የክርስትና እምነት እና የሰብአዊ መብቶች

የክርስትና እምነት የሰዎችን ሰብአዊ መብቶች እና ሁኔታዎች እንዴት እንዳሻሻለ ያንብቡ  

መቅድም

- (1ኛ ቆሮ 6:9) ዓመፀኞች የእግዚአብሔርን መንግሥት እንደማይወርሱ አታውቁምን? አትሳቱ ።

- (2ኛ ጢሞ. 2:19) 19 የእግዚአብሔር መሠረት ግን ጸንቶ ቆሞአል፤ ይህ ማኅተም ያለው ነው፤ ጌታ የእርሱ የሆኑትን ያውቃል። የክርስቶስንም ስም የሚጠራ ሁሉ ከዓመፅ ይራቅ ።

- (ማቴ 22:35-40) ከእነርሱም አንዱ ሕግ አዋቂ የነበረ ሊፈትነውና ሊፈትነው አንድ ጥያቄ ጠየቀው፤
36 መምህር ሆይ፥ በሕግ ውስጥ ከትልቁ ትእዛዝ የትኛው ነው?
37 ኢየሱስም አለው። ጌታ አምላክህን በፍጹም ልብህ በፍጹም ነፍስህም በፍጹም አሳብህም ውደድ አለው።
38 ይህች ፊተኛይቱና ታላቂቱ ትእዛዝ ናት።
39 ሁለተኛይቱም እርስዋን ትመስላለች፤ ባልንጀራህን እንደ ራስህ ውደድ ።
40 በእነዚህ ሁለት ትእዛዛት ሕግና ነቢያት ሁሉ ተሰቅለዋል።
 

- (ማቴ 7:12) እንግዲህ ሰዎች ሊያደርጉላችሁ የምትወዱትን ሁሉ እናንተ ደግሞ እንዲሁ አድርጉላቸው፤ ሕግም ነቢያትም ይህ ነውና።

በዘመናዊው ምዕራባውያን ዘንድ ካሉት አመለካከቶች አንዱ እግዚአብሔርንና የክርስትናን እምነት መካድ ማለት የሥነ ምግባርና የባህል እድገት ማለት ነው የሚለው ነው። ለሊበራል ሰዎችና ለተፈጥሮአዊ የዓለም አመለካከት የተጋለጡ ሰዎች እግዚአብሔርን ሲያስወግዱ ዓለም በእጅጉ የተሻለች እንደምትሆን ሊያስቡ ይችላሉ። ወደ ነፃነት፣ ወደ ስልጣኔ፣ ወደ ፍትሃዊ ማህበረሰብ እና ወደ ምክንያታዊነት ዋጋ ወደሚሰጥበት ቦታ ይመራል። ቢያንስ የክርስትናን እምነት የሚክዱ ብዙ ሰዎች የሚያስቡት ይህንኑ ነው።

የክርስትና ተቺዎች የኢየሱስንና የሐዋርያትን ትምህርቶች መለየትና ከእነሱ መራቅ አልቻሉም። በክርስትና ስም የሚፈጸሙ ስህተቶች የሚመነጩት ከክህደትና የኢየሱስንና የሐዋርያትን ትምህርቶች አለመከተል ነው።

ብዙዎች በክርስትና እና በእግዚአብሔር ስም የተፈጸሙ ስህተቶችን ሊያመጡ ይችላሉ፤ እነዚህ ስህተቶች ከእግዚአብሔር የመነጩ ክህደት ወይም የኢየሱስ እና የሐዋርያት ትምህርቶች ያልተከተሉ መሆናቸውን ሳያውቁ። የኢየሱስ እና የሐዋርያት ትምህርቶች ስለተከተሉ ሳይሆን ስላልተከተሉ ነው። ይህንን አስፈላጊ ልዩነት በብዙ የክርስትና እምነት ተቺዎች አይረዱትም።

   ግን እንዴት ነው? የክርስትና እምነት በሰብአዊ መብቶች እና በሰብአዊ ክብር ላይ አዎንታዊ ወይም አሉታዊ ተጽዕኖ አሳድሯል?

    ይህንን እንደ ሴቶች ደረጃ፣ ማንበብና መጻፍ፣ የስነ-ጽሑፍ ቋንቋ መወለድ እና ትምህርት ቤቶችና ሆስፒታሎች መመስረት ባሉ ጥቂት ምሳሌዎች እንመለከታለን። እነዚህም የክርስትና እምነት በብዙ አካባቢዎች እንዴት አዎንታዊ ተጽእኖ እንዳሳደረ ያሳያሉ። የክርስትና እምነት ጠቃሚ ሚና የተጫወተባቸው አገሮችም ሰዎች ወደዚያ ለመዛወር በጣም የሚመርጡባቸው አገሮች ናቸው። በእነዚህ አገሮች ውስጥ የሰብአዊ መብቶችና የኢኮኖሚ ሁኔታዎች በአጠቃላይ ከሌሎች አገሮች የተሻሉ ነበሩ። 

የዘመናዊው የሴቶች ንቅናቄ እና ተቃርኖዎቹ። ይህ እንቅስቃሴ እንደ ሰብአዊ መብት ያስተዋወቀው የራስን ልጆች በፅንስ ማስወረድ መግደል እውነተኛ ሴትነት ነውን?

በመጀመሪያ ደረጃ፣ አንዳንዶች ክርስትና በሴቶች ደረጃ ላይ ስላለው ጎጂ ተጽእኖ ሲከራከሩ የሴቶችን ደረጃ ትኩረት መስጠት ጥሩ ነው። የክርስትና እምነት ፓትሪያርክ እንደሆነ እና የሴቶችን አቋም እንዳዳከመ በመግለጽ ጥቃት ፈጽመዋል። ይህ ክስ በተለይ በፌሚኒስት ንቅናቄ አባላት እና ተመሳሳይ አስተሳሰብ ባላቸው ሌሎች ሰዎች የቀረበ ነው። እነዚህ ሰዎች የሴት ደረጃ የሚወሰነው እንደ ወንድ (ለምሳሌ የሴት ቄስ) በተመሳሳይ መንገድ በመሥራቷ ላይ እንጂ ለራሷ ብቁ በመሆኗ እና በተለይም በክርስቶስ በኩል እንዳልሆነ ያስባሉ። በዚህ አመለካከት፣ የሴት ዋጋ የሚለካው ከወንድ ጋር ባላት ተመሳሳይነት ብቻ ነው እንጂ እንደ ሴት ብቻ ባለችው ማንነት አይደለም።

   ይሁን እንጂ፣ ሴቶችን እንወክላለን የሚሉት የፌሚኒስት ንቅናቄ አባላት ፅንስ ማስወረድን አጥብቀው መግፋታቸው እርስ በርሱ የሚጋጭ ነው፤ ይህም እውነተኛ ሴትነትን አለመቀበል ነው። እውነተኛ ሴትነት በእናቱ ማህፀን ውስጥም ሆነ ውጭ ልጅን መግደልን አያካትትም። በምትኩ፣ በእናትና በልጆች መካከል ያለው የጠበቀ ግንኙነት እና ልጆችን መንከባከብ ጤናማ ሴትነት ነው። የአሁኑ የፌሚኒስት ንቅናቄ መሪዎች ስለሱ ረስተውታል።

   በፌሚኒስት ንቅናቄው ከፍተኛ እንቅስቃሴ ወቅት የተከተለው ሌላው ችግር ነጠላ እናቶች ቁጥር መጨመር ነው። ይህ ደግሞ በአሁኑ ትውልድ ውስጥ የክርስቲያን መርሆዎች እና የጋብቻ ዘላቂነት ሲተዉ የተለመደ ሆኗል። ብዙ ሴቶች ከአሁኑ የፌሚኒስት ንቅናቄ ዘመን በፊት ከነበሩበት ጊዜ በበለጠ ከባድ ሸክም ውስጥ ናቸው። አልተቃለለም፣ ነገር ግን ሁኔታቸውን አባብሶታል።

ተዋናይት እና ጸሐፊ ኤፑ ኑኦቲዮ እና ተመራማሪ ቶምሚ ሆይካላ ስለ ወንድ እና ሴት ግንኙነት ግራ መጋባትን ያብራራሉ። ሆይካላ ሴቶች ተጨማሪ መብቶችን ሲያገኙ የኑክሌር ቤተሰብ መፈራረስ የጀመረው ለምን እንደሆነ ያስባል። ፊንላንድ በቅርቡ ስዊድን እያጋጠማት ካለው ተመሳሳይ ሁኔታ ጋር እንደምትጋፈጥ ያምናል፡ በጣም የተለመደው የቤተሰብ ቅርፅ ነጠላ እናት እና አንድ ልጇ ነው። ሴቶች የመምረጥ ነፃነት ከሌላቸው እና የመምረጥ ነፃነት ከሌላቸው ሁኔታ ነፃ መውጣት ፈለጉ። (...) ብዙ ሴቶች በቤት ውስጥ ሥራዎቻቸው፣ በትምህርት እና በአጭር ጊዜ ሥራ ምክንያት ይደክማሉ። ሆይካላ እነዚህ በግንኙነቶች ውስጥ ያሉ ችግሮች የተከሰቱት ወንዶች ስኬታማ የሆኑ ሴቶችን መሸከም ስለማይችሉ ነው የሚል አስተያየት አላቸው። የሰዎች መቻቻል እየቀነሰ ሲሄድ፣ የፍቺ ገደባቸውም እየቀነሰ ይሄዳል። ፊንላንድ አሁን የፍቺ ባህል አላት። (1)

የክርስትና እምነት የሴቶችን ደረጃ ተዳክሟል ወይስ አሻሽሏል? ስለዚህ ጉዳይ በታሪክ ብርሃን ምንም አሻሚነት የለም። ክርስትና እየተስፋፋ ሲሄድ የሴቶችና የመበለቶች ደረጃ ተሻሽሏል፣ እና የሕፃናት ልጃገረዶችን መተው ተትቷል። ባሎች ሚስቶቻቸውን እንዲወዱ የተሰጠው ትእዛዝ ለሴቶችም ጠቃሚ ነው።

ብዙዎች የክርስትናን እምነት የሚቃወሙት የሴቶችን አቋም ስላዳከመ ነው ስለሚሉ ነው።

   ይሁን እንጂ፣ ይህ ክርክር ለታሪካዊ ግምት ተስማሚ አይደለም። ምክንያቱም፣ በግሪክና በሮማውያን ማኅበረሰቦች ውስጥ ከነበሩት ሴቶች ጋር ሲነጻጸር፣ የክርስቲያን ሴቶች አቋም በእጅጉ የተሻለ ነበር።

   ከጥንታዊው ዓለም አንዱ ምሳሌ የሕፃናት ልጃገረዶችን መተው ነበር። በሮማ ግዛት፣ አዲስ የተወለዱ ሕፃናትን በመተው በቤተሰብ ዕቅድ ውስጥ መሳተፍ የተለመደ ነበር። በተለይም የልጃገረዶቹ ዕጣ ፈንታ ነበር። በዚህም ምክንያት የወንዶችና የሴቶች ግንኙነት መጠን የተዛባ ሲሆን በሮማውያን ኅብረተሰብ ውስጥ ከመቶ ሴቶች አንድ መቶ ሠላሳ ወንዶች እንደነበሩ ይገመታል።

   ይሁን እንጂ የክርስትና እምነት ሁኔታውን ቀይሮ በጥንት ዘመን የሴቶችን አቋም አሻሽሏል። ክርስቲያኖች ፅንስ ማስወረድና አዲስ የተወለዱ ሕፃናትን መግደል ሲከለክሉ፣ የሴቶችን ህልውና ነክቷል። ልጃገረዶች ልክ እንደ ወንዶች ልጆች እንክብካቤ ይደረግላቸው ነበር። ይህም የወንዶችና የሴቶችን ግንኙነት የበለጠ እኩል አድርጎታል።

ሌላው ምሳሌ የልጅነት ጋብቻ እና ገና በለጋ እድሜ የሚደረጉ ጋብቻዎች ናቸው። በጥንታዊው ማህበረሰብ ውስጥ፣ ልጃገረዶች ገና በጉርምስና ዕድሜ ላይ እያሉ ወይም ከዚያ በፊት እንኳን እንዲያገቡ ማስገደድ የተለመደ ነበር። የሮማውያንን ታሪክ የጻፈው ግሪካዊው ካሲየስ ዲዮ፣ አንዲት ልጅ ገና በ12 ዓመቷ ለማግባት ዝግጁ እንደሆነች ተናግሯል፡- “ከ12 ^ኛ ልደቷ በፊት የተጋባች ሴት በ12 ^ኛ ልደቷ ላይ ህጋዊ አጋር ትሆናለች ።” የክርስትና እምነት ሴቶች በኋላ ላይ እንዲያገቡ እና የራሳቸውን አጋር እንዲመርጡ በሚያስችል መንገድ ተጽፏል።

ሦስተኛው ምሳሌያችን በጥንታዊው ዓለም ውስጥ ደካማ የነበሩትን ሴት መበለቶችን ይመለከታል (ልክ እንደ ዘመናዊቷ ህንድ፣ ሴት መበለቶች በሕይወት ተቃጥለው ይቃጠሉ ነበር)። በጣም ተጋላጭ ከሆኑት እና እድለቢስ ከሆኑት ቡድኖች አንዷን ይወክላሉ፣ ነገር ግን ክርስትና ህይወታቸውንም አሻሽሏል። ማህበረሰቡ የተተዉ ልጆችን እንደሚንከባከብ ሁሉ መበለቶችንም እንዲንከባከብ ተጠርቷል። ይህም በሮማ ግዛት ውስጥ የክርስትና መስፋፋትን ነክቷል። የሐዋርያት ሥራ እና መልእክቶቹ የመበለቶችን ሁኔታ ያሳያሉ (የሐዋርያት ሥራ 6:1፣ 1ኛ ጢሞ. 5:3-16፣ ያዕቆብ 1:27)

   አራተኛ፣ ክርስቶስ ቤተክርስቲያንን እንደወደደ ሁሉ ሚስቶቻቸውን የሚወዱ ባሎች በአዲስ ኪዳን ውስጥ አንድ ትምህርት አለ። እዚህ ላይ ለሴቶች አሉታዊ የሆነ ነገር ካለ፣ የዘመኑ የሴቶች ፌሚኒስቶች ምን ችግር እንዳለ ሊነግሩን ይገባል። የወንድ ለሚስቱ ፍቅር በትዳር ውስጥ እያንዳንዱ ሴት የምትፈልገው አይደለምን?

- (ኤፌ 5:25,28) ባሎች ሆይ፥ ክርስቶስ ደግሞ ቤተ ክርስቲያንን እንደ ወደዳትና ራሱንም ስለ እርስዋ እንደ ሰጠ ሚስቶቻችሁን ውደዱ፤
28 እንዲሁ ወንዶች ደግሞ ሚስቶቻቸውን እንደ ገዛ ሥጋቸው ሊወዱ ይገባቸዋል። ሚስቱን የሚወድ ራሱን ይወዳል።

አምስተኛ፣ በኢየሱስ ተከታዮች መካከል ያለው የሴቶች ቁጥር ሁልጊዜም ትልቅ እንደነበር መዘንጋት የለበትም። ይህ በመጀመሪያው ክፍለ ዘመን እና ከዚያ በኋላም ቢሆን ነበር። የክርስትና እምነት በሕይወታቸው ላይ መሻሻል ባያመጣ ኖሮ ለምን ይሆን ነበር? የክርስትና እምነት ሴትን እንደሚገዛ ቢያውቁ ኖሮ በዚህ ነገር ላይ ለምን ፍላጎት ነበራቸው? እውነታው ግን በአጠቃላይ ህይወታቸውን አሻሽሏል። በተጨማሪም፣ ሴቶች በብዙ የክርስቲያን መነቃቃት እንቅስቃሴዎች ውስጥ ትልቅ ሚና ተጫውተዋል። ጥሩ ምሳሌ ለምሳሌ የጴንጤቆስጤ መነቃቃት እና የሳልቬሽን ጦር ነው። ሴቶች ጠቃሚ ሚና ተጫውተዋል እና ወንጌልን በቂ ወንዶች በሌሉባቸው አካባቢዎች አሰራጭተዋል።

የሶሺዮሎጂ እና የሃይማኖት ጥናት ፕሮፌሰር የሆኑት ሮድኒ ስታርክ ስለ ክርስትና እድገት እና ስኬት መጽሐፍ ጽፈዋል፣ እንዲሁም ሴቶች በክርስትና መስፋፋት ላይ ያላቸውን ጠቀሜታ ተንትነዋል። እንደ ስታርክ ገለጻ፣ የክርስቲያን ሴቶች ደረጃ ከክርስትና መጀመሪያ ደረጃዎች ጀምሮ ጥሩ ነበር። ለምሳሌ፣ ከግሪክ ሴቶች ደረጃ በእጅጉ ከፍ ያለ ከነበረው የሮማ እህቶቻቸው ይልቅ ከፍ ያለ ደረጃ እና ጥበቃ አግኝተዋል። ፅንስ ማስወረድ እና አዲስ የተወለዱ ሕፃናትን መግደል በክርስቲያን ማህበረሰቦች ውስጥም አይፈቀድም ነበር - ሁለቱም በጥብቅ የተከለከሉ ነበሩ። በዚህም ምክንያት፣ ክርስትና በሴቶች ዘንድ በጣም ተወዳጅ ነበር (ቻድዊክ 1967፤ ብራውን፣ 1988) እና በተለይም በቆንጆ ሴቶች በኩል ወደ ባሎቻቸው ተሰራጨ።(2)

ከዚህም በተጨማሪ፣ የክርስትና እምነት ተቃዋሚዎች እንኳን በግልጽ የሚያምኑትን መካድ ከንቱ ነገር ነው፤ ይህ አዲስ ሃይማኖት ያልተለመደ መጠን ያላቸውን ሴቶች መሳቡን እና ብዙ ሴቶች ከቀደምት ሃይማኖቶች ሊሰጡት ያልቻሉትን የቤተ ክርስቲያን ትምህርቶች ማጽናኛ ማግኘታቸውን። ቀደም ብዬ እንደገለጽኩት፣ ኬልሶስ በክርስቲያኖች መካከል ያለውን ሰፊ ​​የሴቶችን ቁጥር ለክርስትና ምክንያታዊነት እና ጸያፍ ባህሪ ማስረጃ አድርጎ አስቦ ነበር። ጁሊያነስ በአንጾኪያ ወንዶች ላይ ሚስቶቻቸው ንብረታቸውን “በገሊላውያን” እና በድሆች ላይ እንዲያባክኑ በመፍቀዳቸው ተችቷል፣ ይህም በሚያሳዝን ሁኔታ የክርስቲያን “አምላክ የለሽነት” በሕዝብ ዘንድ አድናቆት እንዲያገኝ ምክንያት ሆኗል። ወዘተ። ስለ መጀመሪያው ክርስትና የሚገልጽ ማስረጃ ሃይማኖት ስለመሆኑ ጥርጣሬዎችን በቀጥታ አይፈጥርም፣ ሴቶችን በእጅጉ የሳበ እና ብዙ ሴቶች ባይኖሩ ኖሮ በስፋት እና በፍጥነት ባልተስፋፋ ነበር። (3)

የሴቶች ሹመት እና ለእሱ ያለው አሉታዊ አመለካከት ለብዙዎች እንቅፋት ሊሆን ይችላል። ሆኖም ግን፣ የእግዚአብሔር ልጅ የሆነው ኢየሱስ ወንድና ሴት ተከታዮች የነበሩት፣ ሴቶችን ሳይሆን አስራ ሁለት ወንዶችን እንደ ሐዋርያት መምረጡ አስገራሚ ነው። ለዚህ ምክንያቱ ምንድን ነው?

ስለ ሴት ክህነት እና ስለሱ ያለው አሉታዊ አመለካከትስ? ብዙ ክርስቲያኖች ይህ ጉዳይ ለወንዶች ብቻ እንደሆነ ከመጽሐፍ ቅዱስ ይረዳሉ (1ኛ ጢሞ. 3:1-7፤ ቲቶ 1:5-9)። ሴቶች ዝቅ ተደርገው መታየት ሳይሆን ወንዶችና ሴቶች የተለያየ ሚና ያላቸው መሆኑ ነው። ኢየሱስ እንዴት እንደሠራ ልብ ማለትም አስፈላጊ ነው። ብዙውን ጊዜ ሰዎች ኢየሱስን እንደ ጥሩ አድርገው ያስባሉ፣ እና በእርግጥም ጥሩ ነበር። ወንድና ሴት ተከታዮች ነበሩት። ሆኖም ግን፣ አንድ አስፈላጊ ግኝት ኢየሱስ ወንዶችን ብቻ እንደ ሐዋርያት መርጧል (ማቴ. 10:1-4) እንጂ ሴቶችን አልወደደም። ኢየሱስ እዚህ ላይ የዘመናዊ ፌሚኒስትስቶችን ሞዴል አልተከተለም፣ ምንም እንኳን ጾታ ሳይለይ ሁሉንም ሰዎች ይወድ ነበር።

   ታዲያ ኢየሱስ ለተወው ምሳሌ ትኩረት መስጠት ለምን አስፈለገ? ዋናው ምክንያት ኢየሱስ ሰው ብቻ ሳይሆን እግዚአብሔርም ከአቢይ ገ ጋር ስለነበር ነው። ሁሉንም ነገር የፈጠረና ከሰማይ የመጣ አምላክ ነበር (ዮሐንስ 1፡1-3፣14)። ኢየሱስ ራሱ እንዲህ ብሏል፡- “ እናንተ ከታች ናችሁ፤ እኔ ከላይ ነኝ፤ እናንተ ከዚህ ዓለም ናችሁ፤ እኔ ከዚህ ዓለም አይደለሁም። 24 ስለዚህ በኃጢአታችሁ ትሞታላችሁ አልኋችሁ፤ እኔ እንደሆንኩ ባታምኑ በኃጢአታችሁ ትሞታላችሁና።” (ዮሐንስ 8፡23፣24)።

   ስለዚህ ኢየሱስ ለመጀመሪያዎቹ ሐዋርያት ምሳሌ የሰጠው አምላክ ከሆነ፣ ይህንን ጉዳይ ትከሻችንን ችላ ብለን ትርጉም እንደሌለው መናገር የለብንም። ዛሬ በዚህ ጉዳይ ላይ ስለ እኩልነት የሚናገሩ ሰዎች ኢየሱስ ያመጣቸውን ሌሎች ትምህርቶችም ውድቅ ያደርጋሉ። ብዙዎቹ በሲኦል ወይም ኢየሱስ ያስተማረውን ሌላ የመጽሐፍ ቅዱስ መሠረታዊ ነገር አያምኑም። ውሸተኞች እንደሆኑ ይናገራሉ እና ከኢየሱስ የበለጠ ጥበበኞች እንደሆኑ ያስባሉ። ይህ የትዕቢት አመለካከት አይደለምን? ኢየሱስ ያስተማረውን መሠረታዊ ነገር እንኳን የማታምን ከሆነ እንዲህ ዓይነቱን ሰው ለምን የአንድ ክፍል ወይም የቤተ ክርስቲያን አባል እንደሆንክ ሊጠይቅ ይችላል? እንደነዚህ ያሉት ሰዎች የዳቦ ካህናት እና ተመሳሳይ "የዕውሮች ዕውር መሪዎች" ናቸው፣ በኢየሱስ ዘመን የነበረው።

   በሌላ በኩል፣ በዚህ ጉዳይ ላይ የማይስማሙ አይነት ሰዎች ከሆንክ፣ በዚህ ምክንያት የዘላለም ሕይወትን አትካድ! እግዚአብሔር ወደ ዘላለማዊ መንግሥቱ እየጠራህ ነው፣ ስለዚህ እንዲህ ባለ ነገር ምክንያት ይህንን ጥሪ አትቃወም!

የክርስትና እምነት የተተዉ ሕፃናትን መንከባከብ በመጀመር የሕፃናትን ሁኔታ እና የሰብአዊ መብቶችን ደረጃ ከሌሎች ነገሮች በተጨማሪ አሻሽሏል።

ልጅን በፅንስ ማስወረድ አትግደል፤ ሲወለድም ዳግመኛ አትግደለው (የበርናባስ መልእክት፣ 19፣ 5)

የማህፀንን ፍሬ በፅንስ ማስወረድ አትግደል፤ የተወለደውንም ሕፃን አትግደል (ተርቱሊያን፣ አፖሎጌቲኩም፣9፣8፡PL 1፣ 371-372)

በሁለተኛ ደረጃ፣ ክርስትና የልጆችን ሰብአዊ መብቶች አሻሽሏል። ከላይ፣ ያልተፈለጉ አዲስ የተወለዱ ሕፃናትን መተው በጥንታዊው ማህበረሰብ ውስጥ የተለመደ ተግባር መሆኑን ገልጸናል። በሁሉም ማህበራዊ ክፍሎች የተለመደ ነበር፣ እና አጠቃላይ ልምዱ የቤተሰቡ አባት አዲስ የተወለደው ሕፃን በሕይወት መኖር ይፈቀድለት እንደሆነ እንዲወስን መፍቀድ ነበር። ህፃኑ ሴት ልጅ፣ የአካል ጉዳተኛ ወይም ያልተፈለገ ከሆነ ብዙውን ጊዜ ይጣል ነበር። አንዳንድ የተተዉ ልጆች አንዳንድ ጊዜ በኋላ ላይ ሴተኛ አዳሪዎች፣ ባሪያዎች ወይም ለማኞች ሆነው ያደጉ ሲሆን ይህም ተጋላጭነታቸውን ያሳያል።

ክርስትና የህፃናትን ሁኔታ አሻሽሏል። በዚህም ምክንያት ሰዎች የመተው ልማዳቸውን መተው ጀመሩ፣ እናም ልጆች ሙሉ ስብዕና እና የተሟላ የሰብአዊ መብቶች እንዳላቸው ተደርገው ይታዩ ጀመር። የተተዉ ልጆች ከመንገድ ላይ ተሰብስበው በህይወት ውስጥ አዲስ እድል ተሰጣቸው። በመጨረሻም፣ ህግም ተለውጧል፡ በ374፣ በንጉሠ ነገሥት ቫለንታይን ዘመን፣ ልጆችን መተው ወንጀል ሆነ። 

በሮማ ግዛት ባርነት የተለመደ ነበር፣ እና በግሪክ የከተማ-ግዛቶች ውስጥ ከ15-30 በመቶ የሚሆኑት የኅብረተሰቡ አባላት የሲቪክ መብቶች የሌላቸው ባሪያዎች ነበሩ። የክርስትና እምነት ሁኔታውን ቀይሮታል። የባሪያዎችን ቦታ አሻሽሎ በመጨረሻም ለዚህ ተቋም መጥፋት አስተዋጽኦ አድርጓል።

የክርስትና እምነት የሴቶችንና የህፃናትን ቦታ ሲያሻሽል፣ የባሪያዎችን ቦታም አሻሽሎ በመጨረሻም ለዚህ ተቋም መጥፋት አስተዋጽኦ አድርጓል። በሮማ ግዛት፣ ባርነት በስፋት ተስፋፍቶ ነበር፣ እንዲሁም በግሪክ የከተማ ግዛቶች፣ ከ15-30 በመቶ የሚሆኑት የኅብረተሰቡ አባላት የሲቪል መብቶች የሌላቸው ባሪያዎች ነበሩ፣ ነገር ግን የክርስትና እምነት ሁኔታውን ለውጥ አምጥቷል። ዛሬ ብዙዎች የመካከለኛው ዘመንን “የጨለማ ዘመን” ብለው ይነቅፉታል፣ ነገር ግን ባርነት ከአውሮፓ የጠፋው በዚያ ጊዜ ነበር፣ ከጥቂት የዳርቻ ክልሎች በስተቀር።  

   ስለ አዲሱ ዘመን ባርነትስ? በዘመናችን፣ ስለ ብርሃን ዘመን በአክብሮት የሚነገር ንግግር አለ፣ ነገር ግን ባርነት እንደገና ሲጀመር፣ ይህ ተቋም በብርሃን ዘመን በጣም ከፍተኛ ደረጃ ላይ ደርሶ ነበር። ለብዙ የሰዎች ቡድኖች የጨለማ ዘመን ነበር። ሆኖም፣ እንደ ኩዌከርስ እና ሜቶዲስትስ ያሉ የተሃድሶ ክርስትና ተወካዮች በእንግሊዝ እና በሌሎች አገሮች ባርነትን በመከልከል ረገድ አስተዋጽኦ አድርገዋል። የሰብአዊ መብቶችን አሻሽሏል፡

^{ባርነት በ18 ኛው} ክፍለ ዘመን የመጨረሻዎቹ አራት አስርት ዓመታት ውስጥ በመላው የእውቀት ዘመን ሁሉ ሕልውናውን ቀጠለ እና በስፋት ተስፋፍቶ ነበር ። በክፍለ ዘመኑ መጨረሻ ላይ ብቻ በዋና ዋና ቅኝ ግዛቶች ውስጥ ባርነትን ለማስወገድ የመጀመሪያዎቹ ሕጎች ወጡ። በእንግሊዝ ውስጥ የአቦላሊዝም ንቅናቄ ተጀመረ፣ ይህም በሁለት የክርስቲያን ኑፋቄዎች፣ ኩዌከርስ እና ሜቶዲስትስ፣ እንቅስቃሴ ተጀመረ። በአዋጃቸው እና በፍርዳቸው መሠረት ባርነት በተለይ እንደ አንድ ዓይነት የሰብአዊ መብቶች ጥሰት ሳይሆን እንደ ኃጢአት ተቆጥሯል። (4)

የክርስቲያን ሚስዮናዊ ሥራ በዲሞክራሲ እድገትና በማኅበራዊ መረጋጋት ላይ አዎንታዊ ተጽእኖ አሳድሯል። ይህ በአፍሪካና በእስያ አገሮች ውስጥ ይታያል። በአውሮፓና በሰሜን አሜሪካም ተመሳሳይ እድገት ቀደም ብሎ ተከስቷል።

- (1ኛ ጢሞ 2:1,2) እንግዲህ በመጀመሪያ ልመና፣ ጸሎት፣ ምልጃና ምስጋና ስለ ሰዎች ሁሉ እንዲደረጉ እመክራለሁ።

2 ለነገሥታትና ለሥልጣን ላሉት ሁሉ፤ እግዚአብሔርን በመምሰልና በታማኝነት ሁሉ ጸጥና ሰላማዊ ሕይወት እንድንኖር።

ለጢሞቴዎስ የተላከው የመጀመሪያው ደብዳቤ ወደ ሰላማዊ ሕይወት እንዲመራ ለባለሥልጣናት እንድንጸልይ ያሳስበናል። በኅብረተሰቡ ውስጥ ሥርዓት አልበኝነት፣ ያልተገደበ አምባገነንነት ወይም በገዢዎች ላይ የማያቋርጥ አመፅ ከመኖሩ የተሻለ ነው። መሪዎች ለኢኮኖሚያዊና ለሌሎች እድገቶች የሚጥሩት መሪዎች ናቸው።

   አንዳንድ ምሁራን በዲሞክራሲ እድገትና በኅብረተሰቡ መረጋጋት ረገድ አዎንታዊ ሚና የተጫወተው የክርስቲያን ሚስዮናዊ ሥራ መሆኑን ገልጸዋል። ይህ በአፍሪካና በእስያ አገሮች ታይቷል። ንቁ የሚስዮናዊ ሥራ በተከናወነባቸው አካባቢዎች፣ ዛሬ ያለው ሁኔታ የሚስዮናውያን ተጽዕኖ አነስተኛ ወይም ጨርሶ ከማይኖርባቸው አካባቢዎች የተሻለ ነው። በሚስዮናውያን አካባቢዎች ያለው ኢኮኖሚ ዛሬ የበለጠ የዳበረ መሆኑ፣ የጤና ሁኔታ በአንጻራዊ ሁኔታ የተሻለ መሆኑ፣ የሕፃናት ሞት ዝቅተኛ መሆኑ፣ ሙስና ዝቅተኛ መሆኑ፣ ማንበብና መጻፍ የተለመደ መሆኑ እና ከሌሎች አካባቢዎች ይልቅ የትምህርት ተደራሽነት ቀላል መሆኑ ባሉ ጉዳዮች ላይ ትኩረት ተሰጥቶታል። በአውሮፓና በሰሜን አሜሪካ፣ ተመሳሳይ እድገት ቀደም ሲል ተከስቷል፣ የክርስትና እምነትም በዚህ ረገድ ተጽዕኖ ማሳደሩ አይቀርም። የክርስትና እምነት በሕዝቡ ደረጃና ሰብዓዊ መብቶች ላይ አዎንታዊ ተጽእኖ አሳድሯል።

ሳይንቲስት፡ የሚስዮናዊነት ሥራ ዲሞክራሲን ያስነሳል

እንደ ቴክሳስ ዩኒቨርሲቲ ረዳት ፕሮፌሰር ሮበርት ዉድቤሪ ገለጻ፣ በ1800ዎቹ እና በ1900ዎቹ መጀመሪያ ላይ የፕሮቴስታንቶች የሚስዮናዊነት ሥራ በዲሞክራሲ እድገት ላይ ያሳደረው ተጽዕኖ ከመጀመሪያው ከታሰበው በላይ ጉልህ ነበር። ሚስዮናውያን በዲሞክራሲ ልማት ውስጥ አነስተኛ ሚና ከመጫወት ይልቅ በብዙ የአፍሪካ እና የእስያ አገሮች ውስጥ በዚህ ረገድ ከፍተኛ ሚና ነበራቸው። ክሪስቲኒቲ ቱዴይ መጽሔት ስለዚህ ጉዳይ ይናገራል።

ሮበርት ዉድቤሪ ለሚስዮናዊነት ሥራ እና ለዲሞክራሲ ተጽዕኖ በሚያሳድሩት ነገሮች መካከል ያለውን ግንኙነት ለ15 ዓመታት ያህል አጥንቷል። እንደ እርሳቸው ገለጻ፣ የፕሮቴስታንት ሚስዮናውያን ማዕከላዊ ተጽዕኖ ያሳደሩባቸው ቦታዎች ነበሩ። በአሁኑ ጊዜ ኢኮኖሚው የበለጠ የዳበረ ሲሆን የጤና ሁኔታም ከሚስዮናውያን ተጽዕኖ ያነሰ ወይም የሌለባቸው አካባቢዎች በአንፃራዊነት የተሻለ ነው። በተስፋፋው የሚስዮናውያን ታሪክ ውስጥ የሕፃናት ሞት መጠን በአሁኑ ጊዜ ዝቅተኛ ነው፣ ሙስና አነስተኛ ነው፣ ማንበብና መጻፍ የተለመደ ነው እና ትምህርት ማግኘት በተለይ ለሴቶች ቀላል ነው።

   እንደ ሮበርት ዉድቤሪ ገለጻ፣ በተለይም አዎንታዊ ተጽእኖ ያሳደሩት የፕሮቴስታንት መነቃቃት ክርስቲያኖች ነበሩ። በተቃራኒው፣ ከ1960ዎቹ በፊት በመንግስት የተቀጠሩ ቀሳውስት ወይም የካቶሊክ ሚስዮናውያን ተመሳሳይ ተጽዕኖ አልነበራቸውም።

የፕሮቴስታንት ሚስዮናውያን ከመንግሥት ቁጥጥር ነፃ ነበሩ። “በሚስዮናዊነት ሥራ ውስጥ አንድ ማዕከላዊ የሆነ የተሳሳተ አመለካከት ከቅኝ ግዛት ጋር የተያያዘ መሆኑ ነው። - - ይሁን እንጂ፣ በመንግሥት የገንዘብ ድጋፍ ያልተሰጣቸው የፕሮቴስታንት ሠራተኞች ሁልጊዜ ለቅኝ አገዛዝ ትችት ይሰነዝራሉ” ሲል ዉድቤሪ ለክርስቲያኒቲ ቱዴይ ተናግሯል።

የዉድቤሪ የረጅም ጊዜ ሥራ አድናቆትን አትርፏል። ከሌሎች ነገሮች በተጨማሪ የቤይለር ዩኒቨርሲቲ የምርምር ፕሮፌሰር ፊሊፕ ጄንኪንስ ስለ ዉድቤሪ ምርምር የሚከተለውን አስተውለዋል፡- “ክፍተቶችን ለማግኘት በጣም ሞክሬያለሁ፣ ግን ቲዎሪው አለው። በክርስትና ላይ በተደረገው ዓለም አቀፍ ጥናት ላይ ከፍተኛ ተጽዕኖ ያሳድራል።” እንደ ክሪስቲኒቲ ቱዴይ መጽሔት ገለጻ፣ ከአስር በላይ ጥናቶች የዉድቤሪን ግኝቶች አጠናክረዋል። (5)

የወንጀል መጠን በሰብአዊ መብቶች ላይ ተጽዕኖ ያሳድራል። የክርስትና እምነት እውነተኛ ከሆነ፣ በአንድ ሰው ላይ አዎንታዊ ለውጥ ማምጣት እና በሌሎች ላይ የሚፈጸሙ በደሎችን መቀነስ አለበት።

- (ማቴ 22:35-40) ከእነርሱም አንዱ ሕግ አዋቂ የነበረ ሊፈትነውና ሊፈትነው አንድ ጥያቄ ጠየቀው፤
36 መምህር ሆይ፥ በሕግ ውስጥ ከትልቁ ትእዛዝ የትኛው ነው?
37 ኢየሱስም አለው። ጌታ አምላክህን በፍጹም ልብህ በፍጹም ነፍስህም በፍጹም አሳብህም ውደድ አለው።
38 ይህች ፊተኛይቱና ታላቂቱ ትእዛዝ ናት።
39 ሁለተኛይቱም እርስዋን ትመስላለች፤ ባልንጀራህን እንደ ራስህ ውደድ ።
40 በእነዚህ ሁለት ትእዛዛት ሕግና ነቢያት ሁሉ ተሰቅለዋል።

- (ሉቃስ 18:20,21) ትእዛዛቱን ታውቃለህ ፤ አታመንዝር፥ አትግደል፥ አትስረቅ፥ በሐሰት አትመስክር፥ አባትህንና እናትህን አክብር።

21 እርሱም። ይህን ሁሉ ከሕፃንነቴ ጀምሬ ጠብቄአለሁ አለ።

- (ሮሜ 13:8,9) እርስ በርሳችሁ ከመዋደድ በቀር ለማንም ዕዳ አይኑርባችሁ፤ ሌላውን የሚወድ ሕግን ፈጽሞታልና።

9 ስለዚህ፥ አታመንዝር፥ አትግደል፥ አትስረቅ፥ በሐሰት አትመስክር፥ አትመኝ፤ ሌላም ትእዛዝ ቢኖር፥ ባልንጀራህን እንደ ራስህ ውደድ በሚለው በዚህ ቃል በአጭሩ ተረድቷል።

የወንጀል ደረጃ በሰብአዊ መብቶች ላይ ተጽዕኖ ያሳድራል። ወንጀል ባነሰ ቁጥር ማህበረሰቡ የተረጋጋ የመሆን እድሉ ይጨምራል እና በሌሎች ላይ ምንም ዓይነት ኢፍትሃዊ ድርጊት አይፈጸምም።

   የክርስትና እምነት በወንጀል ላይ የሚያሳድረው ተጽዕኖ ምንድን ነው? እውነተኛ ከሆነ፣ በሰው ላይ አዎንታዊ ለውጥ ለማምጣት እና በሌሎች ላይ ኢ-ፍትሃዊነትን ለመቀነስ አስተዋፅዖ ማድረግ አለበት። ብዙዎች ስለ ማህበረሰቦች ክፋት ያማርራሉ፣ ነገር ግን ወንጌል እና የንስሐ ጥሪ (የኢየሱስ ቃላት፣ ሉቃስ 13፡ 3፡ “… ነገር ግን ንስሐ ካልገባችሁ ሁላችሁም እንዲሁ ትጠፋላችሁ።) ለለውጥ አዎንታዊ ኃይል ነው። በተጨማሪም፣ ባልንጀራህን ስለመውደድ የሚናገረውን ትልቁን ትእዛዝ መከተል ከሌሎች ትእዛዛት ጋር አብሮ መከተል ወንጀልን ይቀንሳል። ባልንጀራህ የሚወደድና የሚከበርበት ከሆነ፣ በእሱ ላይ ምንም ዓይነት ስህተት አይሠራም። ለባልንጀራህ ተገቢ የሆነ አያያዝ ወንጀልን ለመቀነስ መሠረት ነው።

   ስለዚህ አንድ ሰው በእግዚአብሔር ከተነካ፣ አዎንታዊ ለውጥ ሊያመጣለት ይገባል። ጨካኝና መራራ ግለሰቦች የበለጠ አዎንታዊ ሊሆኑ ይችላሉ፣ ሱሰኛው የዕፅ አጠቃቀማቸውንና ስርቆታቸውን ማስቆም ይችላል። ቁማርተኛ ከጨዋታዎች ውጪ ሌላ ፍላጎት ያገኛል፣ ወይም አሸባሪ የሽብርተኝነት እንቅስቃሴን ማስቆም ይችላል። እነዚህ ለውጦች በራሳቸውና በሌሎች ሕይወት ላይ አዎንታዊ ተጽእኖ ሊያሳድሩ የሚችሉ ለውጦች ናቸው።

   አንድ ትንሽ ምሳሌ እግዚአብሔር የብዙዎችን ሕይወት እንዴት ሊለውጥ እንደሚችል ያሳያል። ምሳሌው ብዙ ሰዎች በውስጥ ምን ያህል እንደተለወጡ ያሳያል። መግለጫው የተወሰደው ከ19ኛው ክፍለ ዘመን እና ከቻርለስ ጂ. ፊኒ መጽሐፍ Ihmeelsiä herätyksiä ነው ።

በዚህ መነቃቃት ምክንያት የሞራል ሁኔታው ​​በእጅጉ እንደተለወጠ ተናግሬያለሁ። ከተማዋ አዲስ፣ በኢኮኖሚ የበለፀገች እና ኢንተርፕራይዝ ያላት ነበረች ነገር ግን በኃጢአት የተሞላች ነበረች። ሕዝቡ በተለይ ብልህ እና ትልቅ ፍላጎት ያለው ነበር ነገር ግን መነቃቃቱ በከተማው ውስጥ እጅግ አስደናቂ የሆኑትን ሕዝቦቿን፣ ወንዶችንና ሴቶችን ወደ ክርስትና በማምጣት ሲያልፍ፣ በሥርዓት፣ በሰላም እና በሥነ ምግባር ረገድ በጣም ተአምራዊ ለውጥ ተከሰተ።

   ከብዙ ዓመታት በኋላ ከአንድ ጠበቃ ጋር ውይይት አድርጌ ነበር። በዚህ መነቃቃት ውስጥ ክርስትናን ተቀብሎ በወንጀል ጉዳዮች ላይ ዋና አቃቤ ህግ ነበር። በዚህ ቢሮ ምክንያት የወንጀል ስታቲስቲክስ ለእሱ በደንብ ያውቃቸው ነበር። ስለዚህ መነቃቃት ጊዜ እንዲህ ብሏል፣ “የወንጀል ሕግ ሰነዶችን መርምሬ አንድ አስገራሚ እውነታ አስተውያለሁ፤ ከተማችን ከተሃድሶው ጊዜ በኋላ በሦስት እጥፍ ብትጨምርም፣ ከክስዎቹ አንድ ሶስተኛ እንኳን ከዚህ በፊት ከነበሩት በላይ አልታየም። መነቃቃቱ በኅብረተሰባችን ላይ በጣም አስደናቂ ተጽዕኖ አሳድሯል።”(…)

   (...) የሕዝብም ሆነ የግል ተቃውሞ ቀስ በቀስ ቀነሰ። በሮቸስተር ስለሱ ምንም አላውቅም ነበር። መዳኑ የራሱ የሆነ ታላቅ ጉብኝት ነበረው፣ መነቃቃቶቹ በጣም ኃይለኛ እና በስፋት ተንቀሳቅሰዋል፣ ሰዎችም ከራሳቸው እና ከውጤቶቻቸው ጋር ለመተዋወቅ ጊዜ ስለነበራቸው እንደበፊቱ እነሱን ለመቃወም ፈሩ። ካህናቱም በተሻለ ሁኔታ ተረድተዋቸዋል፣ ክፉዎችም የእግዚአብሔር ተግባራት እንደሆኑ እርግጠኛ ነበሩ። ይህ ስለእነሱ ያለው ሀሳብ ከሞላ ጎደል የተለመደ ሆነ፣ የለውጥ ጤናማ ባህሪው በጣም ግልጽ ነበር፣ በጣም የተለወጡ፣ “አዲስ ፈጠራዎች”፣ የተለወጡት፣ በግለሰቦችም ሆነ በኅብረተሰቡ ውስጥ ጥልቅ ለውጥ ተከስቷል፣ እናም ፍሬው ዘላቂ እና የማይካድ ነበር።

ዓመፀኞች የእግዚአብሔርን መንግሥት አይወርሱም

የቤተክርስቲያን ስህተቶችስ? ብዙ አምላክ የለሽ ሰዎች የክርስትና እምነት አዎንታዊ ለውጥ እንደማያመጣ ሊከራከሩ ይችላሉ፣ እና ባለፉት መቶ ዘመናት በእግዚአብሔር ስም የተፈጸሙ በሺዎች የሚቆጠሩ ኢፍትሃዊ ድርጊቶችን ሊያመለክቱ ይችላሉ። በዚህ መሠረት፣ እግዚአብሔር እንደሌለ እርግጠኞች ናቸው። “በስሙ ብዙ ኢፍትሃዊ ድርጊቶች ሲፈጸሙ በእግዚአብሔር ማመን ሞኝነት አይደለምን?” ይላሉ።

    ይሁን እንጂ እነዚህ ሰዎች ግምት ውስጥ አያስገቡም

• ዓመፀኞች የእግዚአብሔርን መንግሥት እንዳይወርሱ አታውቁምን? አትሳቱ... (1ኛ ቆሮ 6፡9)

• ኢየሱስ ኃጢአተኞችን ለመናዘዝ ፈቃደኛ እንዳልሆነ፤ በዚያን ጊዜም ከቶ አላወቅኋችሁም፤ እናንተ ዓመፀኞች፥ ከእኔ ራቁ ብዬ እመሰክርባቸዋለሁ። (ማቴ 7:23)

• ኢየሱስ፣ መጥምቁ ዮሐንስና ሐዋርያት ንስሐ መግባታቸውን እንዳወጁ። ኢየሱስም “ነገር ግን ንስሐ ባትገቡ ሁላችሁም እንዲሁ ትጠፋላችሁ” ብሏል (ሉቃስ 13፡3)።

• ኢየሱስ ሰይፍ ከመያዝ መቆጠብን እና ጠላቶችን መውደድን መክሯል (ማቴ. 26:52፣ 5:43,44)።

• ብዙዎች ጳውሎስ ከሄደ በኋላ ስለሚመጡት ጨካኝ ተኩላዎች ያስጠነቀቀውን የጳውሎስን ቃላት ችላ ይላሉ። እነዚህ የጳውሎስ ቃላት የታሪክን እድገት በሚገባ ያሳያሉ። በእግዚአብሔር ስም የተፈጸሙትን ዘመናትና ኢፍትሃዊ ድርጊቶች ይገልጻሉ። ጳውሎስ ትክክል እንዳልሆነ መካድ አይቻልም። በተጨማሪም ጳውሎስ ድርጊቶች በሰው ላይ ሊመሰክሩ እንደሚችሉ አሳይቷል። ለሌሎችም “ወንድሞች ሆይ፣ አብራችሁ የምትከተሉኝ ሁኑ፣ እኛም እንደ ምሳሌ እንዳላችሁ፣ የሚመላለሱትን ተመልከቱ” ሊላቸው ችሏል። ፊልጵስዩስ 3:17።

- (የሐዋርያት ሥራ 20:29-31) ከሄድሁ በኋላ ለመንጋው የማይራሩ ጨካኞች ተኩላዎች በመካከላችሁ እንዲገቡ አውቃለሁና።

30፤ ከእናንተም ከራሳችሁ መካከል ደቀ መዛሙርትን ወደ ኋላቸው ይስቡ ዘንድ ጠማማ ነገርን የሚናገሩ ሰዎች ይነሣሉ።

31 ስለዚህ ሦስት ዓመት ሌሊትና ቀን በእንባ እያንዳንዳችሁን ከመገሠጽ እንዳላቋረጥሁ አስታውሱ፤

- (ቲቶ 1:16) እግዚአብሔርን እንደሚያውቁ ይናገራሉ፤ ነገር ግን የሚያስጸይፉና የማይታዘዙ፥ ለበጎ ሥራም ሁሉ የማይበቁ ስለ ሆኑ፥ በሥራቸው ይክዱታል። 

በአውሮፓና በሌሎች አገሮች እንዲሁም በብዙ ትምህርት ቤቶችና ዩኒቨርሲቲዎች ውስጥ ከፍተኛ ቁጥር ያላቸው የጽሑፍ ቋንቋዎች የተወለዱት በክርስትና እምነት ተጽዕኖ ስር ነው። ይህ ከማህበራዊ ልማትና ከሰብአዊ መብቶች ጋር የተያያዘ ነው።

ትምህርትና ማንበብና መጻፍ በቀጥታ ከሰብአዊ መብቶች ጋር የተያያዙ አይደሉም፤ ነገር ግን ትምህርትና ማንበብና መጻፍ በቀላሉ ተደራሽ የሆኑባቸው አገሮች በሰብአዊ መብቶች ረገድም እድገት አሳይተዋል።

    ታዲያ የክርስትና እምነት ከርዕሰ ጉዳዩ ጋር እንዴት ይዛመዳል? ብዙዎች እዚህ ላይ ዓይነ ስውር ቦታ አላቸው። በአውሮፓና በሌሎች አገሮች ውስጥ ያሉት አብዛኛዎቹ የጽሑፍ ቋንቋዎች - እንዲሁም ብዙ ትምህርት ቤቶችና ዩኒቨርሲቲዎች - የተወለዱት በክርስትና እምነት ተጽዕኖ እንደሆነ አያውቁም። ለምሳሌ፣ እዚህ ፊንላንድ፣ የፊንላንድ ተሃድሶ አራማጅ እና የስነ-ጽሑፍ አባት ሚካኤል አግሪኮላ የመጀመሪያውን የኤቢሲ መጽሐፍ እንዲሁም የአዲስ ኪዳንን እና የሌሎች የመጽሐፍ ቅዱስ መጻሕፍት ክፍሎችን አሳትሟል። ሕዝቡ ማንበብን ተምሯል። በምዕራቡ ዓለም ውስጥ ባሉ ሌሎች በርካታ አገሮች፣ ልማት በተመሳሳይ ሂደት ተካሂዷል፡

ክርስትና የምዕራባውያንን ስልጣኔ ፈጠረ። የኢየሱስ ተከታዮች እንደ ደካማ የአይሁድ ኑፋቄ ቢቆዩ ኖሮ፣ ብዙዎቻችሁ ማንበብን በፍፁም አትማሩም ነበር፣ የተቀሩት ደግሞ በእጅ ከተገለበጡ ጥቅልሎች ያነቡ ነበር። ከዕድገት እና ከሥነ ምግባር እኩልነት ጋር የተፈጠረ ሥነ መለኮት ባይኖር ኖሮ፣ መላው ዓለም በአሁኑ ጊዜ የአውሮፓ ያልሆኑ ማህበረሰቦች በ1800ዎቹ አካባቢ በነበሩበት ሁኔታ ላይ ይገኝ ነበር፡- ስፍር ቁጥር የሌላቸው ኮከብ ቆጣሪዎች እና አልኬሚስቶች ያሉት ዓለም፣ ነገር ግን ሳይንቲስቶች የሌሉበት። ዩኒቨርሲቲዎች፣ ባንኮች፣ ፋብሪካዎች፣ መነጽሮች፣ ጭስ ማውጫዎች እና ፒያኖዎች የሌሉበት አምባገነን ዓለም። አብዛኛዎቹ ልጆች ከአምስት ዓመት ዕድሜ በፊት የሚሞቱበት እና ብዙ ሴቶች በወሊድ የሚሞቱበት ዓለም - በእውነት በ"ጨለማ ዘመን" ውስጥ የሚኖሩበት ዓለም። ዘመናዊ ዓለም የመነጨው ከክርስቲያን ማህበረሰቦች ብቻ ነው። በእስልምና ዓለም አይደለም። በእስያ አይደለም። በ"ዓለማዊ" ማህበረሰብ ውስጥ አይደለም - እንዲህ ያለ ነገር አልነበረም። (6)

ሆስፒታሎች የሰዎችን አቋምና ደህንነት ያሻሽላሉ። በክርስትና እምነትና በሚስዮናዊነት ሥራ ላይ በመመስረት በሺዎች የሚቆጠሩ ሆስፒታሎች ተፈጥረዋል።

ሆስፒታሎችም በቀጥታ ከሰብአዊ መብቶች ጋር የተያያዙ አይደሉም፣ ነገር ግን የሰዎችን ሁኔታና ደህንነት ያሻሽላሉ። በዚህ አካባቢ፣ የክርስትና እምነት ትልቅ ሚና ተጫውቷል፣ ምክንያቱም ብዙ ሆስፒታሎች (ቀይ መስቀልን ጨምሮ) ከሚያስከትለው ተጽዕኖ የተወለዱ ናቸው። እግዚአብሔር የሰጠው የጎረቤት ፍቅር እና ሰዎችን የመርዳት ፍላጎት በአብዛኛዎቹ ሆስፒታሎች ዳራ ላይ ይገኛል፡

በመካከለኛው ዘመን የቅዱስ ቤኔዲክት ትዕዛዝ አባል የሆኑት ሰዎች በምዕራብ አውሮፓ ብቻ ከሁለት ሺህ በላይ ሆስፒታሎችን ጠብቀው ነበር። የ12 ^ኛው ክፍለ ዘመን በዚህ ረገድ በተለይም የቅዱስ ዮሐንስ ትዕዛዝ በሚሠራበት ቦታ በሚያስደንቅ ሁኔታ ጉልህ ሚና ተጫውቷል። ለምሳሌ፣ ትልቁ የመንፈስ ቅዱስ ሆስፒታል በ1145 በሞንቴሊየር ተመሠረተ፣ ይህም በ1221 ዓ.ም የሕክምና ትምህርት ማዕከል እና የሞንትፔሊየር የሕክምና ማዕከል ሆነ። ከሕክምና እንክብካቤ በተጨማሪ፣ እነዚህ ሆስፒታሎች ለተራቡ ሰዎች ምግብ ያቀርቡ ነበር፣ መበለቶችንና ወላጅ አልባ ሕፃናትን ይንከባከቡ ነበር፣ እንዲሁም ለሚያስፈልጋቸው ሰዎች ምጽዋት ይሰጡ ነበር። (7)

የክርስቲያን ቤተክርስቲያን በታሪክ ዘመናት ሁሉ ብዙ ትችት ቢሰነዘርባትም፣ አሁንም ለድሆች የሕክምና እንክብካቤ፣ ምርኮኞችን፣ ቤት የሌላቸውን ወይም የሚሞቱትን በመርዳት እና የሥራ አካባቢን በማሻሻል ረገድ ግንባር ቀደም ሆና ቆይታለች። በህንድ ውስጥ ከእሱ ጋር የተገናኙት ምርጥ ሆስፒታሎች እና የትምህርት ተቋማት የክርስቲያን ሚስዮናዊ ሥራ ውጤት ናቸው፣ እስከዚያ ድረስ ብዙ ሂንዱዎች እነዚህን ሆስፒታሎች በመንግስት ከሚተዳደሩት ሆስፒታሎች በላይ የሚጠቀሙበት ደረጃ ላይ ደርሷል፣ ምክንያቱም እዚያ የተሻለ እንክብካቤ እንደሚያገኙ ስለሚያውቁ። ሁለተኛው የዓለም ጦርነት ሲጀመር በህንድ ውስጥ 90% የሚሆኑት ነርሶች ክርስቲያኖች እንደነበሩ እና 80% የሚሆኑት በሚስዮናዊ ሆስፒታሎች ትምህርታቸውን እንዳገኙ ይገመታል። (8)

ከአፍሪካ የተገኙ ጥቂት ምሳሌዎች የክርስትና እምነትን አስፈላጊነት ያሳያሉ። ብዙዎች የሚስዮናዊነት ሥራን ይነቅፋሉ፣ ነገር ግን ለአፍሪካ ኅብረተሰቦች ትልቅ ለውጥ እና መረጋጋት አምጥቷል። በዚህም ምክንያት ኢኮኖሚው ማደግ ጀምሯል፣ የሰዎችም የኑሮ ደረጃ ከፍ ብሏል።

   የመጀመሪያው አስተያየት በኔልሰን ማንዴላ የተጻፈ ነው። የኋለኛው ደግሞ በታዋቂው የብሪታንያ ፖለቲከኛ፣ ደራሲ እና ጋዜጠኛ ማቲው ፓሪስ የተጻፈ ሲሆን “እንደ አምላክ የለሽ፣ አፍሪካ እግዚአብሔርን በእርግጥ እንደምታስፈልጋት አምናለሁ” በሚል ርዕስ እና “ለአፍሪካ ትልቁ ችግር - የሰዎችን የሚያደቅቅ ተገብሮ አስተሳሰብ - ሚስዮናውያን እንጂ እርዳታዎች አይደሉም” በሚል ንዑስ ርዕስ ስር ነው።

   ፓሪስ በልጅነቱ በተለያዩ የአፍሪካ አገሮች ውስጥ ከኖረ እና በአህጉሪቱ ሰፊ ጉዞ ካደረገ በኋላ ወደዚህ መደምደሚያ ላይ ደርሷል። እሱ ራሱ አምላክ የለሽ ነው፣ ነገር ግን የሚስዮናዊነት ሥራ አዎንታዊ ተጽእኖ እንዳለው ተናግሯል። ማህበራዊ ሥራ ወይም የቴክኒክ እውቀትን መጋራት ብቻ ስኬታማ ሊሆን የማይችል ቢሆንም፣ አህጉሪቱን ለኒኬ፣ ለጠንቋይ ሐኪም፣ ለሞባይል ስልክ እና ለጫካ ቢላዋ ተንኮል ጥምረት ይተዋታል።

በቤተክርስቲያን ውስጥ የዚህ ሕይወት ጉዳዮች ልክ እንደ የወደፊቱ ሕይወት ጉዳዮች ሁሉ ይንከባከቡ ነበር፤ አፍሪካውያን ያከናወኑት ነገር ሁሉ ከቤተክርስቲያን የሚስዮናዊነት ሥራ የመነጨ ይመስላል። (ኔልሰን ማንዴላ በታሪካቸው የሕይወት ታሪክ ረጅም የእግር ጉዞ ወደ ነፃነት)

ማቲው ፓሪስ፡- አነሳስቶኛል፣ በማደግ ላይ ባሉ አገሮች የበጎ አድራጎት ተግባር ላይ ያለኝን እምነት እያዳከመ መጣ። ሆኖም፣ በማላዊ መጓዝ ሕይወቴን ሙሉ ለማስወገድ የሞከርኩትን ሌላ ግንዛቤ አድሶልኛል፣ ነገር ግን ከልጅነቴ ጀምሮ በአፍሪካ ውስጥ ማስወገድ ያልቻልኩት ምልከታ ነው። ርዕዮተ ዓለሜን ግራ ያጋባል፣ ከዓለም አመለካከቴ ጋር ለመጣጣም በግትርነት እምቢተኛ ነኝ፣ እና እግዚአብሔር የለም የሚለውን እያደገ የመጣውን እምነቴን ግራ አጋብቶኛል።

   አሁን፣ እንደ አንድ የተለመደ አምላክ የለሽ፣ የክርስቲያን ወንጌላዊነት በአፍሪካ ውስጥ እያሳደረ ያለውን ከፍተኛ ተጽዕኖ አምናለሁ - ከዓለማዊ የሲቪክ ድርጅቶች፣ ከመንግስት ፕሮጀክቶች እና ከአለም አቀፍ የእርዳታ ጥረቶች ፈጽሞ የተለየ። እነዚህ ብቻ በቂ አይደሉም። ትምህርት እና ማስተማር ብቻውን በቂ አይደሉም። በአፍሪካ፣ ክርስትና የሰዎችን ልብ ይለውጣል። መንፈሳዊ ለውጥ ያመጣል። ዳግም መወለድ እውን ነው። ለውጥ ጥሩ ነው።

   …መዳን የጥቅሉ አካል መሆኑ ያሳዝናል እላለሁ፣ ነገር ግን በአፍሪካ ውስጥ የሚሰሩ ነጭም ሆኑ ጥቁር ክርስቲያኖች የታመሙትን እየፈወሱ፣ ሰዎችን ማንበብና መጻፍ እያስተማሩ ነው፤ እና በጣም ዓለማዊ የሆነው ሰው ብቻ የሚስዮን ሆስፒታል ወይም ትምህርት ቤትን አይቶ ዓለም ያለሱ የተሻለች ትሆን ነበር ማለት ይችላል... የክርስቲያን ወንጌል መስፋፋትን ከአፍሪካ እኩልታ ውስጥ ማስወገድ አህጉሩን በክፉ ጥምረት ምህረት ሊያደርገው ይችላል፡ ናይክ፣ ጠንቋይ፣ ሞባይል ስልክ እና ቆንጨራ።

ጤና እና ደህንነት። መጽሐፍ ቅዱስ ድሆችን፣ ችግረኞችን እና መከራን የሚቀበሉ ሰዎችን መርዳትን ያበረታታል። እንደ ቀይ መስቀል ባሉ በጎ አድራጎት ላይ ያተኮሩ ብዙ የክርስቲያን ድርጅቶች የመነጩት በዚህ መንገድ ነው።

- 1 (ዮሐንስ 3:11) ከመጀመሪያ የሰማችሁት መልእክት እርስ በርሳችን እንድንዋደድ ነው።

- (1ኛ ጴጥሮስ 2:17) 17 ሰውን ሁሉ አክብሩ ። ወንድሞችን ውደዱ። እግዚአብሔርን ፍሩ። ንጉሥን አክብሩ።

ጤና እና ደህንነት ከሰብአዊ መብቶች ጋር የሚቀራረቡ ጉዳዮች ናቸው። በተለይም የአእምሮ ጤና በሌሎች ሰዎች ላይ በእጅጉ የተመካ ነው፣ ማለትም ሌሎች ለራሳችን ባላቸው ባህሪ እንዴት ምላሽ እንደምንሰጥ። በአጠቃላይ፣ አንድ ልጅ ደጋፊ የእድገት አካባቢ፣ ጓደኞች እና አፍቃሪ ወላጆች ካሉት፣ እራሱን እና ሌሎችን የሚቀበል አዋቂ ሰው ሊሆን ይችላል። ነፍሱ እና አእምሮው ጥሩ ናቸው ምክንያቱም ዋጋ ስለተሰጠው እና ስለተወደደ። ለአዋቂዎችም ተመሳሳይ ነው። ተቀባይነት ሲኖራቸው እና ሲተገብሩ ጥሩ ናቸው።

   የክርስትና እምነት በአእምሮ ጤና ላይ የሚያሳድረው ተጽዕኖ ምንድን ነው? በዚህ ረገድ ግልጽ መመሪያዎች ተሰጥተውናል፤ ጎረቤቶቻችንን መውደድ እና ሁሉንም ሰው ማክበር አለብን፣ ለምሳሌ ቀደም ሲል የተጠቀሱት ጥቅሶች እንደሚያሳዩት። ለአእምሮ ጤና እና ለሰብአዊ መብቶችም ጥሩ መሠረት አለው።

   ይሁን እንጂ የሰው ልጅ ደህንነት የሚወሰነው በአካላዊ፣ በአእምሮአዊ ነገሮች ላይ ብቻ ሳይሆን በአካላዊ ሁኔታዎች ላይ ነው። ምግብ ካጣ፣ በጤና እክል ውስጥ ካለ ወይም በታመመ ጊዜ ህክምና ካላገኘ፣ ይህ ደህንነትን ይቀንሳል። እነዚህ ነገሮች ብዙውን ጊዜ የሌሎችን ሰብአዊ መብቶች በማያከብሩ ማህበረሰቦች ውስጥ አይከሰቱም።

   በአስቸጋሪ የሕይወት ሁኔታዎች ውስጥ ላሉ ሰዎች የመጽሐፍ ቅዱስ መመሪያ ምንድን ነው? በአዲስ ኪዳን በኩል በዚህ ጉዳይ ላይ ብዙ ትምህርቶችና ጥቅሶች አሉ። እነዚህ ጥቅሶች በኢየሱስም ሆነ በሐዋርያት ትምህርት ውስጥ ይታያሉ። ድሆችን፣ የታመሙትን ወይም ችግር ውስጥ ያሉ ሰዎችን እንድንረዳ ያሳስቡናል። ብቸኛው ችግር እነሱን ተግባራዊ ለማድረግ ዘግይተን መሆናችን ነው። እምነታችን ሁልጊዜ ለጎረቤቶቻችን የሚዘልቅ ተግባራዊ አይደለም፡

- (ማርቆስ 14:7) 7 ድሆች ሁልጊዜ ከእናንተ ጋር ይኖራሉና፥ በወደዳችሁትም ጊዜ ሁሉ መልካም ልታደርጉላቸው ትችላላችሁ፤ እኔ ግን ሁልጊዜ ከእናንተ ጋር አይደለሁም።

- (1ኛ ዮሐንስ 3:17,18) ነገር ግን የዚህ ዓለም ሀብት ያለው፣ ወንድሙም የሚያስፈልገውን ሲያጣ አይቶ፣ ልቡን የሚዘጋው ማንም ቢኖር፣ የእግዚአብሔር ፍቅር በእርሱ እንዴት ይኖራል?

18 ልጆቼ ሆይ፥ በተግባርና በእውነት እንጂ በቃልና በአንደበት አንዋደድ።

- (ያዕቆብ 2:15-17) ወንድም ወይም እህት ራቁታቸውን ቢሆኑ የዕለት ምግብም ቢያጡ፥

16 ከእናንተ አንዱም። በሰላም ሂዱ፥ እሳት ሙቁ፥ ጥገቡም ይላቸዋል፤ ለሰውነት ግን የሚያስፈልጉትን ባትሰጡአቸው ምን ይጠቅማቸዋል?

17 እንዲሁ እምነት፣ ሥራ የሌለው ከሆነ፣ ብቻውን ሆኖ የሞተ ነው።

- (ቲቶ 3:14) 14፤ የእኛም ሰዎች ደግሞ ፍሬ ቢሶች እንዳይሆኑ ለሚያስፈልጉት ነገሮች በመልካም ሥራ እንዲጸኑ ይማሩ።

ይሁን እንጂ አንዳንዶች ቀደም ሲል የነበሩትን የመጽሐፍ ቅዱስ ትምህርቶች ተከትለዋል። በዚህም ምክንያት ብዙ የክርስቲያን የበጎ አድራጎት ድርጅቶች ተፈጥረዋል። ለምሳሌ፣ ቀይ መስቀል የተወለደው ሞቅ ያለ ልብ ያለው ክርስቲያን ሄንሪ ዱናንት በጦር ሜዳ ላይ የቆሰሉትን ሰዎች ችግር አይቶ ችግሩን ለማቃለል መንገዶችን መንደፍ ሲጀምር ነው። ፍሎረንስ ናይቲንጌል፣ ወታደራዊም ሆነ አጠቃላይ የሕክምና እንክብካቤን ያሻሻለች ሃይማኖተኛ ክርስቲያን፣ በተመሳሳይ አካባቢ ትሠራ ነበር። የሳልቬሽን አርሚ መስራች ዊሊያም ቡዝ እና የሴቭ ዘ ችልድረን መስራች ኤግላንቲን ጄብም ይታወቃሉ። የኋለኛው ድርጅት የተጀመረው ጄብ ከአንደኛው የዓለም ጦርነት በኋላ ለተራቡ የመካከለኛው አውሮፓ ሕፃናት ሲሠራ ነበር።

   የእምነት ተግባራዊነት አንዱ ምሳሌ በ18ኛው ክፍለ ዘመን የሜቶዲስት ንቅናቄ አባት የነበሩት ጆን ዌስሊ ናቸው። በእሱ ተጽዕኖ ሥር እንግሊዝ ከፍተኛ የፖለቲካ፣ የማህበራዊ እና የኢኮኖሚ ማሻሻያዎችን በማድረግ እውነተኛ ማህበራዊ እድሳትን ማየት ችላለች። የኅብረተሰቡን ኢፍትሃዊነት እና ድህነት ቀንሰዋል፣ ይህም የሺዎች ሰዎችን የኑሮ ደረጃ ከፍ አድርጓል። የታሪክ ምሁር ጄ. ዌስሊ ብሬዲ የዌስሊ ወንድሞች የተሃድሶ እንቅስቃሴ እንግሊዝ በፈረንሳይ ውስጥ ወደተከናወነው ተመሳሳይ አብዮት እና ዓመፅ እንዳትገባ እንዳደረጋት ገምተዋል፡

የዌስሊ መልእክት የወንጌልን ንቃተ ህሊና አፅንዖት ሰጥቷል። የሰው ነፍስ ለመዳን በቂ አልነበረም፣ ነገር ግን አእምሮ፣ አካል እና የሰው መኖሪያ መለወጥ ነበረበት።

   በዌስሊ አመለካከት ምክንያት፣ በብሪታንያ ያከናወነው ሥራ ከወንጌላዊነት የበለጠ ነበር። ፋርማሲ፣ የመጻሕፍት መደብር፣ ነፃ ትምህርት ቤት፣ ለመበለቶች መጠለያ ከፍቶ ባርነትን ለመቃወም ተነሳ፤ ታዋቂው የባርነት ተቃዋሚ ዊሊያም ዊልበርፎርስ ከመወለዱ ከረጅም ጊዜ በፊት። ዌስሊ የሲቪል እና የሃይማኖት ነፃነትን አበረታቷል፣ እናም ድሆች ምን ያህል በጭካኔ እንደተነጠቁ እንዲመለከቱ ሰዎችን አነሳስቷል። የማሽከርከር እና የእጅ ሥራ አውደ ጥናቶችን አቋቋመ፣ እንዲሁም ችግረኞችን ለመርዳት ሕክምናን ራሱ አጥንቷል።

   የዌስሊ ጥረት የሰራተኞችን መብት እንዲሁም በስራ ቦታዎች የደህንነት ደንቦችን እንዲያዳብሩ አድርጓል። የቀድሞው የእንግሊዝ ጠቅላይ ሚኒስትር ዴቪድ ሎይድ ጆርጅ ከመቶ ዓመታት በላይ ሜቶዲስቶች የሰራተኛ ማህበራት ንቅናቄ ዋና መሪዎች እንደነበሩ ተናግረዋል።

   … ሮበርት ራይክስ የሰንበት ትምህርት ቤቶችን የመጀመር ሀሳብ ያመጣው የሰራተኞቹ ልጆች ወደ ትምህርት ቤት የመሄድ እድል ለመስጠት ስለፈለገ ነው። በዌስሊ መነቃቃት የተጎዱ ሌሎች የሕፃናት ማሳደጊያዎችን፣ የአእምሮ ሆስፒታሎችን፣ ሆስፒታሎችን እና እስር ቤቶችን አሻሽለዋል። ለምሳሌ ፍሎረንስ ናይቲንጌል እና ኤልዛቤት ፍሪ በሕክምና እንክብካቤ እና በእስር ቤት ስርዓት ልማት እና ዘመናዊነት ይታወቃሉ። (10)

ማጣቀሻዎች፡

1. Pirjo Alajoki: Naiseus vedenjakajalla, p. 21,22

2. Mia Puolimatka: Minkä arvoinen on ihminen?, p. 130

3. David Bentley Hart: Ateismin harhat (Atheist Delusions: The Christian Revolution and its Fashionable Enemies), p. 224,225

4. Pekka Isaksson & Jouko Jokisalo: Kallonmittaajia ja skinejä, p. 77

5. Matti Korhonen, Uusi tie 6.2.2014, p. 5

6. Rodney Stark: The victory of reason. How Christianity led to freedom, capitalism and Western Success. New York, Random House (2005), p. 233

7. David Bentley Hart: Ateismin harhat (Atheist Delusions: The Christian Revolution and its Fashionable Enemies), p. 65

8. Lennart Saari: Haavoittunut planeetta, p. 104

9. Parris, M., As an atheist, I truly believe Africa needs God, The Times Online,

www.timesonline.co.uk, 27 December 2008

10. Loren Cunningham / Janice Rogers: Kirja joka muuttaa kansat (The Book that Transforms Nations), p. 41