 tau ki muri noa iho. (...) Ua tai‘o pinepine matou no nia i teie e tera peu aore ra te vahi tuatapaparaa e 20 000 matahiti te maoro. I tino mohio matou ko enei whika me nga ra o mua kaore i te tino mohiotia, a ko te wa o te Rangatiratanga Tuatahi o Ihipa ko te waahi tawhito o mua o te waa kua whakapumautia me te tino pono. (5)
Ko nga korero tuatahi mo te hitori o te tangata ka tata ki te 5,000 tau ki mua. ( The World Book Encyclopaedia , 1966, buka 6, api 12)
Kaore hoki te tipu o te taupori e tautoko i te whakaaro mo nga wa roa. E ai ki nga tatauranga, kua ruarua te taupori ia 400 tau te toharite (me te tere ake i enei ra). Ko te tikanga tenei, hei tauira, 4000 tau ki muri ka iti iho i te 10 miriona nga tangata o te whenua. He ahua tika tenei, na te mea ko nga waahi penei i Amerika Te Tai Tokerau, Amerika ki te Tonga me Ahitereiria kua noho te nuinga mai i te rautau 1800. Ei hi‘oraa, te mana‘ohia ra e toru mirioni noa te taata i Marite Apatoerau i te omuaraa o te senekele 18, i teie nei, ua hau atu i te hanere taime hau atu. E whakaatu ana tenei i te iti o te noho o te whenua i etahi rau tau ki muri. Tau mano tau ki muri, he iti noa atu te noho o te whenua i to te rau tau 1800. I tetahi atu taha, mena he 2 noa nga tangata noho i te 100,000 tau ki muri, a ko te reeti rearua o te taupori he kotahi i ia mano tau (he tino puhoi ake tera i naianei), me 2,535,300,000,000,000,000,000,000,000 te taupori o naianei. He tau tino poauau tenei ina whakaritea ki te 8 piriona (= 8,000,000,000) o enei ra, me te whakaatu kaore pea te tangata i noho i tera wa. E whakaatu ana ko te takenga mai o te tangata me tino tata, i etahi mano tau ki muri. He pehea te hononga o enei mea katoa ki te Buddha me ona oranga o mua? Hei poto, kare e taea e ia te noho 100,000 o mua, i te mea he tangata noa iho, no te mea kua noho te tangata ki te whenua mo etahi mano tau. Kare he painga ki te korero mo nga wa roa, no te mea kare nga tohu marama o te hitori o te tangata e toro atu. I tetahi atu taha, ki te whakapono tatou ki nga kaiputaiao whakaponokore e whakapono ana mo nga wa roa, me noho noa te ora kotahi-celled i runga i te whenua mo nga rau miriona tau, tae noa ki te 500-600 miriona tau ki muri, ka puta ake te oranga uaua i runga i te papa moana. Ko te patai, mena he ora kotahi anake te ora, katahi ko nga kararehe o raro o te moana, he aha nga mea i akohia e enei rauropi i roto i te huringa o te reincarnation? Nahea ratou i whiwhi ai i te karma pai, i te karo ranei i te kohikohinga o te karma kino i a ratou e noho ana hei kararehe kotahi-a-taiao ranei? Kaore ahau e whakapono ki nga korero a nga kaiputaiao whakaponokore mo nga miriona tau, ka whakaaro ahau he korero teka na Hatana, engari ki te whakakotahi koe i te ariā o te kukuwhatanga me nga miriona tau me te whakaakoranga o te reincarnation, me puta mai nga raru penei.
Ko te kaupapa o te tiaki i te oranga. He pai nga whakaakoranga a te Buddhism i te taha o te morare, penei me te kore e tahae, te puremu, te teka, te inu waipiro ranei. E ere teie mau haapiiraa i te taa ê, ei hi‘oraa, i te mau haapiiraa a Iesu e ta te mau aposetolo, no te mea e mea matauhia te mana‘o morare no te mau taata atoa. I te Rawhiti me te Tai Hauauru, ka mohio tatou he aha te tika me te he. Ko tetahi o nga whakaakoranga a te Buddhism me kaua e patu tetahi mea ora. He rite tonu tenei ki te whakaakoranga a te Paipera, inaa ko tetahi o nga whakahau o te Paipera ko "Kaua e patu tangata". Heoi, i roto i te Buddhism ko te tikanga hoki kia kaua e patu i tetahi mea ora, ara, i tua atu i te tangata, i etahi atu mea ora penei i te kararehe. Na tenei, ka kai noa nga Moni Buddhist ki te kai kaiwhenua anake. He pehea te hononga o tenei ki te reincarnation? I roto i te haapotoraa, te mana‘o nei te mau Buddhist e, mai te peu e e haapohe te hoê taata, ei hi‘oraa, i te puaa aore ra te namu i roto i teie oraraa, e fanauhia mai te taata iho i roto i te huru o te puaa aore ra te hoê namu i roto i te oraraa a muri a‘e. He whiunga mo te tangata e patu ana i te tangata ora. Heoi ano, ka taea te whakawhanuihia ma te patai e whai ake nei: Ka pehea te tangata ki te patu i te tangata whai rawa, angitu me te harikoa, ka pehea tona mutunga i roto i tona oranga? E riro atoa anei teie taata iho ei taata tao‘a rahi, te manuïa e te oaoa i roto i te oraraa a muri a‘e? Ka pehea ranei ia? Ua feruri anei te mau Bouddha iho i te mau mea e nehenehe e farereihia mai te peu e e faaohipa-tamau-hia teie haapiiraa? I te tahi a‘e pae, eita te mau monahi Buddhist e te Feia pee i te Buddha e pee i te mau taime atoa i te parau tumu no te parururaa i te ora. Ka taea e ratou, hei tauira, te kohua wai ka taea te whakangaro i nga mano tini huakita. He tangata ora ano te huakita penei i te tangata, no reira i roto i nga mahi kaore e taea te whai tonu i te kaupapa o te tiaki oranga.
Ko te Buddha me te raruraru o te mamae. Ko te korero mo te oranga o Buddha he tama ia na tetahi rangatira rangatira i whakarere i tana kainga whai rawa, tana wahine me tana tama iti ki te kimi otinga mo te mamae me te mamae o te tangata. I te kitenga o tetahi koroua mate, he minita rawakore me tetahi tangata kua mate i awe i te oho o te whakapono a Buddha. Ko te hua o tenei, ka timata ia ki te rapu mo te wa roa e uru ana ki te ahua o te oranga mo etahi tau me te whakaaroaro. Na roto ia ratou, ua tamata oia i te imi i te tumu o to matou mauiui e te hoê ravea no te matara mai i te reira. E eaha te haapiiraa Kerisetiano no nia i te tumu parau? Ka timata mai i nga waahi timatanga rereke. Na mua roa, te tumu o te mau ma‘i, te hara e te mauiui ua faahiti-a‘ena-hia i roto i te pene 3 o te Bibilia. Te faaite ra te reira i te toparaa tei haafifi i te mau huaai atoa a Adamu. Teie ta Paulo i papai no nia i te tumu parau i muri nei, oia hoi, nahea te hara i tae mai ai i te ao nei na roto i te hi‘araa o Adamu:
- (Rom 5:12) Na, ka rite ki te putanga mai o te hara ki te ao, he mea na te tangata kotahi, me te mate ano i runga i te hara; a ka pa te mate ki nga tangata katoa, no te mea kua hara katoa ; 15 Otira kihai i rite ki te hara te mea i homai noa mai. Mehemea hoki na te hara o te kotahi i mate ai te tokomaha , tera noa atu te hua o te aroha noa o te Atua me te mea homai noa i runga i te aroha noa i roto i te tangata kotahi, i a Ihu Karaiti, ki te tokomaha. 17 Mehemea hoki na te hara o te kotahi i kingi ai te mate, he mea na te tangata kotahi ; tera noa ake te hunga ka riro nei i a ratou te tini o te aroha noa me te tika e homai ana, ka kingi ratou i runga i te ora, he mea na te kotahi, ko Ihu Karaiti.) 18 Na, i te mea na te hara kotahi i tau ai te he ki nga tangata katoa; waihoki na te tika o te kotahi i puta ai te mea homai noa ki nga tangata katoa e tika ai, e ora ai. 19 Na, i te mea na te tutu o te tangata kotahi i whai hara ai te tokomaha , waihoki na te ngohengohe o te kotahi ka meinga te tokomaha kia tika.
Ko te mea i puta mai te hara ki te ao na te hinganga o Arama ko te tino take i puta ai te mamae, te kino me te mate ki te ao. Me mahara he maha nga iwi he rite nga korero mo te ao koura o mua i te pai o nga mea katoa. E whakaatu ana ko te korero pararaiha ehara i te ahuatanga anake o te Karaitiana me te Hurai, engari ka puta ano i etahi atu karakia me nga ahurea. He patai mo nga tikanga o te tangata, na te mea ka kitea i nga waahi rereke o te ao. Ko te tikanga o te iwi Karen e noho ana i Burma e korero ana mo te takahanga ki te hara. He rite tonu ki te korero a te Paipera. Te faahiti ra te hoê o ta ratou mau himene e mea nahea Y'wa, aore ra te Atua mau, i te poieteraa matamua i te ao (te poieteraa), i muri iho ua faaite i te “hua tamatamata”, e piti râ taata ta Mu-kaw-lee i haavare. Na tenei ka whakaraerae te tangata ki te mate, ki te koroheketanga me te mate. Ko te whakaahuatanga kaore i tino rereke mai i te korero i roto i te Pukapuka o Genesis:
I te timatanga i hanga e Y'wa te ao. I tohu ia i te kai me te inu. I tohu ia "te hua whakamatautau". I homai e ia nga whakahau tika. Tokorua nga tangata i tukuna e Mu-kaw-lee. I tono ia kia kai ratou i nga hua whakamatautau. Kare ratou i rongo; kihai i whakapono ki a Y'wa... I to ratou kai i nga hua whakamatautau, ka pa ki nga mate, te koroheketanga, me te mate. (6)
Ka taea ranei te whakaora i te mamae? Ae, ko etahi waahanga i tenei ao. Ko te nuinga o nga mamae ka puta mai i te kino o te tangata ki tetahi atu tangata, i te kore ranei e aro ki te mate o te hunga e arohaina ana. E faatitiaifarohia teie tumu parau na roto i te hoê ravea ohie roa, oia hoi ma te here i te taata-tupu e ia tatarahapa te taata i ta ratou mau hara. Ua haapii Iesu no nia i teie mau tumu parau:
- (Mat 4:17) No reira ano a Ihu i timata ai te kauwhau, te mea, Ripeneta, kua tata hoki te rangatiratanga o te rangi .
- (Mat 22:34-40) No te rongonga ia o nga Parihi, kua kapi ia ia te mangai o nga Haruki, ka whakamine tahi ratou. 35 Na ka ui tetahi o ratou, he kaiwhakaako i te ture, ka whakamatautau i a ia, ka mea, 36 E te Kaiwhakaako, ko tehea te kupu nui o te ture ? 37 Ka mea a Ihu ki a ia, Kia whakapaua tou ngakau, tou wairua, tou hinengaro, ki te aroha ki te Ariki, ki tou Atua. 38 Ko te tuatahi tenei, ko te kupu nui. 39 He rite ano te tuarua ki tenei, Kia aroha koe ki tou hoa tata, ano ko koe . 40 Kei runga i enei kupu e rua e iri ana te ture me nga poropiti .
Mena ka whai tatou i nga whakaakoranga o mua a Ihu, ka mutu te nuinga o nga mamae o te ao i te ra kotahi. Kua ngana nga Moni Buddhist ki te whakaoti i tenei raruraru ma te huri ki roto, ki te whakaaroaro ranei, ka haere ki nga whare karakia, engari ki te aroha tatou ki nga tangata, me arahi ki waho o tatou. Aita te reira i pee-maitai-hia i te mau taime atoa e ua atea roa tatou i te maitai-roa-raa, o te tumu mau râ o te haapiiraa a Iesu. Te hoê hi‘oraa o te here Kerisetiano, o te mau fare ma‘i ïa, o te tauturu i te faaiti i te mauiui i roto i te ao nei. Hei tauira, ko te nuinga o nga hohipera i Inia me Awherika kua timata i roto i nga misioni Karaitiana. Ko te hunga whakaponokore me nga tangata tangata he maha nga wa e noho ana i tenei takiwa, kaore ano hoki nga Buddhists i tino kaha. Ko te kairīpoata Ingarihi a Malcolm Muggerridge (1903-1990), ko ia ano he tohunga tangata, engari he pono, i kite i tenei. I aro atu ia ki te paanga o te tirohanga o te ao ki te ahurea:
E rave rahi matahiti to ’u faaearaa i Inidia e i Afirika, e i na vahi e piti ua ite au i te mau ohipa parau-tia e rave rahi tei haapaohia e te mau Kerisetiano no roto i te mau haapaoraa taa ê; Aita râ vau i farereihia i te hoê fare ma‘i aore ra te hoê fare otare e faaterehia ra e te hoê faanahonahoraa totiare, aore ra te hoê fare ma‘i lepera e ohipa ra i nia i te mana‘o taata. (7)
He aha te ahua o te Buddhism me te Karaitiana? He maha nga ahuatanga o te Buddhism ki te whakapono Karaitiana. Ko enei take e whai ake nei:
• Ko te morare, ko te whakaaro ki te tika me te he, he mea kotahi. I roto i te Buddhism, pera ano i roto i te whakapono Karaitiana, he mea whakaako kia kaua e tahae, kaua e puremu, kaua e teka, kaua e patu tangata. E ere teie mau haapiiraa i te mea taa ê, ei hi‘oraa, i te mau haapiiraa a Iesu e ta te mau aposetolo, e aita roa ’tu e mea maere. Ko te take, he mohio nga tangata katoa o te ao mo te tika me te hee me te hinengaro. Ua haapii Paulo no nia i teie tumu parau. I korero ia mo te ahua o te ture i roto i o tatou ngakau, ara te mohio ki te tika me te he. E ai ki a Paora, e pa ana ki te pehea e whakawa ai te Atua i nga tangata:
- (Rom 2:14-16) I te mea hoi e rave noa te Etene, o tei ore i noaa i te ture, i te mau mea i roto i te ture, e ture ïa no ratou iho. 15 E whakaatu ana i te mahi o te ture kua oti te tuhituhi ki o ratou ngakau, e whakaatu ana o ratou hinengaro, ko o ratou whakaaro kei te whakapae, kei te whakatika ranei tetahi i tetahi ;) 16 I te ra e whakawa ai te Atua i nga mea ngaro a nga tangata, he mea na Ihu Karaiti, he rite tonu ki taku rongopai.
• I roto i te Buddhism, e whakaponohia ana me kokoti te tangata i tana i rui ai. He rite tonu tenei ki te whakaakoranga i roto i te whakapono Karaitiana, no te mea e ai ki te Paipera, me whakautu tatou mo a tatou mahi. Ia au i te Bibilia, e tupu te reira i te haavaraa hopea:
- (Gal 6: 7) Kei whakapohehetia koutou; kahore te Atua e tinihangatia: ko ta te tangata hoki e rui ai, ko tena tana e kokoti ai.
- (Rom 14:12) Ae ra, ka korerotia e tenei, e tenei o tatou te tikanga o ana mahi ki te Atua.
- (Apo 20:12-15) I kite ano ahau i te hunga mate, i te hunga nunui, i te hunga ririki, e tu ana i te aroaro o te Atua; na kua whakatuwheratia nga pukapuka: kua whakatuwheratia ano tetahi atu pukapuka, ko te pukapuka o te ora: na nga mea i tuhituhia ki aua pukapuka he whakawa mo te hunga mate, he mea whakarite ki a ratou mahi . 13 I tukua mai ano e te moana te hunga mate i roto ia ia; i tukua mai ano e te mate, e te po, te hunga mate i roto i a raua: na ka whakawakia tena tangata, tena, he mea whakarite ki a ratou mahi . 14 Na ka panga te mate me te po ki te roto ahi. Ko te mate tuarua tenei. 15 A, ki te kitea tetahi kihai i tuhituhia ki te pukapuka o te ora, i panga ia ki te roto ahi.
• I roto i te Buddhism e whakaponohia ana i roto i te reinga pera i ta Ihu me nga apotoro i whakaako. E whakapono ana nga Buddhists ka noho tonu nga kaikohuru i roto i te reinga. Ia au i te Bibilia, te vai ra te po auahi e te feia atoa i rave i te parau-tia ore e te feia o te patoi i te aroha o te Atua, e haere ïa i reira:
- (Mat 10:28) A kaua e wehi i te hunga e whakamate nei i te tinana, ae kore nei e ahei te whakamate i te wairua;
- (Apo 22:13-15) Ko ahau te Arepa me te Omeka, te timatanga me te whakamutunga, te tuatahi me te whakamutunga. 14 Ka hari te hunga e mahi ana i ana ture, kia taunga ai ratou te haere mai ki te rakau o te ora, ka tomo ano ki te pa ra nga tatau. 15 Kei waho hoki nga kuri, me te hunga makutu, me te hunga moepuku, me nga kaikohuru, me te hunga karakia ki te whakapakoko, me te hunga katoa e aroha ana, e mahi ana i te teka.
- (Rev 21:6-8) I mea mai ano ia ki ahau, Kua oti. Ko ahau te Arepa, te Omeka, te timatanga me te whakamutunga. Ka hoatu noa e ahau ki te tangata e matewai ana i te puna o te wai ora. 7 Ko te tangata ia ia te wikitoria, e whiwhi ia ki nga mea katoa; a ko ahau hei Atua mona, ko ia hei tama maku. 8 Na, ko te hunga wehi, ko te whakaponokore, ko te hunga whakarihariha, ko nga kaikohuru, ko te hunga moepuku, ko te hunga makutu, ko te hunga karakia ki te whakapakoko, ko te hunga teka katoa, he wahi mo ratou kei te roto e ka ana i te ahi, i te whanariki: ko te mate tuarua tenei.
He aha te rereke o te Buddhism me te Karaitiana? Ahakoa he rite tonu nga ahuatanga o te Buddhism me te Karaitiana, he maarama ano nga rereketanga i waenga i a raatau. Ka tirohia e tatou a muri ake nei.
• Ko te Buddhism e ako ana i te reincarnation, i reira ka whanau mai ka mate ano, ka mate ano. Engari, ko te whakaakoranga a te Paipera he kotahi noa to tatou oranga i runga i te whenua, a muri iho ka puta te whakawakanga. I roto i nga Hiperu kua tuhia:
- (Heb 9:27) Na kua takoto nei te tikanga mo nga tangata kia kotahi tonu te matenga, a muri iho i tenei ko te whakawa ;
Eaha te huru o ta Iesu haapiiraa? Kare ano ia i ako i te reincarnation i runga i te whenua, engari i korero ia mo te whanau hou, he mea rereke rawa. Te auraa ra, te fariiraa i te hoê ora apî no ǒ mai i te Atua ra e i reira te taata e riro ai ei poieteraa apî i te pae varua. E tupu te reira ia fariu mai te hoê taata ia Iesu Mesia e ia farii Ia ’na ei faaora no ’na:
- ( Ioane 3:1-12 ) Te vai ra te hoê taata no te mau Pharisea, o Nikodemo te i‘oa, e tavana no te ati Iuda. 2 Ka haere mai tenei ki a Ihu i te po, ka mea ki a ia, E Rapi, e matau ana matou he kaiwhakaako koe i haere mai i te Atua: e kore hoki e taea e tetahi enei merekara e mahia nei e koe, ki te kahore te Atua i a ia. 3 Ka whakahoki a Ihu, ka mea ki a ia, He pono, he pono taku e mea nei ki a koe, Ki te kahore te tangata e whanau hou, e kore ia e ahei te kite i te rangatiratanga o te Atua . 4 Ka mea a Nikorima ki a ia, Me pehea ka whanau ai te tangata i tona koroheketanga? e taea ranei te tuarua o nga haerenga ki roto ki te kopu o tona whaea, whanau mai ai? 5 Ka whakahokia e Ihu, He pono, he pono taku e mea nei ki a koe, Ki te kahore te tangata e whanau i te wai, i te Wairua hoki, e kore ia e ahei te tomo ki te rangatiratanga o te Atua . 6 Ko ta te kikokiko e whanau ai he kikokiko; ko ta te Wairua e whanau ai he wairua. 7 Kaua e miharo ki taku i mea ai ki a koe, Me whanau hou koutou . 8 E pupuhi ana te hau ki tana wahi e pai ai, ka rongo koe ki tona haruru, otiia e kore e mohiotia e koe te wahi i puta mai ai, e haere atu ana ranei: ko te hunga katoa ka whanau i te Wairua. 9 Ka whakahoki a Nikorima, ka mea ki a ia, Me pehea ka taea ai enei mea? 10 Ka whakahoki a Ihu, ka mea ki a ia, Ko koe te Kaiwhakaako o Iharaira, a kahore i matau ki enei mea? 11 He pono, he pono taku e mea atu nei ki a koe, E korerotia ana e matou ta matou i matau ai, e whakaaturia ana ta matou i kite ai; a kahore koutou e tango ki ta matou whakaaturanga. 12 Ki te mea kua korerotia e ahau ki a koutou nga mea o te whenua, a kahore koutou e whakapono, me pehea ka whakapono ai ki te korerotia e ahau ki a koutou nga mea o te rangi?
- (Ioane 1:12, 13) Area te feia atoa i farii ia ’na, ua horoa ’tu oia i te mana no ratou ia riro ei tamarii na te Atua, oia hoi te feia i faaroo i to ’na ra i‘oa. 13 Ki te hunga i whanau ehara i te toto, ehara i ta te kikokiko i pai ai, ehara i ta te tangata i pai ai, engari na te Atua.
• Ka rite ki te korero, i roto i te Buddhism karekau he Atua nana i hanga nga mea katoa me te wehe ke atu i tana hanganga. Te erehia ra teie haapiiraa tumu o te Bibilia i roto i te haapaoraa Buddha. Ko tetahi mea e kore e kitea i roto i te Buddhism ko te aroha o te Atua. Arā, ki te kore he Atua, karekau hoki tenei mea. Engari, ko te Paipera e korero ana mo te aroha o te Atua, me pehea tana whakatata mai ki a tatou i roto i tona aroha me tana hiahia ki te whakaora ia tatou. Ko tona aroha kua tino kitea na roto i tana Tama a Ihu Karaiti, i tana murunga mo o tatou hara i runga i te ripeka 2000 tau ki muri. Kare nga hara i te arai ki te uru atu ki te urunga a te Atua, a ka taea e tatou te murunga hara.
- (1 Ioane 4:9, 10) Na konei i kitea ai te aroha o te Atua ki a tatou , na te mea kua tonoa mai e te Atua tana Tama kotahi ki te ao, kia ora ai tatou ia ia. 10 Ko te aroha tenei, ehara i te mea ko tatou kua aroha ki te Atua, engari ko ia kua aroha ki a tatou , a tonoa mai ana e ia tana Tama hei whakamarie mo o tatou hara .
- (John 3:16) Koia ano te aroha o te Atua ki te ao , homai ana e ia tana Tama kotahi, kia kahore ai e ngaro te tangata e whakapono ana ki a ia, engari kia whiwhi ai ki te ora tonu.
- ( Roma 5:8, 10 ) Ua faaite râ te Atua i to ’na here ia tatou, i te mea, a vai hara noa ’i tatou, ua pohe te Mesia no tatou . 10 Mehemea hoki, i te mea he hoa whawhai tatou, ka houhia ta tatou rongo ki te Atua i runga i te matenga o tana Tama;
Ko te korero e whai ake nei he korero ake mo te kaupapa. Ko Rabindranath R. Maharaj tonu i noho i roto i te Hindu, engari he pera ano mo te Buddhism. E kore e mohiotia, e kore e manakohia, te Atua Kaha Rawa i aroha nei ki a tatou:
Ka tu ahau i runga i toku nohoanga ki te tono kia haere ia. Karekau he take ki te haere tonu i tenei korero. Engari ka puta tana kupu, tino ata noho, ka noho ano ahau. “Te haapii ra te Bibilia e e Atua aroha te Atua. Te hinaaro nei au e faaite ia outou e mea nahea to‘u iteraa Ia’na ». I miharo ahau. Aita roa ’tu vau i faaroo a‘enei i roto i to ’u mau matahiti ei Hindu no nia i te hoê Atua here! I whakarongo nui ahau ki a ia. « No te mea ua here Oia ia tatou, ua hinaaro Oia ia haafatata’tu ia tatou Ia’na ra ». I miharo ano ahau. Ei Hindu, ua hinaaro vau e haafatata ’tu i te Atua, tera râ, te parau mai ra oia e te tamata ra te hoê Atua î i te here i te haafatata ’tu ia ’u! “Te haapii atoa ra te Bibilia e na te hara e tapea ia tatou ia haafatata ’tu i te Atua,” o ta Molli ïa i parau, “e e opani atoa te reira ia tatou ia ite Ia ’na. Koinei te take i tonoa ai e ia a te Karaiti kia mate mo o tatou hara. E mai te mea e farii tatou i Ta’na faaoreraa hara, e ite tatou Ia’na… » “Tatari mo te meneti!” I haukotia e ahau. I ngana ia ki te huri i ahau ? I whakaaro ahau me hanga e ahau etahi whakahē. "E whakapono ana ahau ki te karma. Ko nga mea i ruia e koe ka kokoti e koe, a kaore e taea e tetahi te whakarereke. Kare rawa ahau e whakapono ki te murunga hara. Kare e taea! Kua oti te mahi!” "Engari ka taea e te Atua nga mea katoa," ka kii a Molli ma te maia. "He huarahi tana ki te muru i a tatou. Ka mea a Ihu, Ko ahau te huarahi, te pono, te ora: e kore rawa tetahi tangata e haere ake ki te Matua, ki te kahore ahau. Ko Ihu te huarahi. No te mea i mate ia mo o tatou hara, ka taea e te Atua te muru i a tatou!” (7)
• Mai tei faahitihia, te vai ra te mau haapiiraa morare maitai i roto i te haapaoraa Buddhisme e ere i te mea taa ê i te mau haapiiraa a Iesu e a te mau aposetolo. Karekau he rereketanga i waenga i a raatau. Engari, ko te rereketanga ko te Buddhism ka whakawhirinaki nga tangata ki o raatau ake mahi me o raatau oranga. "Ko te huarahi ki te whakaoranga kei roto i te oranga tapu me te whai i nga tikanga kua whakaritea" me "te whakaoranga o te tangata na roto ia ia" (Nga korero mai i te pukapuka Näin puhui Buddha / The Buddhist Catechism ). Ko te korero e whai ake nei he korero ake mo te kaupapa. I roto, ka korero tetahi mihinare Karaitiana ki nga moke Buddhist. Te parau ra te hoê monahi tahito e, no te noaa mai te ora mure ore e titauhia te ohipa e rave rahi tausani matahiti:
Ka mutu taku korero, ka titiro mai te minita tawhito ki ahau, ka mapu, ka mea, "Ae, he nui, he ataahua ki te whakarongo taua ako, engari e kore e tika. He ngawari rawa te pono. Ko te whiwhi i te ora tonu ehara i te mea ngawari ki te whakapono anake ki a Ihu, ko te tikanga ka taea te whiwhi i te ora tonu i roto i te kotahitanga o te ora. ia nava‘i te mau ohipa maitai, e roaa ia oe te ora mure ore. Ahiri au i parau atu i te monahi e e tia ia ’na ia pure i teie e teie nei, ia haapae i te maa, e ia rave i te mau ohipa maitai, e parau mau ïa oia e, “Oia mau, o ta ’u ïa e rave.” Tera râ, mai ta te Evanelia e parau ra, “E faaroo i te Fatu ra ia Iesu, e ora outou e e noaa te ora mure ore”, no reira te pahonoraa: e mea ohie roa. (8)
Engari he aha te raru mena ka whakawhirinaki te tangata ki ana mahi me ana huringa? Te hopearaa, e ore roa oia e papu i to ’na ora. Hau atu â, mai te mea e rave rahi to tatou oraraa, e faarahi noa te reira i te teimaha o te hara a te taata. E kore koe e tino tawhiti i runga i tenei huarahi. E eaha te haapiiraa a te Bibilia? He maha nga mea kua tuhia mo tenei i nga wharangi o te Kawenata Hou. Ia au i te reira, e taata hara e e taata tia ore te taata atoa, e aita e faito i te Atua. Kare he painga ki te ngana ki te whakatutuki i nga mea e kore e taea e koe ake. Taa ê atu i te tahi atu mau mea, te faaite ra te mau irava i muri nei i to tatou huru tia ore:
- (Ioane 7:19) … a kahore tetahi o koutou e pupuri ana i te ture? …
- (Rom 3:23) Kua hara katoa hoki, a kahore e taea e ratou te kororia o te Atua;
- (Rom 5:12) Na, ka rite ki te putanga mai o te hara ki te ao, he mea na te tangata kotahi, me te mate ano i runga i te hara; a ka pa te mate ki nga tangata katoa, no te mea kua hara katoa ;
Eaha ïa te ravea no te faaore i te huru tia ore e te hara? Ko te tupono noa kia murua o tatou hara. Kare he murunga i roto i te ture o te karma e whakaponohia ana e nga Buddhists me nga Hindu, engari ki te homai e te Atua Kaha Rawa ake te aroha noa me te murunga hara, ka taea tenei. Na te aha te Atua e muru ai i a tatou? Ko te whakautu ki tenei ka kitea i roto i te ahua o te Atua ano i houhia ai tatou ki a ia na roto i tana Tama a Ihu Karaiti. Ko te mea i noho tuatahi a Ihu i te ora harakore i runga i te whenua, ka mau i o tatou hara ki runga ki te ripeka. Ma tenei ka taea te murunga hara mo ia tangata:
- (2 Cor 5:18-20) Ko te putake ia o nga mea katoa na te Atua, i hohou nei i ta tatou rongo ki a ia i runga i a Ihu Karaiti , a homai ana e ia ki a matou te minitatanga o te houhanga rongo; 19 Ara, i roto te Atua ia te Karaiti e hohou ana i ta te ao rongo ki a ia , kore ake e whakairia ki a ratou o ratou he; a kua tukua mai ki a matou te kupu o te houhanga rongo. 20 Na he karere matou na te Karaiti, me te mea ano ko te Atua tenei kei roto ia matou e karanga ana: ko matou hei whakakapi mo te Karaiti ki te tohe atu, kia hohia ta koutou rongo ki te Atua .
- (Acts 10:43) He kaiwhakaatu nga poropiti katoa mona, ara ma tona ingoa ka whiwhi ai ki te murunga hara nga tangata katoa e whakapono ana ki a ia.
- (Acts 13:38) Na kia mohio koutou, e oku teina, na tenei tangata te murunga hara e kauwhautia nei ki a koutou;
Na roto i te ti'aturiraa ia Iesu Mesia, na roto ia'na i faaorehia ta tatou mau hara, e nehenehe tatou e farii i te faaoreraa hara. Kaore e hiahiatia ana nga mahi, engari ko tatou ano ka tahuri ki te Atua, ka whaki i o tatou hara, ka whakaae ki a Ihu Karaiti ki roto i o tatou oranga. Ko te whakaoranga he mea homai, he aroha noa, kaore e taea te mahi mo taua mea. Ka whakaaetia te koha i te ahua o te ahua, ki te kore he koha. Ko te tikanga ka taea e koe te mahi i nga mahi pai, engari kaua e whakawhirinaki ki a raatau. Taa ê atu i te tahi atu mau mea, te faaite ra te mau irava i muri nei i te tahi atu mau parau no nia i te tumu parau:
- (Eph 2:8,9) Na te aroha noa hoki koutou i ora ai i runga i te whakapono; ehara hoki tena i a koutou: he mea homai noa na te Atua. 9 Ehara i nga mahi , kei whakamanamana te tangata.
- (Apo 21:5,6) A ka korero mai tera e noho ra i runga i te torona, Na, ka hanga houtia e ahau nga mea katoa. I mea mai ano ia ki ahau, Tuhituhia: no te mea he pono, he pono enei kupu. 6 I mea mai ano ia ki ahau, Kua oti. Ko ahau te Arepa, te Omeka, te timatanga me te whakamutunga. Ka hoatu noa e ahau ki te tangata e matewai ana i te puna o te wai ora.
- (Rev 22:17) E mea ana hoki te Wairua me te wahine marena hou, Haere mai. Me ki atu ano te tangata e rongo ana, Haere mai. kia haere mai hoki te tangata e matewai ana. Ko te tangata e pai ana, me tango noa e ia te wai ora .
Kotahi noa te huarahi. Ko tetahi o nga ahuatanga o tenei wa ko te hiahia o nga tangata ki te whakaaro rite nga whakapono katoa. E kiia ana kaore he huarahi kotahi, he pono. Kua horahia tenei kaupapa Hindu ki te Hauauru me te whakapono e nga mema o te New Age kaupapa me te maha o nga Buddhists. Ka whakaarohia e nga mangai o tenei whakaaro he rite nga karakia katoa, ahakoa he rereke te rereke o tetahi ki tetahi. Heoi, kare a Ihu i waiho ma tatou e whiriwhiri. Ua parau oia e o oia te e‘a, te parau mau, e te ora, e na roto ana‘e Ia’na e ora ai te hoê taata. Ko enei kupu ana, kua korerohia e rua mano tau ki muri, ka whakakorea etahi atu whiringa. Ka whakapono tatou ki a raatau, kaore ranei. Tera râ, mai te peu e o Iesu mau te Atua o tei faaineine i te e‘a no tatou e tae atu i te ora mure ore, no te aha tatou e patoi ai ia ’na? He aha tatou ka paopao ai ki a ia, no te mea e kore e taea e tatou te whakapumautanga o te whakaoranga na tatou anake? Ka puta pai nga whakaakoranga a Ihu mo ia ano, penei i nga irava e whai ake nei:
- (Ioane 14:6) Ka mea a Ihu ki a ia, Ko ahau te huarahi, te pono, te ora: e kore rawa tetahi tangata e haere ake ki te Matua, ki te kahore ahau.
- (Ioane 10:9, 10) Ko ahau te tatau: ki te waiho ahau hei huarahi tomokanga mo tetahi, e ora ia , a ka haere ki roto, ka haere ki waho, ka kite hoki i te kai. 10 Heoi ano ta te tahae e haere mai ai, he tahae, he patu, he whakamoti hoki: i haere mai ahau kia whiwhi ai ratou ki te ora, ina, tona nui noa atu.
- (Ioane 8:23,24) Ano ra ko ia ki a ratou, Na raro nei koutou; No runga ahau: no tenei ao koutou; ehara ahau i tenei ao. 24 Koia ahau i mea ai ki a koutou, E mate koutou i roto io koutou hara: ki te kore hoki koutou e whakapono ko ahau ia, e mate koutou i roto io koutou hara.
- (Ioane 5:39,40) 39 A imi i te mau Papai; e mea ana hoki koutou kei reira te ora tonu mo koutou: ko ratou ano hei kaiwhakaatu moku. 40 Heoi kahore koutou e pai kia haere mai ki ahau, kia whiwhi ai ki te ora.
He aha ki te hiahia koe ki te kia ora, me te kia pono o te reira? He ngawari te wheako i tenei. E ti'a ia outou ia tuu i to outou ti'aturiraa e to outou faaroo ia Iesu Mesia e i ta'na ohipa taraehara eiaha râ i roto ia outou iho. Ka taea e koe te huri ki a ia. Mai te mea e farii outou ia’na e e farii outou ia’na i roto i to outou oraraa, e farii oioi outou i te horo‘a o te ora mure ore. Ia au i te Bibilia, te tia ra Iesu i rapaeau i te uputa o to tatou aau e te tiai ra ia iriti tatou i te uputa no ’na e eiaha e patoi ia ’na. Mai te mea ua farii outou ia’na, e ora mure ore to outou e ua riro outou ei tamarii na te Atua:
- (Rev 3:20) 20 Na, tenei ahau te tu nei i te tatau, te patukituki nei: ki te rongo tetahi ki toku reo, a ka uaki i te tatau, ka tomo atu ahau ki a ia, hei kai tahi me ia, ko ia hoki hei hoa moku .
- (Ioane 1:12) Area te feia atoa i farii ia ’na, ua horoa ’tu oia i te mana no ratou ia riro ei tamarii na te Atua , oia hoi te feia e faaroo i to ’na ra i‘oa.
Ko te inoi mo te whakaoranga : E te Ariki, e Ihu, ka tahuri atu ahau ki a koe. E whaki ana ahau kua hara ahau ki a koe, a kihai i rite ki tau i pai ai. Heoi, e hiahia ana ahau ki te tahuri ke atu i aku hara, ki te whai i a koe me toku ngakau katoa. E whakapono ana hoki ahau kua murua oku hara i runga i tou taraehara, kua whiwhi ahau ki te ora tonu i roto i a koe. Ka whakawhetai ahau ki a koe mo te whakaoranga kua homai e koe ki ahau. Amine.
References:
1. Cit. from "Jälleensyntyminen vai ruumiin ylösnousemus", Mark Albrecht, p. 123 2. Rabindranath R. Maharaj: Gurun kuolema (Death of a Guru), p. 160-162 3. Matleena Pinola: Pai-pai, p. 129 4. Toivo Koskikallio: Kullattu Budha, p. 105-108 5. Science, 3.3.1961, p. 624 6. Don Richardson: Iankaikkisuus heidän sydämissään, p. 96 7. Malcolm Muggeridge: Jesus Rediscovered. Pyramid 1969 8. Rabindranath R. Maharaj: Gurun kuolema (Death of a Guru), p. 113,114 9. Toivo Koskikallio: Kullattu Budha, p. 208,209
|
Jesus is the way, the truth and the life
Grap to eternal life!
|
Other Google Translate machine translations:
E hia miriona tau / mokoweri / kukuwhatanga
tangata? |
