This is a machine translation made by Google Translate and has not been checked. There may be errors in the text.

On the right, there are more links to translations made by Google Translate.

In addition, you can read other articles in your own language when you go to my English website (Jari's writings), select an article there and transfer its web address to Google Translate (https://translate.google.com/?sl=en&tl=fi&op=websites).

Yala Kuranɛ bɛ se ka da a kan wa?

Silamɛw dalen b’a la ko Kuranɛ bɛ se ka da a kan, nka Kuranɛ bɔko caman kɛra, tɛmɛsira dɔw Changé, wa a bɛ Bibulu sɔsɔ

Ni kuma sera Kuranɛ (Kuranɛ) dannaya n’a kɔnɔkow ma, a ka c’a la, silamɛ caman tɛ miiri nin ko in na. U tɛ miiri kosɛbɛ nin gafe in bɔyɔrɔ la, nka u b’a miiri tiɲɛ na ko Muhamadu, n’o ye silamɛya kira nafamaba ye, o y’a sɔrɔ a ka waati la k’a ɲɛsin Ala ka mɛlɛkɛ ma, n’o ye Gabiriyɛli ye. U bɛ se fana k’a miiri ko Kuranɛ fɔlɔ bɛ sankolo la ani ko sisan arabukan na, o ye nin sankolola misali in kopi tigitigi ye. O dɛmɛni kama, u bɛ se ka baara kɛ ni Kuranɛ tɛmɛsira in ye min bɛ kuma o ko kan:

An ye Kuranɛ jira arabukan na walasa aw k’a kɔrɔ faamu. O ye gafe banbali sɛbɛnnen ye min bɛ An ka mara kɔnɔ, min ka bon, ani min falen bɛ hakilitigiya la. (43:2-4)

Ninnu in na, an b’a fɛ ka sɛgɛsɛgɛli kɛ ni Kuranɛ, Muhamadu ye min sɔrɔ, o bɛ se ka da a kan a bɔyɔrɔ siratigɛ la ani kɛrɛnkɛrɛnnenya la a kɔnɔkow siratigɛ la. Sabula n’an ye nin gafe in kalan, min sinsinnen bɛ Muhamadu ka fanga n’a jirali jusigilan kan, ɲininkali taamasiyɛn caman bɛna kɛ yen ani fɛn minnu nafa ka bon ka an janto u la. Nin hakilina ninnu bɛ se ka lawuli u fɛ:

Yala Muhamadu tun ye kalanbaliya ye wa ? Kuranɛ fanga dalilu dɔ jatera ko Muhamadu tun tɛ se ka sɛbɛnni kɛ. A fɔra ko "a tun bɛ se ka nin sɛbɛn kabakoma sugu bɔ cogo wɛrɛ la ni Ala tun ma o di a ma?" A ka kalanbaliya bɛ ta ka kɛ dalilu ye min b’a jira ko Kuranɛ ka kan ka kɛ jirali ye min cilen bɛ Ala fɛ.

Nin kalan nata min kɛra mɔgɔ dɔ fɛ min tun bɛ silamɛya juguya la, o bɛ sira wɛrɛ jira. A y’a Kɔlɔsi ko dalilu bɛ yen k’a Jira ko Muhamadu bɛ Se ka kàlan ni sɛbɛnni Kɛ:

N tun b’a fɛ ka n sinsin sɛgɛsɛgɛli kan ni Muhamadu ye kira ye walima ni a tɛ. N ye kun fila sɔrɔ minnu tɛ kelen ye ko Muhamadu ye kira ye: a tun tɛ kalan kɛ nka a ye Kuranɛ sɔrɔ. Filanan, jurumu t a la ani a ma jurumu kelen k sani a ka k kira ye.

N y’a daminɛ ka dalilu ɲini Muhamadu ka kalanbaliya kan. Ne hakili la, a tun tɛ se ka kɛ abada ka dalilu sɔrɔ min b’a jira ko Muhamadu tun bɛ se ka kalan kɛ ani ka sɛbɛnni kɛ. N ye Muhamadu ka ɲɛnamayasɛbɛnw kalan siɲɛ kelen kokura. Sisan, ne kabakoyara kosɛbɛ, ne ye fɛn caman sɔrɔ, ne tun ma minnu kɔlɔsi fɔlɔ. N y’a kalan gafew kɔnɔ ko Muhamadu taara yɔrɔ kelen na ni EI-Nadr Ibn EI-Hareth, Waraka Ibn Nofal ani sarakalasebaa tɔgɔba Ibn Sa’eda ye. N y’a kalan fana ko Muhamadu ye Khadidja muso cɛ salen nafolotigi ka kow n’a ka nafolobaw ɲɛnabɔ, wa a ye bɛnkan ni wale caman kɛ ni jagokɛlaw ye minnu bɔra Yamani ni Siri.

... N ye kunnafoni sɔrɔ fana ɲɛnamayasɛbɛnw kɔnɔ ko hɛrɛ bɛnkan kɔfɛ ni Al-Hudaibija sigida ye, Muhamadu ye bɛnkan gafe sɛbɛn n’a yɛrɛ bolo ye. Muhamadu n’a balimakɛ Ali tun bɛ a facɛ denkɛ Abu Taleb ka dɛmɛ kɔrɔ, wa Muhamadu tun ka kɔrɔ ni Ali ye. Ali dɔnna ko a bɛ se ka kalan ni sɛbɛnni kɛ, wa n y’a ye ko a tɛ se ka kɛ ko Muhamadu ma kalan a dɔgɔyalenba la kalanjɛ jɔnjɔnw na.

Ni ne ka kunnafoni ɲinini tun bɛ ka taa ɲɛ, ne y’a ye ko Muhamadu delila ka sigi ni kerecɛn Yasar Al-Nusran ye ka Bibulu sɛbɛnw mɛn a fɛ ani ka Bibulu kalan fana a yɛrɛ fɛ. N y’a faamu ko mɛlɛkɛ Gabriɛl nana Muhamadu fɛ tuma min na k’a fɔ a ye ko a ka kalan kɛ, o tun tɛna kɛ ni Gabiriyɛli tun y’a fɔ cɛ kalanbali dɔ ye ko a ka kalan kɛ! O sɔrɔlen ninnu ani ne ka sɔrɔ tɛmɛnenw Muhamadu ka weleli tiɲɛni kan ka kɛ kira ye, o ye ne wajibiya ka a fɔ ko Muhamadu tɛ se ka kɛ kira ye walima hali Ala ɲɛsiranbaga. (Nin bɛɛ kosɔn ne ye sɛbɛnni kɛ ka ɲɛ n ka gafe kɔnɔ min tɔgɔ ye ko Muhammad in the Bible) (1)

Kuranɛ kɔkanna . Silamɛw b’a miiri ko Kuranɛ ye Ala ka gafe ye pewu, Muhamadu ma nɔ bila a kɔnɔkow la. A tun ye ciden dɔrɔn de ye min tun bɛ ka fɛn min lase a ma.

Nka, a kɔlɔsira ko Kuranɛ bɛ nɔ bila fɛn wɛrɛw la. A fɔra, misali la, ko maana min bɛ kɛ cogo min na ɲɔgɔmɛ muso bɛ kɛ kira ye ani cogo min na cɛ wolonwula n’u ka baganw sunɔgɔra kɔdingɛ kɔnɔ san 309 kɔnɔ, o ye Arabu nsiirinw ye. Yesu ka kuma denso kɔnɔ ani bɔgɔ kɔnɔ kɔnɔw lakununni bɛ bɔ Gnostique kibaru duman sɛbɛnnenw na, Bibulu tɛ. O cogo kelen na, a fɔra ko Kuranɛ kɔnɔ, maana kelenw bɛ yen minnu bɛ Talmud kɔnɔ ani Pɛrɛsi diinɛ kɔrɔ la.

Nka, a sɔrɔyɔrɔ min nafa ka bon kosɛbɛ, o ye Bibulu ye. A jate la, Kuranɛ kɔnɔkow 2/3 bɔra Bibulu kɔnɔ. Nka, ninnu tɛ kuma fɔlenw ye minnu bɛ tali kɛ ɲɔgɔn na, nka yɔrɔ minnu na mɔgɔ dɔntaw ni ko kɛlenw bɛ bɔ Bibulu kɔnɔ:

Tuma dɔw la, ne b’a ɲininka Kuranɛ hakɛ jumɛn tun bɛna to ni Bibulu ka maanaw ni Bibulu kofɔlenw bɛɛ bɔra a kɔnɔ. Yahutuw ni kerecɛnw bɛ fɛn caman sɔrɔ Kuranɛ kɔnɔ minnu bɛ dɔn u fɛ u yɛrɛ ka laadalakow fɛ. O ka kan ka ɲɛnabɔ cogo di? (2) .

Mɔgɔw ye Muhamadu ka kuma mɛn tuma min na, u y’o kuma kelen fɔ. U ko Muhamadu ye maana kɔrɔw fɔ. U tun ye u ko mɛn walima k’u kalan ka kɔrɔ:

Dannabaliw b’a fɔ ko: ‘Nin ye a yɛrɛ ka fɛn dilannen nkalontigɛ dɔrɔn de ye, mɔgɔ wɛrɛw y’a dɛmɛ min na.’ Tilenbaliya ye u ka kuma ye ani nkalon ye. Wa u b’a fɔ ko: ‘A ye mɔgɔ kɔrɔw ka nsiirinw sɛbɛn: u bɛ dicta a ma sɔgɔma ni wula fɛ,’ (25:4,5)

Tuma o tuma ni An ka jiraliw kalanna u ye, u b’a fɔ ko: ‘An y’u mɛn. N’an tun b’a fɛ, an tun bɛ se k’o ɲɔgɔn fɔ. U ye mɔgɔkɔrɔbaw ka nsiirinw dɔrɔn de ye.’ (8:31)

Nin ye layidu ta an ye ka kɔrɔ, anw n’an bɛnbaw. O ye mɔgɔkɔrɔbaw ka nsiirin dɔrɔn de ye.’ (23:83)

YALA KORAN BƆRA SENkolo la wa?

O la, fɛɛrɛ wɛrɛ jirala ko Muhamadu ye Kuranɛ sɔrɔ k’a ɲɛsin sankolo ma ka bɔ mɛlɛkɛ Gabriɛl fɛ. O de y'a To min bɛ Weele ko fanga (dacogo) su (lailat al qadr) bɛ Kɛ silamɛw ka kalo senuma Ramada la. O kɔfɛ, a dalen b’a la ko Ala de ye Kuranɛ jigin ka bɔ sankolo la. O su in na, silamɛw bɛ diɲɛ fan bɛɛ la, u bɛ Kuranɛ yɔrɔ dɔw kalan walima u bɛ tugu a seginni kɔ misali la telewisɔn walima arajo la.

Nka yala Kuranɛ sɔrɔla tiɲɛ na yɔrɔ dafalen kelen na ka bɔ Sankolo la wa? An bɛna nin ɲininkali in jateminɛ ka kɛɲɛ ni kunnafoni nataw ye:

jirali kɛra waati kɔnɔ min ka jan ni san 20 ye . Tuma min na Muhamadu y’a ka jirali sɔrɔ, Kuranɛ dabɔra minnu na, o kɛra san 20 ɲɔgɔn kɔnɔ ani fo ka se a saya ma (610 - 632), wa a ma kɛ cogo si la waati kelen na. Kuranɛ ye nin jirali danfaralenw lajɛlen ye, kira ye minnu lase daɲɛw fɛ waatiw la minnu tɛ kelen ye. O jirali ninnu faralen don ɲɔgɔn kan, nka a man ɲi ka miiri ko a sɔrɔla ka bɔ sankolo la siɲɛ kelen, bawo san 20 kɔrɔ tɛ se ka kɛ kelen ye ni su kelen ye.

A ka c’a la, Muhamadu ka jirali tun bɛ tali kɛ ko kɛrɛnkɛrɛnnenw na minnu kɛra Muhamadu ni mɔgɔ wɛrɛw ka ɲɛnamaya kɔnɔ. A ye misali sɔrɔ laseli la ko a bɛ se ka kɛ a denkɛ minɛlen muso furu (33:37-38) walima ka muso caman mara ka tɛmɛ cɛ tɔw kan (silamɛ cɛ tɔw bɛ se ka muso naani mara, nka Muhamadu tun bɛ sɔn ka muso caman mara "dannabaa tɔw ɲɛ" 33:50). O cogo kelen na, a ye jirali wɛrɛw sɔrɔ sɔsɔliw kan ni Makkakaw, Yahutuw, kerecɛnw walima kulu wɛrɛw ye. A ma u bɛɛ Sɔrɔ siɲɛ kelen nka ikomi ko kɛlenw Kɛra a ka ɲɛnamaya kɔnɔko ye.

Kuranɛ tɛmɛsira nataw bɛ o sira kelen de jira. U b’a jira ko ni Kuranɛ bɔra sankolo la, mun na Muhamadu ma a bɛɛ sɔrɔ siɲɛ kelen na nka a y’a sɔrɔ dɔɔnin dɔɔnin:

Dannabaliw b’a ɲininka ko: ‘Mun na Kuranɛ ma jira a la a bɛɛ lajɛlen na jirali kelen kɔnɔ?’ An y'a jira o cogo la walisa An ka se ka aw ka dannaya barika bonya. An y'a lase aw ma ni jirali ye dɔɔnin dɔɔnin. (25:32)

An ye Kuranɛ jira ni Tiɲɛ ye, wa ni Tiɲɛ ye a jigira. An ye aw ci ka taa kibaru duman fɔ ani ka lasɔmi dɔrɔn. An ye Kuranɛ tila tilayɔrɔw la, aw bɛ se k’a kalan jama ye ni hakilijagabɔ ye. An y’a lase mɔgɔw ma ni jirali ye dɔɔnin dɔɔnin. A fɔ ko: ‘Aw ka da a la walima ka ban a la... (17:105-107)

A lajɛra saya kɔfɛ ka bɔ bɔko caman na . Ani fana, k’a sɔrɔ jirali ninnu lajɛlen kɛra gafe kelen ye, Kuranɛ san 20 ɲɔgɔn dɔrɔn kira salen kɔfɛ, hali ka bɔ bɔko caman na, o b’a jira ko a tun tɛ gafe kelen ye min cilen don ka bɔ sankolo la, nka a ye jirali sɔrɔ dɔɔnin dɔɔnin. Silamɛya / Fadhlalla Haeri gafe kɔnɔ a fɔra ko a dɔgɔyalenba la, a fɔcogo suguya wolonwula tun bɛ kabila walima marakanw na minnu nafa ka bon kosɛbɛ. Olu cɛma, kalifa sabanan, n’o ye Usman ye, o ye sɛbɛn ofisiyali kelen sugandi, ka yamaruya di ko tɔw ka jeni. Nka, a bɔcogo dɔw tora senna k’a kɛ dalilu ye min b’a jira ko a kɛra cogo min na fɔlɔ.

Nin kumasen in bɛ kuma gɛlɛyaw kan minnu bɛ Kuranɛ labɛnni na. A yɔrɔ ka jan ka jigin ka bɔ sankolo la i n’a fɔ gafe kelen, Kuranɛ tun lajɛlen don ka bɔ tɛmɛsira kelen-kelenw na ka bɔ jirisun buluw la ani jiribolo dɔw la. Kuranɛ bɔcogo ni a kalancogo danfaralenw ye bɛnbaliya lase silamɛw ma, wa a kɛra i n’a fɔ Muhamadu yɛrɛ tun ma kɛrɛnkɛrɛnnenya la kosɛbɛ tɛmɛsira kalancogo min bɛnnen don:

... Kuranɛ dalajɛli teliyalen don silamɛ kɛlɛcɛ caman ka saya fɛ - u hakili jigira tɛmɛsiraw la - diinɛ kɛlɛw la minnu kɛra kabila murutilenw kama san 632-634, waati min na Muhamadu tun sara kaban. Kunnafoni nafamaw taara kaburu kɔnɔ ka taa ni mɔgɔ salenw ye. K’a sɔrɔ hali bi tɛmɛsira dɔw sɛbɛnnen bɛ jirisunba buluw kan, olu binna ɲɔgɔmɛw da la, siran tun bɛ yen ko fɛn minnu lajɛra Muhamadu ka jiraliw la, olu bɛna tunun.

... Kuranɛ bɔko danfaralenw tun bɛ hakili la ani mɔgɔ damadɔw de y’u sɛbɛn. Laada b’a jira ko mɔgɔw hakili tun bɛ fɛnw na cogo wɛrɛ la, ka sɔsɔli kɛ ɲɔgɔn fɛ.

... A bɛ iko Muhamadu ma kuma tigitigi kosɛbɛ Kuranɛ daɲɛw kan. Silamɛya laada bɛ nin ko in fɔ: “Omar ibn al-Khattab ye Hisham ibn Hakim mɛn a ye Kuranɛ tɛmɛsiraw kalan cogo wɛrɛ la ka tɛmɛ a ye min kalan. Nka, Hisham ko ale y’u mɛn Muhamadu fɛ. Cɛw taara kira ɲininka tuma min na, a y’a jaabi ko ‘Kuranɛ jiginna kanhakɛ wolonwula la. Mɔgɔ kelen-kelen bɛɛ ka kalan kɛ u yɛrɛ cogo la. ”” (Sahih Muslim 2: 390: 1787.) Kalanjɛ ni sɛbɛnni: kalanjɛ ni sɛbɛnni gafew.

A siɲɛ filanan na, silamɛ dɔ y’a fɔ Muhamadu ye ko Ibn Mas’ud ni Ubayy ibn Ka’b ye Kuranɛ fɔ cogo wɛrɛ la. Juman tun bɛ tiɲɛ fɔ? Silamɛ dɔnnikɛla ibn al-Jawzi ye a ka gafe kɔnɔ Funan al-Afna Muhammad ka jaabi sɛbɛn ko: “Bɛɛ ka kuma i n’a fɔ a kalanna cogo min na. Delinankow bɛɛ ka ɲi ani u cɛ ka ɲi. ” .

... Tuma min na kalan kɛcogo suguyaw ye sɔsɔliba lawuli, kalifa sabanan, Usman ibn Affan (644-656), y’a latigɛ k’a yɛrɛ ta labɛn, o min ye sɛbɛn kelen ye min bɛ sɔn ani min laban san 647-652. A hakili ɲagamina k’a sababu kɛ Kuranɛ bɔcogo wɛrɛw ye, silamɛ jɛkulu tun bɛ farati la ka faranfasi ka kɛ sɔsɔliw ye.

... Usman ka sɛbɛn ye ɲininkaliw lawuli Kuranɛ bɔyɔrɔ sankolola kan:

• Ni Kuranɛ bɔra sankolo la, wa a dira Muhamadu ma ka bɔ sankolo la, mun na a bɔko damadɔ tun bɛ yen, Usman ye minnu jeni, ka a yɛrɛ ta dɔrɔn to?

• Mun na, ka kɛɲɛ ni laadalakow ye, Usman ye saya bagabaga mɔgɔ o mɔgɔ ma min tɛna sɔn a ka sɛbɛn ma?

• Usman y’a dɔn mun fɛ ko filiw bɛ Kuranɛ bɔko wɛrɛw la ani ko ale dɔrɔn de tun bɛ sankolola Kuranɛ dɔn?

• Mun na silamɛ shiitew y’a jate ko Usman ye yɔrɔ dɔw bɔ Kuranɛ kɔnɔ, u ko u ni Ali ka ɲɛmɔgɔya bɛ tali kɛ ɲɔgɔn na? Tlebi silamɛya dɔnnikɛlaw fana y’a jira ko tiɲɛ na, tɛmɛsira dɔw bɔra Usman ka sɛbɛn kɔnɔ minnu bɛ bɔko wɛrɛw kɔnɔ. (3) .

Yɛlɛma donna Kuranɛ kɔnɔ. Silamɛ fanba tɛ sɔn hakilina ma ko Kuranɛ ye fɛn caman Changé. Ni u b’a miiri ko Kuranɛ ye misali dafalen ye sankolo la, wa a cilen bɛ Muhamadu ma k’a ɲɛsin a ma, fɛn caman Changements (Yɛlɛma) bɛ jate miirili ye min tɛ se ka kɛ.

Nka, Kuranɛ tɛmɛsira damadɔw bɛ kuma fɛn caman Changements dans les livres. U b’a jira ko fɛn dɔw Changé kɔfɛ sɛbɛn min sɔrɔla Muhamadu fɛ. A daminɛ na, a ye o sɛbɛn sɔrɔ cogo wɛrɛ la ni a kɛra cogo min na kɔfɛ:

N’an ye tɛmɛsira dɔ tiɲɛ walima n’an y’a to mɔgɔ bɛ ɲinɛ a kɔ, An bɛna tɛmɛsira ɲuman walima o ɲɔgɔnna dɔ bila a nɔ na. Yala aw m’a dɔn ko se bɛ Ala ye fɛn bɛɛ kan wa. (2:106)

Ala bɛ min diyabɔ, a bɛ o tiɲɛ ani k’a sinsin. A ta ye Dekere Banbali ye. (13:39)

Ni An ye tɛmɛsira kelen Changé ka kɛ tɛmɛsira wɛrɛ ye (Ala bɛ min jira, o de b’a dɔn kosɛbɛ), u b’a fɔ ko: ‘I ye nanbarakɛla ye.’ Dɔnniya t’u fanba la. (16:101)

Silamɛya laada bɛ kuma fɛn caman Changements kan Kuranɛ kɔnɔ. Misali kelen filɛ nin ye:

Hali ni silamɛya yafa ɲinibagaw b’a fɔ ni yɛrɛbonya ye kosɛbɛ ko Kuranɛ sɛbɛn ma ladilan walima ka latilen abada, wa sɛbɛn wɛrɛw tɛ yen, hali silamɛya laada la, taamaʃyɛnw bɛ yen minnu b’a jira ko o tɛ tiɲɛ na. Silamɛ fɔlɔ dɔ, n’o ye Anas bin Malik ye, o b’a lakali cogo dɔ la min kɛra silamɛ caman sara kɛlɛ kɔfɛ, ko a daminɛ na, cikan dɔ tun bɛ Kuranɛ kɔnɔ ka bɔ silamɛ fagalenw yɔrɔ ka taa u dannabaaw ma minnu bɛ balo la: “O kɔfɛ, an ye tɛmɛsira jan dɔ kalan Kuranɛ kɔnɔ min bɔra kɔfɛ walima ɲinɛna a kɔ. (O tun ye): ka cikan lase an ka mɔgɔw ma ko an ye an Matigi kunbɛn, min diyara an ye, ani an ye a kunbɛn. ” (4) .

Laala, tɛmɛsira min tɔgɔ bɔra kosɛbɛ Kuranɛ kɔnɔ, min dalen b’a la ko fɛn dɔ Changé, o ye 53:19,20 ye, o min bɛ wele ko sitanɛ ka tɛmɛsira. Laada la, nin tɛmɛsira ninnu, minnu bɛ kuma ala muso saba kan minnu bɛ bato Arabuw fɛ - Allat, al-Uzza ani Manat - fɔlɔ la, hakilina dɔ tun bɛ u kɔnɔ ko nin ala muso ninnu bɛ se ka kɛ cɛsiri sugu dɔ la. O vɛrise minnu sɔrɔla Muhamadu fɛ, olu tun bɛ lafasali kɛ ka ɲɛsin boliw ma. Vɛrise minnu ye Makkakaw bila ka sɔn Muhamadu ma ka kɛ kira ye, a dalen b’a la ko fɔlɔ la, olu tun bɛ nin cogo in na. Tɛmɛsira min bɔra yen, o taamasiyɛn kɛra ni sɛbɛnni jɛman ye:

Yala aw ye Allat ni al-Uzza ni Manat ye, sabanan wa? " Ninnu ye danfɛn kɔrɔbaw ye wa u ka delili bɛ se ka jigi."

O kuma kelen in ɲɛfɔlen don nin kumasen in kɔnɔ, min bɛ tali kɛ alimami dɔ ka ɲɛfɔli la Kuranɛ kan. A b’a jira cogo min na nin tɛmɛsira min bɛ Kuranɛ kɔnɔ, o jiginna bawo a ma mɛn, Muhamadu ye jirali kura sɔrɔ min bɛ a sɔsɔ. A b’a jira fana ko Kuranɛ sinsinnen bɛ pewu jirali ni kumaw kan minnu sɔrɔla Muhamadu fɛ. Min nafa ka bon kosɛbɛ, kalanden kɔrɔw ma se ka sɔn Muhamadu ka jirali fɔlɔ ma, o de kama u y’a daminɛ ka boykot kɛ a la.

Alimami El- Syouty ye Kuranɛ Sura 17:74 ɲɛfɔ a ka ɲɛfɔli kɔnɔ nin cogo la: “Ka kɛɲɛ ni Muhamadu ka fɔ ye, Kaab denkɛ , Karz somɔgɔw , kira Muhamadu ye Sura 53 kalan fo ka na tɛmɛsira la, min ko, 'Yala aw ye Allat ni Al-Uzza (kafiriw ka ala) ye... ' Nin tɛmɛsira in kɔnɔ, jinɛ yɛrɛ ye Muhamadu bila k'a fɔ ko silamɛw bɛ se ka kafiriw ka ala ninnu bato, ka delili ɲini u fɛ.Wa o cogo la ka bɔ Muhamadu ka kumaw la , a vɛrɛsi farala Kuranɛ kan.

Kira Muhamadu dusu tiɲɛna kosɛbɛ a ka kumaw kosɔn, fo Ala y'a jija ni kuma kura ye, "Fanan i n'a fɔ fɔlɔ, n'an ye ciden walima kira ci, yala Sitanɛ y'a yɛrɛ sago bila u kɛrɛfɛ, nka Ala b'a ko, mun.» Sitanɛ ye ɲagami kɛ u kosɔn, o kɔ, a b’a yɛrɛ ka taamasyɛn sabati, Ala bɛ dɔn, hakilitigi.” (Sura 22:52.)

O de kosɔn Sura 17:73-74 b’a fɔ ko: “Tiɲɛ na, u tun b’a fɛ k’aw kɔdon an ye min jira aw la, walisa aw ka fɛn wɛrɛ kɛ an kama, o kɔ, u tun bɛna aw ta ka kɛ a ye.” terikɛ. Wa ni a tun tɛ ko An tun y'i sigi kaban, siga t'a la, i tun bɛna surunya ka i biri u ma dɔɔnin;" (5) .

O la mun na Sitanɛ de kumana Muhamadu da fɛ, Allah tɛ? Mun de ye Muhamadu bila ka nkalon jirali kɛ?

Kun min nafa ka bon kosɛbɛ, siga t’a la ko Muhamadu ka hadamadenya n’a ka biri degun kɔrɔ. A dusu tiɲɛnen k’a ɲini ka Makkakaw ladɔnniya silamɛya la, a y’a dabila, ka jirali dɔ bɔ min b’a jira ko nin Arabu ala saba ninnu ka bonya ani ko mɔgɔw bɛ se ka u ɲɛsin u ka delili ma. Sitanɛ ka vɛrisew bangera o de la.

Laada fana b’a fɔ ko Muhamadu ye tɛmɛsira kofɔlen in kalan tuma min na, Makkakaw y’u biri duguma o mɛnni na. O nɔ na, Muhamadu ka kalanden dɔw y’a daminɛ k’u yɛrɛ tanga a ma.

O bɛnkan in y’a to silamɛ minnu taara Etiyopi, olu ka se ka segin Makka. Nka, mɛlɛkɛ Gabriɛl y’a jira kɔfɛ ko o vɛrisew bɔra Sitanɛ de yɔrɔ. U banna. Kɛrɛnkɛrɛnnenya la, nin tɛmɛsira ninnu bɛ Kuranɛ kɔnɔ, a dalen b’a la ko olu bɛ Muhamadu ka binkanni ɲɛfɔ ani a ye fili kɛ cogo min na:

Wa tiɲɛ na , u tun y’a laɲini k’aw kɔdon an ye min jira aw la, ko aw ka fɛn wɛrɛ kɛ An kama, o kɔfɛ, siga t’a la, u tun bɛna aw ta ka kɛ teri ye. Wa ni a tun tɛ ko An tun y’aw sigi sen kan kaban, siga t’a la ko aw tun bɛna gɛrɛ u la dɔɔnin. (17:73,74)

Fana i n’a fɔ a bɛ kɛ cogo min na fɔlɔ, n’an ye ciden walima kira ci, yala Sitanɛ y’a yɛrɛ sago bila u kɛrɛfɛ, nka Ala b’o ko, Sitanɛ ye min ɲagami u ye, o kɔfɛ, a b’a yɛrɛ ka taamasiyɛn dafa. Ala ye dɔnnikɛla ye, hakilitigi. (22:52)

Kuma nata bɛ kuma o barokun kelen de kan, sitanɛ ka tɛmɛsiraw. A b’a jira ko nin ko in tɛ kɛnɛmamɔgɔw ka fɛn dilannen ye, nka a kofɔra silamɛya yɛrɛ ka sɔrɔ fɔlɔw fɛ. Sɛbɛnnikɛlaw ma ban Muhamadu ka nafa la iko kira:

Sitanɛ ka Vɛrisew ko kɛra maloya sababu barikama ye silamɛw bolo a dabɔra cogo la san kɛmɛ caman kɔnɔ. Tiɲɛ na, a bɛ Muhamadu ka fɔta bɛɛ sumaya ko ale ye kira ye. Ni Sitanɛ sera ka kumaw don Muhamadu da kɔnɔ siɲɛ kelen, k’a bila a k’a miiri ko u ye cikanw ye ka bɔ Ala yɔrɔ, o tuma na, jɔn de b’a fɔ ko Sitanɛ ma baara kɛ ni Muhamadu ye k’a kɛ a ka kumalasela ye waati wɛrɛw fana na?

... A ka gɛlɛn ka faamuya, cogo min na ani mun na o maana sugu tun bɛna dabɔ, ani fana cogo min na ani mun na silamɛ timinandiyalen suguw i n’a fɔ Ibn Ishag , Ibn Sa’d ani Tabari, ani Kuranɛ ɲɛfɔli sɛbɛnbaga kɔfɛ, Zamakhsari (1047-1143) – min fɛ a ka gɛlɛn kosɛbɛ ka da a la ko a tun bɛna o fɔ n’a tun ma da sɔrɔyɔrɔw la – a y’a miiri ko o ye tiɲɛ ye. Yan, ani yɔrɔ wɛrɛw la, silamɛya sɔrɔyɔrɔ fɔlɔw daliluw barika ka bon kosɛbɛ, sɔsɔli tɛ min na. Hali ni o kɛra ko kɛlenw bɛ se ka ɲɛfɔ cogo wɛrɛ la, minnu, minnu b’a fɛ k’a to Sitanɛ ka Vɛrisew misali ka taa, olu tɛ se ka ban a la ko Muhamɛdi ka ɲɛnamaya kɔnɔko ninnu tɛ a juguw ka fɛn dilannenw ye, nka kunnafoniw bɔra mɔgɔw la , min tun dalen b' a la tiɲɛ na ko Muhamadu ye Allah ka kira ye . (6) .

Muhamadu ka kuma walima Allah ? I n’a fɔ a fɔra cogo min na, silamɛw dalen b’a la ko Kuranɛ bɔra sankolo la k’a ɲɛsin Ala ma. U dalen b'a la ko Kuranɛ bɛɛ ye Allah ka kuma ye. Nka, n’i ye Kuranɛ kalan kosɛbɛ, i bɛ tɛmɛsira dɔw sɔrɔ a kɔnɔ minnu tɛ se ka kɛ Allah ka kuma ye, nka hadamaden dɔ ka kumaw, n’o ye Muhamadu ye. O misali sugu dɔ bɛ Se ka Sɔrɔ Sura fɔlɔ yɛrɛ la.

Tanuli ka kɛ Ala ye , Dugukolo Matigi, hinɛtigi, hinɛtigi, Kiritigɛ don kuntigi. An bɛ i kelen de bato , ani an bɛ dɛmɛ ɲini I kelen de fɛ . An bilasira sira tilennen kan. I ye mɔgɔ minnu diya, olu ka sira tɛ, I ka dimi donbagaw ta tɛ, ani minnu ye sira tiɲɛ (1:2-7)

Cikan dira ne ma ka baara kɛ nin Dugu Matigi ye , a ye min kɛ senuma ye. Fɛn bɛɛ ye ale ta ye. Wa ne yamaruyara ka kɛ silamɛ ye, ka Kuranɛ weleweleda (27:91)

Aw ka sɔsɔliw kun mana kɛ fɛn o fɛn ye, kuma laban ye Ala ta ye. Ala ye ten, ne Matigi: ne ye ne jigi da ale de kan, ne ka nimisali la (42:10)

Aw kana baara kɛ mɔgɔ si ye ni Ala tɛ. Ne cilen don ka bɔ ale fɛ ka aw lasɔmi ani ka kibaru duman fɔ (11:2)

TARIKU KƆNƆFƐN

N’an ye Kuranɛ kalan, an bɛ se ka kɔlɔsili nafama dɔw kɛ: Bibulu bɛ mɔgɔ kelenw de kofɔ. Nuhun, Ibrahima, Lɔti, Ismaɛl, Isaka, Yakuba, Yusufu, Musa, Aron, Job, Saul, Dawuda, Solomani, Yesu, Mariyama ani mɔgɔ wɛrɛw kofɔlen bɛ. O mɔgɔw bɛ sɔrɔ Kuranɛ kɔnɔ, u yɛrɛ bɛ jɛmukanw kɛ. Tiɲɛ na, Muhamadu jalakilen don a ka maana kɔrɔw jirali la i n’a fɔ jirali minnu sɔrɔla Ala fɛ:

Kuranɛ gɛlɛyabaw dɔ bɛ tariku kɔnɔfɛnw na i n’a fɔ a tɛmɛnen. Cogo di Muhamadu min tun bɛ san kɛmɛ 6nan na, o tun bɛ se k’a dɔn mɔgɔ minnu ye san kɛmɛ caman kɛ ka kɔn a ɲɛ, olu ye min fɔ ani ka min kɛ? Mɔgɔ o mɔgɔ ye ɲɛnamaya kɛ kɔfɛ ten, o tigi bɛ se ka kunnafoni dafalenw di cogo di mɔgɔw kan minnu ye ɲɛnamaya kɛ ka kɔn ale ɲɛ kosɛbɛ? Ni Kuranɛ ye tariku mɔgɔ tan ni duuru ɲɔgɔn ka jɛmukanw fɔ [Nuhu (11:25-49), Ibrahima (2:124-133), Yusufu (Sura 12), Saul (2:249), Lɔti (7:80,81) , Aron (7:150), Musa (18:60-77), Solomani (27:17-28), Job (38:41), Dawuda (38:24), Yesu (19:30-34), Mariyama (19:18-20)]- fana o jɛmukan sugu minnu kofɔlen tɛ Bibulu kɔnɔ - a bɛ mɔgɔ kabakoya kosɛbɛ ni mɔgɔ min ye san 600-3000 kɛ o kɔfɛ, o bɛ se ka o mɔgɔw ka kuma kɔnɔkow n’u ka ɲɛnamaya dɔn tigitigi ten, hali n’a ma deli k’u ye walima k’u mɛn a yɛrɛ ye. Muhamadu ye jɛmukanw kɔnɔkow sɔrɔ min ani u bɛ se ka da u kan cogo di? A ka c’a la, silamɛw t’u kunkolo gɛlɛya nin ko suguw la, nka a ka ɲi ka miiri o tariku kunnafoni suguw bɛ se ka da u kan cogo min na, o min tɛ sinsin seerew ka kɔlɔsiliw kan walima ɲininkaliw kan fewu.

KURANƐ NI SILAMƐW KA LAADALAKOW NI BIBULU TƐ KELEN YE COGO DI?

Dakun tɛmɛnen kɔnɔ, a fɔra cogo min na Kuranɛ tariku kɔnɔfɛnw sinsinnen bɛ kosɛbɛ jiraliw kan minnu sɔrɔla Muhamadu fɛ. Ka fara o kan, Kuranɛ bɛ kuma o ko suguw ni mɔgɔ caman kan minnu kofɔra kaban Bibulu kɔnɔ san kɛmɛ caman ka kɔn o ɲɛ.

Ni kuma bɛ nin gafe fila in kan, an bɛ se ka danfara caman kɔlɔsi u ni ɲɔgɔn cɛ. U bɛ bɔ tariku kɔnɔkow ni kalansiraw siratigɛ la. An bɛ misaliw lajɛ minnu bɔra o yɔrɔ fila bɛɛ la:

• Kuranɛ kɔnɔ, a fɔra ko Nuhun denkɛ dɔ binna ji la sanjiba kɔnɔ (11:42,43). Jenɛse ka fɔ la, Nuhun denkɛw bɛɛ tun bɛ kurunba kɔnɔ ani u kisira. (Jen 6:10 ani 10:1: Nuhun ye denkɛ saba bange, Sem, Ham ani Yafeti..... Nin ye Nuhun denkɛw bɔnsɔnw ye, Sem, Ham ani Yafeti min bangera sanjiba kɔfɛ.)

• Kuranɛ b’a fɔ ko Nuhun ka kurunba wulila ka taa Dzudi kulu la (11:44). Musa ka kitabu fɔlɔ kɔnɔ, a fɔra ko a jiginna ka taa Ararat kuluw la (Jen 8:4: Kurun lafiɲɛna kalo wolonwulanan na, kalo tile tan ni wolonwulanan na, Ararat kuluw kan.).

• Nuhun waati mɔgɔw kumana Kuranɛ 71:21-23 kɔnɔ u ka ala ko la (...Wa u b’a fɔ ko: Aw kana aw ka ala to yen cogo si la, aw kana Wadd, Suwa to Yaghus, ani Yauq ni Nasr.. ), minnu tun bɛ tiɲɛ na Arabu ala minnu tun bɛ Muhamadu ka waati la.

• Kuranɛ ka fɔ la, birikiw binna Sodɔmu kan (15:74) wa a ma bin kiburu ni tasuma kan (Jen 19:24: O kɔfɛ, Matigi ye kiburu ni tasuma nana ka bɔ Sodɔmu ni Gomɔri kan ka bɔ sankolo la).

• Kuranɛ b’a fɔ ko Ibrahima tun sigilen bɛ Makka (22:26). Bibulu tɛ foyi fɔ Makka ko la.

- Silamɛw ka teli ka da a la ko Ibrahima tun bɛna a denkɛ Ismaɛl saraka, hali ni Bibulu b’a fɔ ko denkɛ tun bɛ wele ko Isaka (Jen 22 ani Heburuw 11:17- 19: Dannaya barika la Ibrahima, a kɔrɔbɔra tuma min na, a ye Isaka saraka : ani min ye layidu talenw sɔrɔ, o y'a denkɛ kelenpe saraka, a fɔra o ko la ko: «I bɔnsɔn na wele Isaka de la.» ja dɔ.) ani hali ni Kuranɛ fana bɛ kuma Isaka kan (aw ye 11:69-74 ani 37:100-113 lajɛ).

- Kuranɛ b’a fɔ ko Faraon dɔ ka baarakɛla dɔ gengenna jiri la (12:41) a ma dulon jiri la (Jenɛse 40:18-22: Yusufu y’a jaabi ko: «A kɔrɔ ye nin ye: Sigi saba ye tile saba ye. O bɛɛ n'a ta, tile saba kɔnɔ, Faraon na i kun kɔrɔta ka bɔ i la ka i dulon jiri la, kɔnɔw na i sogo dun i la seli dɔ kɛra a ka jɔnw bɛɛ ye, a ye dumunikɛla kuntigi ni buru dilabaga kunkolo kɔrɔta a ka baarakɛlaw cɛma.A ye dumunikɛla kuntigi lasegin a ka baarada la kokura, ka jifilen di Faraon bolo, nka a ye dulon dulon buru dilanbaga kuntigi: i n'a fɔ Yusufu tun y'a kɔrɔ fɔ u ye cogo min na.) . O laadalakow, n’o ye gengenjiri ye, o kɛra san kɛmɛ ɲɔgɔn o kɔfɛ dɔrɔn Romɛkaw fɛ.

- Kuranɛ b’a fɔ ko Faraon dɔ furuɲɔgɔn ye Musa ladon (28:8,9). Bibulu b kuma Faraon denmuso ko la (Ekisode 2:5-10: ... Den bonyalen don, a nana ni a ye Faraon denmuso ma, a k= a den ye. A y'a tg la Musa, a ko: «Katuguni ne ye ja ja.» a bɔra ji la.).

- Kuranɛ bɛ Haman wele ko Faraon ka masasotigi (28:6,38 ani 40:36), hali ni a tun ye Pɛrɛsi masasotigi ye masakɛ Ahaswerus ka baara la, wa a ma ɲɛnamaya fo san kɛmɛ 5nan na (Ɛsitɛri 3:1 O kɔfɛ o kow de ye masakɛ Ahaswerus kɛ Agazika Hamɛdata denkɛ Haman kɔrɔta, k'a bila ɲɛfɛ, ka a sigiyɔrɔ bila a fɛ kuntigiw bɛɛ sanfɛ.).

- Kuranɛ ka fɔ la, sanu misiden in dilanna Samarika dɔ fɛ (20:87,88). Ka kɛɲɛ ni Bibulu ye, a dilanna Aron fɛ (Jen 32). A dɔnna Samarikaw ko la ko u ma na jamana senuma kɔnɔ fo san kɛmɛ caman o kɔfɛ, o kɔrɔ ye ko u tun bɛ jɔnya la ka bɔ Babilonɛ.

- Kuranɛ b’a fɔ ko Mariyama tun ye Aron balimamuso ye (19:27-28) ani Amram denmuso (3:35, 36 ani 66:12), o la tiɲɛ na, a ka kan ka kɛ ko a ye ɲɛnamaya kɛ san kɛmɛ caman ka kɔn o ɲɛ ani ko a tun ye Miriam ye, min tun ye a balimamuso ye Aron ni Musa.

• Ko minnu kɛra Mariyama ka denmisɛnya lamini na (3:33-37), Yesu ka kuma denso kɔnɔ (3:46 ani 19:29, 30) ani ko Yesu ye kɔnɔw dilan ni bɔgɔ ye (5:110), o ye fɛnw ye Bibulu bɛ minnu fɔ foyi tɛ o ko la. O nɔ na, apokrifa sɛbɛnw kɔnɔ minnu bangera kɔfɛ (Toma ka denmisɛnninw ka Kibaru Duman ani Arabu Denmisɛnninw ka Kibaru Duman) an bɛ o fɛn kelenw sɔrɔ.

• Silamɛw tɛ da a la kosɛbɛ ko Yesu sara gengenjiri kan. A bɛ fɔ ko Kuranɛ tɛmɛsira 4:156-158 bɛ kuma o ko kan.

Adoption ( den ladonni ) . Ka kɛɲɛ ni Kuranɛ ka kalanw ye, Ala tɛ denw ta a yɛrɛ ye (5:18 ani 19:88-92). A bɛ jate ko a tɛ se ka kɛ.

O nɔ na, Bibulu bɛ kuma tɛmɛsira caman kɔnɔ denfaya ko la, an kelen-kelen bɛɛ bɛ se ka min sɔrɔ, ni an ye Yesu Krisita sɔrɔ i n’a fɔ an Kisibaa ani ka Ala Ni don an dusukunw na. A bɛ se ka suma ni denfaya ye, Ala bɛ an ta yɔrɔ min na i n’a fɔ a denw. O kɔfɛ, an bɛ se ka kuma Ala fɛ delili kɔnɔ i n’a fɔ dugukolo kan fa ani k’an haminankow fɔ a ye dɔrɔn.

Nin ye silamɛ caman ka gɛlɛya dɔ ye n’u bɛ delili kɛ. U tɛ Ala dɔn i n’a fɔ u fa, o de y’a to u b’a ɲini ka gɛrɛ a la i n’a fɔ u bɛ bɔ kɔba dɔ kɔfɛ. O b’u bali ka delili kɛ ni dannaya ye. O cogo kelen na, tuma caman na, seginkanni kunntanw bɛ kɛ u ka delili kɔnɔ, Yesu ye an lasɔmi o ko la. U bɛ se ka arabukan kumasenw fɔ ka kɛɲɛ ni formula kɛrɛnkɛrɛnnen dɔ ye, hali n’a sɔrɔla u yɛrɛ tɛ nin kan in faamu:

- (Yuhana 1:12) Nka mɔgɔ minnu y’a minɛ, a ye fanga di olu bɛɛ ma ka kɛ Ala denw ye , minnu dara a tɔgɔ la.

- (Gal 3:26) Aw bɛɛ ye Ala denw ye dannaya barika la Krisita Yesu la .

- (1 Yuhana 3:1) A filɛ, Fa ye kanuya sugu min lase an ma, walisa an ka wele Ala denw : o de kosɔn diɲɛ tɛ an dɔn, katuguni a ma a dɔn.

- (Mat 6:5-9) Ni aw bɛ delili kɛ, aw kana kɛ i ko filankafow, katuguni a ka di u ye ka delili kɛ ka jɔ Alabatosow kɔnɔ ani nbɛdaw la, walisa mɔgɔw ka u ye. Tiɲɛ la ne b'a fɔ aw ye ko u ka sara bɛ u bolo.

6 Aw kɔni, ni aw bɛ Ala deli, aw bɛ don aw ka so kɔnɔ, ni aw ye aw ka da tugu, aw bɛ aw Fa deli min bɛ gundo la. Aw Fa min bɛ yeli kɛ gundo la, o na aw sara kɛnɛ kan.»

7 Nka ni aw be Ala deli, aw kana seginnkanni fuw kɛ i ko siyaw b'a kɛ cogo min na, k'a masɔrɔ u b'a miiri ko u na mɛn u ka kuma caman kosɔn.

8 Aw kana kɛ u bɔɲɔgɔnko ye, katuguni aw mago bɛ fɛn minnu na, aw Fa b'o dɔn sani aw ka a deli.

9 o de kosɔn aw deli nin cogo la ko : An Fa min bɛ sankolo la , i tɔgɔ ka saniya.

- (Mat 7:11) O tuma na fɛ, ni aw juguw bɛ nilifɛn ɲumanw dicogo dɔn aw denw ye, aw sankolola Fa tɛna fɛn ɲumanw di a ɲinibagaw ma ka tɛmɛ o kan ?

- (Rom 8:15) Katuguni aw ma jɔnya hakili sɔrɔ tugun siran na; nka aw ye denfaya Ni sɔrɔ, an bɛ pɛrɛn o de fɛ ko: «Aba, Fa .»

Muso caman furu ye ko ye, Layidu Kura kalansira ni Muhamadu ka kalan min sɔrɔla, n’a sɔrɔla Muhamɛdi yɛrɛ tun ye muso tan ni fila sɔrɔ a dɔgɔyalenba la, ani musomuso dɔw fana.) Bari hali n’an bɛ se k’a ye ko Layidu Kɔrɔ waati la, muso dɔw tun ka ca ni muso kelen ye , muso caman furu tɛ Ala sago fɔlɔ ye , nka a ye cɛ ni muso kelen dɔrɔn de ye - i n' a fɔ Hadama ni Hawa tun bɛ cogo min na daminɛ na . O tiɲɛna Yesu ni cidenw fɛ:

- (Mat .

5 U y'a fɔ ko: « O de kosɔn cɛ na a fa ni a ba to ka fara a muso kan, u fila na kɛ farisogo kelen ye?»

6 O de y'a to u tɛ fila ye tun, nka farisogo kelen de don. Ala ye min fara ɲɔgɔn kan, mɔgɔ kana o faranfasi.

- (1 Kɔr 7:1-3) I ye sɛbɛn minnu ci ne ma, olu ko la: A ka ɲi cɛ ma maga muso la.

2 O bɛɛ n'a ta, walisa aw kana jatɔya kɛ, cɛ kelen-kelen bɛɛ ka kɛ ni a muso ye, muso bɛɛ ka kɛ ni a cɛ ye .

3 Furucɛ ka ɲumanya kɛ muso ye .

- (1 Tim 3:1-4) Nin ye kuma tiɲɛnen ye ko: Ni mɔgɔ b’a fɛ ka episkɔpu jɔyɔrɔ sɔrɔ, a b’a fɛ ka baara ɲuman kɛ.

2 O tuma na fɛ, episkɔpu ka kan ka kɛ jalakibali ye, muso kelen cɛ , min kɔrɔtɔlen don, min hakili ka di, min bɛ kɛwale ɲumanw kɛ, min bɛ jatigila minɛ, min bɛ se ka mɔgɔw kalan;

3 U ma don diwɛn na, wala mɔgɔ si tɛ foyi kɛ, wala nafolo nɔgɔlen namaratɔ tɛ. Nka muɲu, a tɛ kɛlɛ kɛ, a tɛ namaratɔ ye.

4 Min bɛ a yɛrɛ ka so mara ka ɲɛ, a denw ka kolo ni fanga bɛɛ ye

Hakilina min bɛ mɔgɔ juguw kan . An bɛ Muhamadu ka ɲɛnamaya n’a ka fanga jusigilan kalan tuma min na, a yɔrɔ koloma dɔ tun ye Npan baara ye ani a kɛlɛɲɔgɔnw fagali. An bɛ se k’a ye tariku kɔnɔ ko a ye a sen don binkanni 27 ɲɔgɔn na, ka binkanni misɛnnin 38 ci, ka mɔgɔ damadɔ fana faga minnu y’a tulo geren (kira Muhamadu / Ibn Hisham ka ɲɛnamaya kɛcogo, ɲ. 452, 390 ani 416, Finlandekan na) . Fana Kuranɛ min Muhamadu ye cɛsiri Kɛ mɔgɔw ye, tɛmɛsira damadɔ bɛ yen minnu bɛ mɔgɔw Laadi u ka kɛlɛ Kɛ u juguw fɛ. Arabukan na, o vɛrise sugu damadɔ bɛ kuma mɔgɔfaga kan. Silamɛya dɔnnikɛla Moorthy Muthuswamyn y’a jira ko: “Kuranɛ kɔnɔkow kɛmɛsarada la, biwɔɔrɔ ni kɔ bɛ kuma jugu fɔ mɔgɔ minnu tɛ silamɛw ye, wa u bɛ wele bila kɛlɛ jugu ma u kama. A caya la, Kuranɛ kɔnɔ tɛmɛsira kɛmɛsarada la, saba dɔrɔn de bɛ kuma hadamadenya ko la ni ɲumanya ye. Muhamadu ka ɲɛnamayasɛbɛn [Sirati] tila saba naani bɛ kuma kɛlɛw kan minnu kɛra ni dannabaliw ye.” (7) .

Kalo senuma kalo senuma kama: fɛn senumaw fana bɛ kɛ ni waleɲumandɔn ye. Ni mɔgɔ dɔ binna i kan, i ka bin a kan i n'a fɔ a binna i kan cogo min na... (2:194)

Aw ye cɛw ni sofaw bɛɛ lajɛ aw kama aw ka yamaruya la walisa aw ka siran Ala jugu ni aw jugu la, ani mɔgɔ wɛrɛw la u kɔfɛ... (8:60)

Aw ye kɛlɛ kɛ u fɛ: Ala na u kolo aw bolo, ka u majigin. A na se sɔrɔ u kan ani ka dannabaaw hakili kɛnɛya. (9:14)

Sɛbɛnniw dira minnu ma, olu dɔw kɛlɛ, minnu dalen tɛ Ala la, wa u dalen tɛ don laban na... (9:29)

Kira, i ka kɛlɛ kɛ dannabaliw ni filankafow kan ani i ka ko kɛ ni u ye kosɛbɛ. Jahannama na kɛ u ka so ye: siniko jugu. (9:73) la.

Aw hakili to a la tuma min na Ala y ' a sago jira mɛlɛkɛw la : 'Ne bɛ aw fɛ ; o la , aw ka jagɛlɛya di dannabaaw ma . Ne na siran don kafiriw dusukunw na. Aw k’u kunkolow gosi, ka u bolokɔnincininw yɛrɛ gosi!’ (8:12)

Ni i ye dannabaliw kunbɛn, i ka u kunkolo gosi, ni i ye fagali caman tiɲɛ u cɛma, i ka mɔgɔ minɛlenw siri kosɛbɛ... (47:4)

Kuranɛ ka tɛmɛsira hɛrɛmaw dun ? _ _ _ Silamɛ dɔw bɛ se ka baara kɛ ni tɛmɛsiraw ye minnu bɛ kuma teriya kɛcogo kan ni silamɛ tɛ minnu ye. Olu ye misali la nin tɛmɛsira ninnu ye Kuranɛ kɔnɔ:

Wajibiya si man kan ka kɛ diinɛ kɔnɔ. bilasirali lakika ni fili danfaralen don sisan..(2:256)

Wa aw ka kɛ mɔgɔ bonyalenw ye ni aw bɛ sɔsɔli kɛ ni Kitabu mɔgɔw ye, fo ni u cɛma minnu bɛ kojugu kɛ. A fɔ ko: ‘An dalen bɛ fɛn min jirala an na ani min jirala aw la. An ka Ala ni i ka Ala ye kelen ye. An bɛ an yɛrɛ kolo a ye iko silamɛw.’ (29:46)

Nka, silamɛya dɔnnikɛla fanba bɛ sɔn a ma ko Kuranɛ yɔrɔ kɔfɛtaw – jirali minnu kɛra Madina jiginni kɔfɛ – olu bɛ jirali fɔlɔw nɔ na, n’o ye jirali minnu sɔrɔla Makka. Tɛmɛsira kɛrɛnkɛrɛnnen dɔ ye kɛrɛnkɛrɛnnenya la sura 9:5 ye, n’o bɛ wele ko npan tɛmɛsira, min bɛ hɛrɛ tɛmɛsiraw bila u nɔ na ka ɲɛsin silamɛ tɛ minnu ma:

Ni kalo senuma1 tɛmɛna, aw bɛ bolibatokɛlaw faga yɔrɔ o yɔrɔ, aw bɛ u sɔrɔ yɔrɔ o yɔrɔ. Aw k’u minɛ, k’u lamini, k’u da yɔrɔ bɛɛ u nɔfɛ. Ni u nimisara ka delili kɛ ani ka saraka sara, a to u ka taa u ka sira fɛ. Ala bɛ yafa ni hinɛbaga ye (9:5) .

Nka ni an ye Yesu ni a nɔfɛmɔgɔ fɔlɔ ka kalanw lajɛ, an bɛ se k’a ye ko u tun sinsinnen bɛ hakilina sɔsɔlenw kan ani ko Yesu yɛrɛ y’a ka ɲɛnamaya di an kosɔn (Mat 20:28: Hali i n’a fɔ Mɔgɔ Denkɛ ma na baara kɛ cogo min na ka, nka ka baara kɛ, ani ka a ni di mɔgɔ caman kunmabɔsara ye.). Vɛrise nata minnu kɔnɔ Yesu yɛrɛ ka kumaw bɛ sɔrɔ ani fana Paul, Piɛrɛ ani Yuhana ka sɛbɛnw, olu bɛ o ɲɛfɔ. U b’a jira an na ko Yesu n’a nɔfɛmɔgɔ fɔlɔw ka kalanw tun bɛ ɲɔgɔn sɔsɔ pewu ni Muhamadu ka kalanw ye:

Yesu: (Mat 5:43-48) I y’a mɛn ko a fɔra ko: I ka i mɔgɔɲɔgɔn kanu, ka i jugu koniya.

44 Nka ne b'a fò aw ye ko aw juguw kanu , ka duba aw dangabagaw ye, ka ko ɲuman kɛ aw koniyabagaw ye, ka aw deli minnu bɛ aw tɔɔrɔ ni dimi ye, ka aw tɔɔrɔ ;

45 Aw ka kɛ aw sankolola Fa denw ye, katuguni a bɛ a ka tile bɔ mɔgɔ juguw ni mɔgɔ ɲumanw kan, ka sanji lase mɔgɔ tilennenw ni mɔgɔ tilenbaliw ma.

46 Ni aw bɛ aw kanubagaw kanu, aw bɛ sara jumɛn sɔrɔ? hali jatigɛwalekɛlaw tɛ kelen ye wa ?

47 Ni aw bɛ aw balimaw dɔrɔn fo, aw bɛ mun kɛ ka tɛmɛ tɔw kan? hali jatigɛwalekɛlaw tɛ ten wa?

48 Aw ka kɛ mɔgɔ dafalenw ye i ko aw sankolola Fa dafalen don cogo min na.

- (Mat 26:52) Yesu y'a fɔ a ye ko: «I ka npan bila a nɔ na, katuguni npan minɛbagaw bɛɛ na halaki ni npan ye.»

Ciden Pol: (Rom 12:14,17-21) Minnu b aw tgn, aw ka duba aw ye .

17 Aw kana kojugu sara mɔgɔ si la ka kɛɲɛ ni kojugu ye. Aw ye fɛnw di mɔgɔ sɛbɛw ɲɛ na.

18 Ni a bɛ se ka kɛ, i ka ɲɛnamaya kɛ hɛrɛ la ni mɔgɔw bɛɛ ye.

19 Kanulenw, aw kana aw yɛrɛw hakɛ bɔ, nka aw ka diminya yɔrɔ di. Ne na o sara, Matigi ko ten.

20 O de y'a to ni kɔngɔ b'i jugu la, i k'a balo. ni minnɔgɔ b' a la , aw k' a min : katugu o kɛli la , aw na tasumamuguw dalajɛ a kun na .

21 Aw kana se sɔrɔ kojugu kan, nka aw ka se sɔrɔ juguya kan ni ko ɲuman ye.

Ciden Piɛrɛ: (1 Piɛrɛ 3:9,17) Aw kana kojugu kɛ juguya nɔ na, wala ka kɔrɔfɔli kɛ ka kɛɲɛ ni tɔɲɔli ye. Aw y'a dɔn ko aw welelen don o kama, ko aw na duba ciyɛn sɔrɔ.»

17 Ni Elohim sago don, a ka fisa aw ka tɔɔrɔ ko ɲuman kosɔn, ka tɛmɛ kojugu kɛli kan.

Ciden Yuhana: (1 Yuhana 4:18-21) Siranya tɛ kanuya la; Nka kanuya dafalen bɛ siran gɛn. Min bɛ siran, o tɛ dafa kanuya la.

19 An b'a kanu, katuguni ale de ye an kanu fɔlɔ.

20 Ni mɔgɔ ko : « ne bɛ Ala kanu, ka a balima koniya, o ye nkalontigɛla ye : katuguni min t’a balima kanu, a ma min ye, o bɛ se ka Elohim kanu cogo di?

21 An ye nin ci fɔ ale fɛ ko: Min bɛ Elohim kanu, o fana b'a balima kanu.

I timinandiya Ala ko la, nka i kana kɛ ka kɛɲɛ ni dɔnniya ye. Ni an b danfara ɲini Kuranɛ ni Layidu Kura kalansiraw cɛ, danfaraba dɔ ye u bɛ tali kɛ Yesu jɔyɔrɔ la cogo min na ani a ye min kɛ an ye. Layidu kura hakilina jɔnjɔn ye ko an ka jurumuw bɛnna Yesu Krisita fɛ. Nin, ani Yesu ka alaɲɛsiran, o ye nalomanya ye silamɛw bolo, wa a ka c’a la, u bɛ o hakilina kɛlɛ kosɛbɛ, wa u tɛ da a la.

Ni silamɛw bɛ Yesu kɛlɛ ani kibaru duman min bɛ a ko la nin cogo la, o bɛ tali kɛ Yesu ni Paul ka waati diinɛ mɔgɔw ka kɛlɛli la. U fana tun cɛsirilen don Ala ko la nka u ka timinandiya tun ma sinsin dɔnniya kan. Ka fara o kan, u tun b’a miiri ko u ka kɛwalew bɔra Ala yɔrɔ, hali k’a sɔrɔ u tun bɛ a sago ni u yɛrɛ ka kisili kɛlɛ tuma bɛɛ. An bɛ se k’a fɔ tiɲɛ na ko nin Bibulu tɛmɛsira ninnu seginna ka kɛ tuma caman na tariku kɔnɔ silamɛ caman ka ɲɛnamaya kɔnɔ fana:

- (Rom 10:1-4) Balimaw, ne dusukun nege ni ne ka delili ye Ala ye Israɛl ko la, o ye ko u ka kisi.

2 Ne bɛ u seereya ko u cɛsirilen don Ala ko la, nka u tɛ ka kɛɲɛ ni dɔnniya ye .

3 U tun tɛ Elohim ka tilennenya dɔn, ka u ka tilennenya sabati, u ma u kolo Elohim ka tilennenya kɔrɔ.

4 Katuguni Krisita ye sariya laban ye ka tilennenya sɔrɔ dannabaaw bɛɛ bolo .

- (Mat 23:13) Nka bɔnɛ bɛ aw ye, sariya karamɔgɔw ni Farisiɛnw, filankafow ! aw bɛ sankolo masaya datugu mɔgɔw kama, katuguni aw tɛ don aw yɛrɛw kɔnɔ, aw tɛ sɔn donbagaw ma ka don .

- (Fil 3:18-19) (Katuguni mɔgɔ caman bɛ taama , ne ye minnu fɔ aw ye tuma caman na, sisan ne bɛ kasi hali bi, ko u ye Krisita ka gengenjiri juguw ye :

19 U laban ye halakili ye , u kɔnɔbara ye u ka Ala ye, u nɔɔrɔ bɛ u maloya la, u bɛ dugukolo kan kow jateminɛ.)

- (Yuhana 16:1-4) Ne ye nin kow fɔ aw ye , walisa aw kana dusu tiɲɛ.

2 U na aw gɛn ka bɔ Alabatosow kɔnɔ, ɔwɔ, waati sera, mɔgɔ o mɔgɔ bɛ aw faga, o na miiri ko a bɛ Ala baara .

3 U na nin kow kɛ aw la, katuguni u ma ne Fa dɔn.

4 Nka ne ye nin kow fɔ aw ye, walisa waati sera tuma min na, aw hakili ka to a la ko ne ye o ko fɔ aw ye . Ne ma o kow fɔ aw ye fɔlɔ, katuguni ne tun bɛ aw fɛ.

Yala ko fɔlɔw kɛra Makka tiɲɛ na wa? Kuranɛ ni silamɛw ka laadalakow ni Bibulu tɛ kelen ye yɔrɔ caman na. Silamɛw bɛ haji kɛ yɔrɔ minnu na, o cogo kelen de bɛ kɛ. Hali ni silamɛ caman dalen bɛ tiɲɛ na hakilina na ko Makka yɔrɔ senumaw ni Ibrahima, Ismaɛl ani Agari ka ɲɛnamaya bɛ tali kɛ ɲɔgɔn na kosɛbɛ, a ka gɛlɛn ka dalilu sɔrɔ o ko la Bibulu kɔnɔ. An b’a lajɛ misali damadɔw yeelen na:

Mekka ani Kaaba batoso. Silamɛ lakika caman dalen b’a la ko Ibrahima n’a denkɛ Ismaɛl ye Kaaba jɔ.

Nka, Bibulu tɛ dɛmɛ si di o miiriya ma. Hali ni Jenɛse kitabu bɛ Ibrahima sigiyɔrɔ caman fɔ - Kaldekaw ka Uri min bɛ Mezopotami kɔrɔ ani bi Irak yɔrɔ la, Ibrahima bɔra yɔrɔ min na (Jenɛse 11:31), Haran (Jenɛse 12:4), Misira (Jenɛse 12:14), Betɛli (Jenɛse 13:3), Hebɔrɔn (Jenɛse 13:18), Gerar (Jenɛse 20:1), Bɛrɛseba (Jenɛse 22:19) - nka, Makka kofɔlen tɛ hali dɔɔnin. A kofɔlen tɛ, hali n’a bɛ bɛn k’a miiri ko o don ni Kaaba batoso sigira sen kan Ibrahima fɛ ani n’a tun ye sisan silamɛya batoli daminɛyɔrɔ ye. Mun na nin walima Ibrahima ka san o san taamaw ma fɔ nin dugu in na, n’o tun bɛ kilomɛtɛrɛ 1000 ni kɔ bɔ Ibrahima sigiyɔrɔw la, o ma fɔ hali dɔɔnin? Walima o ye k’a sababu kɛ o kow yɛrɛ ma kɛ abada wa?

Ka fara o kan, a ka ɲi k’a dɔn ko Bibulu b’a jira ko Ibrahima denkɛ Ismaɛl tun sigilen bɛ Paran kungokolon kɔnɔ. A dɔnna ko a tun bɛ Sinai gun kan sisan (Aw ye karti kɔrɔw lajɛ!). Yɔrɔ don min ni Makka cɛ bɛ Taa kilomɛtɛrɛ ba kelen ɲɔgɔn na. Nin tɛmɛsira ninnu bɛ kuma o kungokolon kan ani fana Ismaɛl ye muso sɔrɔ cogo min na ka bɔ Misira, o yɔrɔ tun bɛ o yɔrɔ kelen kɛrɛfɛ:

- (Jen 21:17-21) Ala ye cɛnin kan mɛn ; Ala ka mɛlɛkɛ ye Agar wele ka bɔ sankolo la k'a fɔ a ye ko: « Agar, mun bɛ i la?» Aw kana siran; sabu Ala ye cɛnin kan mɛn a bɛ yɔrɔ min na.»

18 Wuli ka cɛnin kɔrɔta k'a minɛ i bolo la. katuguni ne na a kɛ siyaba ye.»

19 Ala y'a ɲɛw yɛlɛ, a ye kɔlɔn dɔ ye. A taara jifilen fa ji la, ka minfɛn di cɛnin ma.

20 Ala tun bɛ cɛnin fɛ. A bonyalen don ka sigi kungokolon kɔnɔ ka kɛ bɛlɛkisɛtigi ye.

21 a sigilen tora paran kungokolon kɔnɔ , a ba ye muso ta ka bɔ misira jamana na .

- (Nɔnburu 10:12) Israɛldenw y’u ka taamaw ta ka bɔ Sinayi kungokolon kɔnɔ ; sankaba lafiɲɛna Paran kungokolon kɔnɔ .

Arafat ye. Ka kɛɲɛ ni silamɛya dannaya ye, Ibrahima tun bɛna Ismaɛl saraka (Bibulu bɛ kuma Isaka kan) Arafat kulu kan, min ni Makka cɛ ye kilomɛtɛrɛ 11 ɲɔgɔn ye. O nɔ na, n’an ye Jenɛse kitabu lajɛ, o kow bɛ kɛ tuma bɛɛ Jamana Senuman kɔnɔ. U sigilen bɛ Moriya mara la - yɔrɔ min tun bɛ tile saba taama bɔ Ibrahima sigiyɔrɔ la, ani a bɛ iko o tun ye kulu kelen ye Jerusalɛm, Yesu y’a ka ɲɛnamaya di yɔrɔ min na, ani Solomani ye Alabatosoba jɔ a ka waati la. Siga t’a la, ko kɛlenw bɛ kɛ yɔrɔ min na kosɛbɛ:

- (Jen 22:1-4) O kow kɔfɛ, Ala ye Ibrahima kɔrɔbɔ k'a fɔ a ye ko: «Ibrahima».

2 A ko: «I denke kelenpe Isaka ta, i b’a kanu, ka i don Moriya jamana na ; Ne bɛna a fɔ aw ye kuluw dɔ la kelen kan ka kɛ saraka jɛnita ye yen .»

3 Ibrahima wulila sɔgɔmada joona fɛ k'a ka fali siri, ka a ka kamalennin fila ta n'a denkɛ Isaka ye, ka saraka jenitaw yiri tigɛ, ka wuli ka taa o yɔrɔ la Ala tun y’o fɔ a ye.

4 O tile sabanan don , Ibrahima ye a ɲɛ kɔrɔta ka yɔrɔ ye yɔrɔ jan .

- (2 Kron 3:1) O kɔ, Solomani ye Matigi ka so jɔ Jerusalɛm Moriya kulu la , Matigi y'i yɛrɛ jira a fa Dawuda la yɔrɔ min na, Dawuda tun ye yɔrɔ min labɛn Jebusi Ɔrnan ka sɛnɛyɔrɔ la .

Safa ni Marwa kuluw ani Zamzam jiboli-yɔrɔ fana ye yɔrɔ senumaw ye Makka ani yɔrɔ minnu na mɔgɔw bɛ na u ka taama na. U ka tariku bɛ tali kɛ Agar ni Ismaɛl ka ji sɔrɔ yen u bɔlen kɔ Ibrahima fɛ.

O nɔ na, n’an ye Jenɛse lajɛ, o ko kɛlenw - Agar ni Ismaɛl ka ji ɲinini - bɛ Jamana Senuman kɔnɔ hali bi, Bɛrɛseba kungokolon kɔnɔ, o min tun bɛ Kɔgɔji Sanin kɛrɛfɛ. O kosɔn, Bibulu tɛ bɛn silamɛ ka dannaya ma.

- (Jen 21:14,19) Ibrahima wulila sɔgɔmada joona fɛ, ka nbuuru ni jifilen dɔ ta, k'o di Agar ma, k'o bila a kamankun kan, ani den, k'a bila ka taa a taara ka yaala-yaala Bɛrɛseba kungokolon kɔnɔ .

19 Ala ye a ɲɛw yɛlɛ, a ye ji kɔlɔn dɔ ye ; A taara jifilen fa ji la, ka minfɛn di cɛnin ma.

Alijɛnɛ ni Sankolo. Ni an ye Layidu Kura ka kalan lajɛ Alijinɛ ko la, a b’a fɔ ko dugukolo kan fɛnw bɛ ɲinɛ yɔrɔ min na. Bana, kɔngɔ, tɔɔrɔ, jurumu, ani furuɲɔgɔnya tɛna kɛ tun, i ko Yesu y’a fɔ cogo min na. An ka sisan dafabaliya ni an ka dimi bɛɛ bɛna tunun:

- ( Mat.

30 Lakununni don na, u tɛna furu kɛ, u tɛna furu, nka u bɛ kɛ i ko Elohim ka mɛlɛkɛw sankolo la.

- (Jir 21:3-8) Ne ye kumakanba dɔ mɛn ka bɔ sankolo la ko: «Ala ka fanibugu bɛ mɔgɔw fɛ, a na sigi u fɛ, u na kɛ a ka mɔgɔw ye, Ala yɛrɛ na kɛ u fɛ.» u ka kɛ u ka Ala ye.»

4 Elohim na ɲɛji bɛɛ ko u ɲɛw la. Saya tɛna kɛ tun, dusukasi ni kasi tɛna kɛ tun, dimi tɛna kɛ tugun, katuguni ko fɔlɔw tɛmɛna .

5 Min sigilen bɛ masasigilan kan, o ko: «A filɛ, ne bɛ fɛn bɛɛ kɛ kura ye.» A y’a fɔ ne ye ko: « I ka sɛbɛn ci , katuguni nin kumaw ye tiɲɛ ye, u ye kantigiya ye .

6 A y'a fɔ ne ye ko: «A kɛra.» Ne ye Alfa ni Omega ye, daminɛ ni laban. minnɔgɔ bɛ min na , ne na ɲɛnamaya jibɔyɔrɔ di o ma fu .

7 Min bɛ se sɔrɔ, o na fɛn bɛɛ ciyɛn ta. Ne na kɛ a ka Ala ye, ale na kɛ ne denkɛ ye.»

8 Nka siranbagatɔw ni dannabaliw ni mɔgɔ haramulenw ni mɔgɔfagalaw ni jatɔyakɛlaw ni subagatɔw ni bolibatokɛlaw ni nkalontigɛlaw bɛɛ na u niyɔrɔ sɔrɔ baji la min bɛ jeni tasuma ni kifiri fɛ.

Nka, n’an y’a lajɛ Muhamadu ye jirali min sɔrɔ Sankolo ko la, o ni ɲɛfɔli min fɔra sanfɛ, o tɛ kelen ye fewu. Muhamadu ka fɔ la, Sankolo ye yɔrɔ ye, fɛn minnu dagalen don Dugukolo kan, olu bɛ kɛ yɔrɔ ye min bɛ sɔn, kɛrɛnkɛrɛnnenya la musow ni diwɛn (n’a sɔrɔ o ye fɛnw ye, yɛrɛfagabaga caman dalen b’a la ko u bɛ minnu sɔrɔ saya kɔfɛ, hali ni Bibulu tɛmɛsira kofɔlenw tɛmɛsira laban don , misali la , a y' a jira ko mɔgɔfagalaw tɛna Ala ka masaya ciyɛn ta - u ka kan ka taa jahanama na .) . O yɔrɔ la, mɔgɔw fana bɛna furuɲɔgɔn sɔrɔ i n’a fɔ Dugukolo kan cogo min na ani u bɛna da u ka dilanw kan, u bɛ fini don ni siliki nafamaw ni brokade ɲumanw ye:

Mɔgɔ tilennenw na, u na sigi hɛrɛ la nakɔw ni jibolisiraw cɛma, u ka finiw don ni siliki nafamaw ni bɔrɔ ɲumanw ye. Ɔwɔ, wa An na u furu dibi ɲɛw ma (44:51-54)

U bɛna sigi dilanw kan minnu datugulen don ni brocade belebelebaw ye... Npogotigi maloyalenw bɛ yen, cɛ ni jinnee tɛna maga minnu na fɔlɔ... Npogotigi cɛɲiw i n’a fɔ koraliw ni rubiw. (55:54-58)

O don na, Alijɛnɛ ciyɛntalaw bɛna u bolo degun u ka nisɔndiya la. U n’u furuɲɔgɔnw bɛna sigi forow kɔnɔ minnu sumayalen don, dilan nɔgɔlenw kan. U na den sɔrɔ o kɔnɔ, u nege bɛ fɛn o fɛn na. (36:55-57)

U ka kan ka sigi dilanw kan minnu bɛ ɲɔgɔn cɛ. To dark-eyed houris An bɛna u furu. (52:20)

Mɔgɔ tilennenw na, u na se sɔrɔ tiɲɛ na. U ta na kɛ nakɔw ni rezɛn nakɔw ye, ka kɛ npogotigininw ye minnu disi ka bon u taamaɲɔgɔnw ye: jifilen min falen don tiɲɛ na. (78:31-34)

Siga t'a la, mɔgɔ tilennenw na sigi nisɔndiya la. U sigilen bɛ dilan nɔgɔlenw kan, u na u lamini filɛ, aw na nisɔndiya yeelen taamasiyɛn u ɲɛda la. Diwɛn saniyalen dɔ bɛna di u ma u ka min, min datugulen don kosɛbɛ, min nɔgɔw yɛrɛ ye muso ye (o de kama, mɔgɔw bɛɛ ka cɛsiri kɛ ɲɔgɔn fɛ). (83:22-26)

Soso damadɔ wɛrɛw bɛ kuma Muhamadu ka hakilina kan alijinɛ ko la. Muhamadu ka fɔ la, alijinɛ ye yɔrɔ ye min falen bɛ cɛnimusoya la. O bɛ sɔsɔ pewu Yesu ka kumaw ma, bawo Yesu y’a fɔ ko: “Aw bɛ fili, k’a sɔrɔ aw tɛ Kitabuw dɔn, wa aw tɛ Ala ka sebaaya dɔn. Katuguni su kununni don na, u tɛna furu kɛ, u tɛna furu, nka u bɛ kɛ i ko Ala ka mɛlɛkɛw sankolo la.” (Mat 22:29,30):

Ali y' a lakali ko Allah ka ciden ko : « Alijinɛ kɔnɔ , sugu dɔ bɛ yen , sanni ni feereli tɛ kɛ yɔrɔ min na , nka cɛw ni musow bɛ yen . Ni cɛ b’a fɛ mɔgɔ cɛ ka ɲi, a bɛ sɔn ka cɛnimusoya kɛ n’a ye. « Tirmizi y’o sinsin. (Al Hadis, gafe 4nan, tilayɔrɔba 42nan, No. 36.)

Abu Sayeed y'a lakali ko Allah ka ciden ko: "Cɛ bɛɛ bɛ muso fila sɔrɔ alijinɛ kɔnɔ, muso kelen-kelen bɛɛ bɛ ni fini biwolonwula ye, mɔgɔ bɛ se k'a senw kɔnɔna ye minnu fɛ. O ko in Sɛmɛntiya Tirmizi fɛ. (Al Hadis, gafe 4nan, tilayɔrɔba 42nan, No. 23, 652.)

Anas ko kira ko: "Alijinɛ kɔnɔ, o fanga bɛna di cɛw ma cɛnimusoya kama." Ni ɲininkali kɛra an na n’an bɛna se o cogo la, a y’a jaabi ko cɛ kɛmɛ fanga bɛna di a ma. Tirmidhi ye nin fɔ . ( Mishkat al-Masabih tilayɔrɔba 3nan, ɲɛ 1200nan na.)