Meetse-fula

1. Bohlatse bja Meetse-fula

Gantši Meetse-fula a ile a bonwa e le nonwane feela. Kudu-kudu batho bao, bao ba dumelago kgopolong ya tlhagelelo, ga ba dumele gore Meetse-fula a kile a direga. Ba nagana gore ga go kgonege gore meetse a kile a khupetša lefase ka moka. 

   Eupša na Meetse-fula a ile a direga e le ka kgonthe? Ge re ka dira dipono tše di šomago tša mmu, difosele le ditšo tša batho, di šupa go Meetse-fula. Di bontšha gore tshenyo e kgolo e kile ya direga Lefaseng. Go tše di latelago, re tla hlahloba ka mokgwa wo o swanago le lelokelelo bohlatse bjo bo šišinyago masetla-pelo a a magolo.

Mabitla a boima a diphoofolo

• Go akantšwe gore go na le diphedi tša marapo tša marapo a marapo a ka bago dibilione tše 800 tšeo di epetšwego ka seleteng sa Karroo ka Afrika Borwa (sengwalwa sa Robert Broom ka go Science, Pherekgong 1959). Bogolo bjo bogolo bja lefelo le la poloko bo šišinya gore go diregile tiragalo e itšego yeo e sego ya tlhago. Diphoofolo di swanetše go ba di bolokilwe ka pela kudu. Ka kakaretšo, mohuta wo wa tiragalo o ka hlalošwa gabotse ka tshenyo ye kgolo go swana le Meetse-fula, yeo e ka kgoboketšago ka pela dillaga tša lefase godimo ga diphoofolo.

• Permafrost ya Alaska le Siberia e na le ditone tše dimilione tša marapo a diphoofolo. Se se lemogegago, tše mmalwa tša diphoofolo tše e be e le diamusi tše kgolo tšeo di bego di ka se kgone go phela maemong a tonyago gomme di be di ka se kgone go ipela. Tlhaloso go tšwa pukung ya Maailman Luonto e bolela ka yona. E bontšha ka fao diphoofolo tše tše kgolo di hweditšwego ka gare ga fase mmogo le dimela tše di fapanego:

Se se kgahlišago kudu mo ke taba ya gore permafrost ka Alaska le ka Siberia e ka akaretša palo ye e lemogegago ya marapo le nama, le dimela tše di bodilego ka seripagare le mašaledi a mangwe a lefase la diphedi. Mafelong a mangwe, tše di tlaleletša go karolo ye e lemogegago ya mmu. Karolo ye kgolo ya mašaledi e tšwa diphoofolong tše kgolo, go swana le ditšhukudu tša boya, ditau tše kgolo, di-beaver, dinare, musk, dipholo, di-mammoth, le ditlou tša boya, tšeo di fedilego... Ke ka lebaka leo go lego molaleng gore tlelaemete ya Alaska e be e le bjalo e ruthetše kudu pele e ka gatsela.

• Bohlatse bja mabitla a magolo a batho ba bantši ke mašaledi a ditšhukudu, dikamela, dikolobe tša naga le diphoofolo tše dingwe tše di sa balegego tšeo di hweditšwego kua Agate Spring, Nebraska. Go ya ka dikakanyetšo tša ditsebi, go na le mašaledi a diphoofolo tše dikgolo tše fetago 9 000 tikologong yeo.

• Ka 1845, mašaledi a diphoofolo a ile a epša kgaufsi le Odessa kua Russia, yeo e bego e akaretša marapo a dibere tše fetago 100, gotee le marapo a mantši a dipere, dibere, di- mammoth, ditšhukudu, di- bison, di- elk, diphiri, diphiri, diphiri, diphoofolo tše di fapa-fapanego tše di jago dikhunkhwane, digotlane, . di-otter, di-martens le diphokojwe. Tše di be di thulametse di hlakane le mašaledi a dibjalo, dinonyana gaešita le dihlapi (!). Go ba gona ga dihlapi gare ga diphoofolo tša naga go bonala e le tšhupetšo e kwagalago ya Meetse-fula. Dihlapi di ka ba bjang ka strata e tee le diphoofolo tša naga?

• Meboto yeo e nago le palo e kgolo ya marapo a kubu e hweditšwe kua Palermo, Italy. Ka ge gape go e-na le marapo a dikubu tše dinyenyane gare ga dilo tšeo di hweditšwego, di be di ka se hwile ka tsela ya tlhago. Go ba gona ga dikubu tše tše nnyane go šupa ka mo go kwagalago go Meetse-fula.

• Dilo tšeo di hweditšwego magageng di dirilwe, mohlala, kua Yorkshire kua Engelane, China, lebopong la ka bohlabela la USA le kua Alaska, moo marapo a diphoofolo tše dintši tše di fapanego tša go ja dimela le diphoofolo tše di jago diphoofolo a hweditšwego magageng a swanago. Kua Yorkshire, Engelane, go ile gwa hwetšwa marapo a tlou, tšhukudu, kubu, pere, kgama, nkwe, bere, phiri, pere, phokojwe, mmutla, mmutla gotee le dinonyana tše dintši ka go le lengwe la magaga a stalactite. Bjalo ka molao, diphoofolo tše tšeo di jagona ka tsela le ge e le efe di be di ka dula le tše dingwe.

• Lebitla le lengwe le legolo le hwetšwa kua Fora, moo go hweditšwego mašaledi a marapo a dipere a fetago 10 000.

• Dikutollo mabitleng a magolo a dinosaur le tšona di dirilwe. Marapo a makgolo a mmalwa, gaešita le a dikete, a di-dinosaur tše dinyenyane a hweditšwe kua Belgium ka lefelong la letsopa leo le ka bago dimithara tše 300 ka botebo. Marapo a ditšhošane tša matata a ka bago 10 000 a utolotšwe lefelong le lenyenyane kua Montana, U.S.A., gomme mabitla a dihlogo tše lekgolo a ditšhošane tša ditšhukudu a hweditšwe kua Alberta, Canada. Go oketša moo, dilo tše dingwe tše dinyenyane tšeo di hweditšwego mabitleng tšeo di tswalanago le di- dinosaur di dirilwe dikarolong tše di fapa-fapanego tša lefase. Go na le kgonagalo ya gore diphoofolo tše di bile le seabe tshenyegong e swanago yeo e wetšego lefase ka nako e swanago.

   Mohlala o mongwe o tšwelela gape ka pukung ya The Age of Dinosaur yeo e ngwadilwego ke rathutamahlale yo a tsebegago kudu wa tlhagelelo e lego Björn Kurten. O bolela kamoo difosele tše mmalwa tša di- dinosaur di hweditšwego di le boemong bja go thuma di sothegile dihlogo tša tšona morago, bjalo ka ge eka di ntweng ya lehu.

Difosele tša kutu ya mohlare, tšeo bontši bja tšona di hlakahlakanego e bile di thulametse . Pele, go boletšwe ka fao difosele tša dikutu tša mehlare di hweditšwego go tšwa dikarolong tše di fapanego tša lefase, tšeo di lego ka gare ga lefase gomme di atologela ka gare ga maemo a mmalwa a go fapana. Gantši kudu, dikutu tše le dikota ke tlhakatlhakano e tee ye kgolo fela yeo e kgobokeditšwego mmogo ka seretse, marapo le leraga. Medu ya tšona le yona e ka ba e thulametse, e lego bohlatse bja tiragalo e itšego e senyago. Gore difosele tša kutu ya mehlare di belegwe le go bolokwa, di swanetše go ba di bolokilwe ka gare ga dillaga tša mmu go di dikologa ka pela kudu - go sego bjalo go be go ka se be le difosele tše di šetšego tša tšona.

Tšwago ya difosele . Difosele tšeo di lego mobung ke bohlatse bjo matla bja Meetse-fula. Tšwago ya difosele mo mmung e ka hlalošwa fela ka taba ya gore go theoga ga leraga go epetše dibjalo tše dingwe tše di phelago goba tše di sa tšwago go hwa le diphoofolo ka pela kudu. Ge nkabe se se sa direga ka pela, difosele di be di ka se bopege, ka gobane go sego bjalo dipaketheria le di- scavenger di be di tla di bola ka nako ye kopana. Go a lemogwa gore mehleng yeno difosele ga di bopege. Monyakišiši yo a tsebegago kudu Nordenskiöld o lemogile gore go bonolo go hwetša mašaledi a kgale a ditšhošane tše dikgolo kua Spitzbergen go feta a di- seal tšeo di sa tšwago go epelwa, gaešita le ge go e-na le dimilione tša di- seal lefelong leo.

    Ka fao, ke bothata bjo bogolo go leka go hlaloša ka fao diphoofolo tše kgolo tša go swana le di-mammoth, di-dinosaur, ditšhukudu, dikubu, dipere le diphoofolo tše dingwe tše kgolo di bego di ka bolokwa ka fase ga leraga le dillaga tša lefase ge motho a sa dumele go Meetse-fula. Di-mammoth di nnoši di akanyetšwa go ba batho ba go lekana dimilione tše 5 bao ba epetšwego mobung. Ka fase ga maemo a bjale, diphoofolo tše bjalo di be di ka se bolokwe mobung, eupša di be di tla bola ka pela fase goba diphoofolo tša go swara diphoofolo di be di tla di ja ka pela. Tlhaloso ye e latelago (James D. Dana: "Manual of Geology", letl. 141) e bontšha ka fao poloko ya ka pela e nyakegago ka gona bakeng sa go dira mešaletša:

Diphoofolo tša marapo a mokokotlo, go swana le dihlapi, digagabi bj.bj., di a bola ge dikarolo tša tšona tše boleta di tlošitšwe. Di swanetše go bolokwa ka pela ka morago ga lehu go efoga go bola le go jewa ke diphoofolo tše dingwe.

POPOLWE A PHELA . Difosele tše mmalwa di nea bohlatse bjo bo kwagalago kudu bja therešo ya gore di ile tša epelwa ka pela.

    Go tlaleletša go poloko ya ka pela, go na le bohlatse bjo mmalwa bja gore diphoofolo di be di sa phela nakong ya poloko ya tšona. Mehlala e mengwe še:

Difosele tša dihlapi. Palo ye kgolo ya difosele tša dihlapi e hweditšwe ka maswao a gore di bolokilwe di phela le ka pela.

   Sa mathomo, difosele tša dihlapi di hweditšwe tšeo di bilego le dijo tše di tšwelago pele: di bile le dihlapi tše dingwe tše nnyane ka melomong ya tšona ge di be di bolokwa gateetee ka fase ga mašaba a magolo a mmu. Ka mantšu a mangwe, ge hlapi e eja dijo tša yona, ga e itemogele lehu le le tlwaelegilego, eupša e phetše bophelo bjo bo tlwaelegilego go fihlela e itemogela poloko ya ka pela.

    Sa bobedi, palo ye kgolo ya difosele tša dihlapi di hweditšwe tšeo di bego di na le makwapi ka moka a lefelong la tšona, molomo o bulegile gomme maphegwana ka moka a phatlaletše. Nako le nako ge maswao a bjalo a hwetšwa dihlaping, a bontšha gore di swanetše go ba di be di sa phela e bile di lwantšha pheletšo ya tšona go fihlela di bolokwa gatee-tee. Mafula, go bolokwa gakaakaa ka lebelo ka tlase ga leraga e be e tla ba tsela yeo go nago le kgonagalo e kgolo ya gore dihlapi di hwe. Mohlala, e ka bago 9/10 ya dihlapi tša ditlhamo tše di hwetšwago ka dipeeletšong tša kgale tša leswika la mohlaba le khubedu di maemong a bjalo - di emišitše dinaka tša tšona tše pedi ka dikhutlo tše di lokilego go poleiti ya marapo ya hlogo ya tšona bjalo ka leswao la kotsi - yeo e bontšhago gore di itemogele poloko ya ka pela.

    Go feta fao, difosele tša dihlapi di ka se bopege ka tsela ye nngwe – ntle le ka tsela ye e boletšwego pele – ka lebaka la gore ka fase ga maemo a tlwaelo dihlapi di bola ka pela kudu goba di jewa ke diphoofolo tše dingwe. Lega go le bjalo, mafelong a go boloka dihlapi go ka hwetšwa dimilione tša difosele tše bjalo tša dihlapi.

Di-mussel tša bivalve le di-oyster. Di-mussel tša bivalve le di-oyster di hweditšwe di le maemong a tswaletšwego, e lego seo se bontšhago gore di be di bolokilwe di phela. Ka tlwaelo, ge diphoofolo tše di hwile mešifa yeo e swarago dikgapetla tša tšona di tswaletšwe e a iketla e dumelela santa le letsopa go tsena ka gare.Le ge go le bjalo, difosele tše gantši di hwetšwa di tswaletšwe ka thata gomme ga go na santa goba letsopa magareng ga dikgapetla. Ka ge dikgapetla tše di tswaletšwe ka thata, go laetša gore diphoofolo tše di bolokilwe ge di be di sa phela.

Di-Mammoth tša go swana. Gotee le diphoofolo tše dingwe tše dintši, go dirilwe dilo tše dikgolo tša di- mammoth tšeo di utolotšwego. Go akanyetšwa gore go be go tla ba le di- mammoth tše di fihlago go dimilione tše 5 tšeo di epetšwego mobung. Mašaledi a tšona, kudukudu manaka, a epilwe ka ntle ga fase ka ditone, gomme a bile a šomišitšwe bjalo ka sedirišwa se se tala sa intasteri ya manaka a tlou, ka fao re ka se bolele ka palo efe goba efe ye nnyane ye e hweditšwego.

    Seo se makatšago ka dikhwetšo tše tša di- mammoth ke gore di- mammoth di hweditšwe di bolokilwe di le maemong a mabotse kudu. Tše dingwe tša tšona di hweditšwe di eme (!), tše dingwe di sa dutše di e-na le dijo tšeo di sa šilegego ka melomong le dimpa. Go oketša moo, tše dingwe di hweditšwe di sa senyega ka mo go feletšego e bile di sa senyega.

    Ge dilo tše bjalo di utollwa mafelong a magolo, e bontšha gore ga se tša bolawa mafula a selemo a lefelong leo, ka lehu la go nanya ka baka la tlala goba lehu le ge e le lefe le le tlwaelegilego bjalo ka ge le hlalositšwe. Ga go na tekanyo ya go rata go swana yeo e ka hlalosago lehu la nako e tee le la bošoro la diphoofolo tše dikete tše makgolo le kamoo di ilego tša bolokwa ka gona ka gare ga dillaga tša leraga le mmu. Meetse-fula, seo se ka direga.

DIPHOOFOLO TŠA KA LEWATLE LE DIKAROLO TŠA TONA TŠEO DI HWETŠWAGO DITHABA LE NAGAE E OMILEGO .

- (Gen 7:19) Meetse a ata kudu lefaseng; meboto ka moka e phagamego, yeo e bego e le ka tlase ga legodimo ka moka, e ile ya khupetšwa.

- (2 Pet 3:6) ... Ka yona lefase leo le bego le le gona ka nako yeo, le tletše meetse, la fedišwa

Mohlomongwe bohlatse bjo bobotse kudu bja Meetse-fula a lefase ka bophara ke therešo ya gore re ka hwetša mašaledi a dibopiwa tša ka lewatleng dithabeng le nageng e omilego. (Mehlala e swanago e ka hwetšwa mananeong a tlhago thelebišeneng.) Ruri mašaledi a a be a ka se be gona mafelong a ona a gona bjale ge nkabe lewatle le se la akaretša mafelo a ka nako e itšego.

• Nywaga e 500 pele ga ge almanaka ya mehleng yeno e thoma, Pythagoras o ile a hwetša mašaledi a dibopiwa tša ka lewatleng dithabeng. (letl.11 Planeetta maa (“Planete ya Lefase”)).

• Nywaga e lekgolo ka morago, radihistori wa Mogerika Herodotus o ngwadile gore dikgapetla tša lewatle di kgoboketšwa leganateng kua Egipita. O ile a phetha ka gore lewatle le swanetše go ba le fihlile go fihla leganateng (letl. 11 "Planeetta maa"). Mašaledi a diphoofolo tše kgolo tša ka lewatleng le ona a hweditšwe maganateng a magolo a santa a Afrika.

• Xenofanes e hweditše difosele tša lewatle mafelong a ka gare ga naga kgole le lewatle mo e ka bago 500 BC O hweditše gape le difosele tša dihlapi ka lefelong la go epa ka Syracuse ka Sicily, le ka Malta le nagengkgolo ya Italy. O phethile ka gore mafelo a pejana a be a khupeditšwe ke lewatle (letl. 17 Nils Edelman - Viisaita ja veijareita geologian maailmassa).

• Charles Darwin le yena o ile a thulana le mašaledi a lewatle ge a be a hwetša marapo a maruarua ditikologong tša dithaba tša Peru.

• Albaro Alonzo Barba, yo e bego e le molaodi wa Meepo kua Petos, O bolela ka pukung ya gagwe yeo e ngwadilwego ka 1640, gore o hweditše dikgapetla tše di makatšago maswikeng magareng ga Potos le Oroneste kua Bolivia, dimithara tše 3 000 ka godimo ga bophagamo bja lewatle (letl. 54 Nils Edelman: Viisaita ja crooks lefaseng la thutafase ) .

• Jeremane PS Pallas ka bo-1700 e hweditše di-stratified kalaka le di-slate tša letsopa dithabeng tša Ural le Altai – ka bobedi ka Russia – tšeo di bego di swere mašaledi a diphoofolo tša ka lewatleng le dimela (letl. 125 Nils Edelman: Viisaita ja veijareita geologian maailmassa) .

• Diphedi tše ntši tša ka lewatleng tša go swana le di-mussels, ammonites, belemnites, (ammonites le belemnites di be di phela ka nako e tee le di-dinosaur) , dihlapi tša marapo, dilili tša lewatle, difosele tša dikorale le tša plankton le ba leloko la di-urchin tša bjale tša lewatle le dinaledi tša lewatle di hweditšwe dikhilomithara tše ntši ka godimo ga lewatle boemong ba ka Himalaya. Puku ya Maapallo Ihmeiden Planeetta ( letl. 55) e hlaloša mašaledi a ka tsela ye e latelago:

Harutaka Sakai go tšwa Yunibesithing ya Japane kua Kyushu ka nywaga e mentši e nyakišišitše ka difosele tše tša lewatle Dithabeng tša Himalaya. Yena le sehlopha sa gagwe ba lokeleditše aquarium ka moka go tšwa nakong ya Mesozoic. Dilili tša lewatle tše di fokolago, tšeo di lekanago le di-urchin tša bjale tša lewatle le dinaledi tša lewatle, di hwetšwa mabotong a maswika a dikhilomithara tše fetago tše tharo ka godimo ga bophagamo bja lewatle. Ammonites, belemnites, dikorale le plankton di hwetšwa bjalo ka difosele maswikeng a dithaba (...)

   Bophagamong bja dikhilomithara tše pedi, ditsebi tša thutafase di ile tša hwetša mohlala wo o tlogetšwego ke lewatle ka bolona. Bokagodimo bja yona bja leswika bjo bo swanago le maphoto bo sepelelana le dibopego tšeo di dulago ka lešabašabeng go tšwa maphotong a meetse a tlase. Gaešita le go tšwa ntlheng ya Everest, go hwetšwa dithipa tše serolane tša kalaka, tšeo di ilego tša tšwelela ka tlase ga meetse go tšwa mašaledi a diphoofolo tše di sa balegego tša ka lewatleng.

• Go tlaleletša go dithaba tša Himalaya, go dirilwe dilo tše dintši tšeo di hweditšwego dithabeng tša Alps, Andes le Rocky Mountains. Dikutollo tše di akaretša di-mussel, di-crustacean, di- ammonite, gammogo le methalo le dipeeletšo tša shale ya letsopa tšeo di nago le difosele tša lewatle. Tše dingwe tša dilo tšeo di hweditšwego di bophagamong bja dikhilomithara tše mmalwa. Tlhaloso ye e latelago ya dithaba tša Alps e bontšha go ba gona ga difosele tša lewatle:

Go na le lebaka la go lebelela ka kelohloko tlhago ya mathomo ya maswika methaleng ya dithaba. E bonwa gabotse dithabeng tša Alps, dithabeng tša Alps tša kalaka tša ka leboa, seo se bitšwago lefelo la Helvetian. Kalaka ke sedirišwa se segolo sa leswika. Ge re lebelela leswika mo mabopong a go theoga goba godimo ga thaba - ge re be re na le maatla a go namela godimo kua - re tla feleletša re hweditše mašaledi a diphoofolo a fossilized, difosele tša diphoofolo, ka gare ga lona. Gantši di senyegile kudu eupša go a kgonega go hwetša diripana tše di lemogegago. Difosele tšeo ka moka ke dikgapetla tša kalaka goba marapo a dibopiwa tša ka lewatleng. Gare ga tšona go na le di- ammonite tša go ba le ditlhale tša go dikologa, gomme kudu-kudu bontši bja di-clam tša dikgapetla tše pedi. (...) Mmadi a ka ipotšiša mo nakong ye gore go ra go reng gore methaladi ya dithaba e swere dilo tše dintši gakaakaa tše di tšholotšwego, tšeo gape di ka hwetšwago di arotšwe ka maemo ka tlase ga lewatle.(letl. 236,237, Pentti Eskola, Muuttuva maa) .

• Kalaka yeo e akaretšago mo e nyakilego go ba kotara ya China e akaretša mašaledi a dikorale tšeo di tšwago lewatleng (letl. 97,100-106 “Maapallo ihmeiden planeetta”). Go na le mafelo a swanago gape le Yugoslavia le dithabeng tša Alps.

• Ka lefelong la go epa di- slate Dithabeng tša Snowdon kua Engelane, go na le dillaga tše dikgolo kudu tša magakabje le santa tšeo di tletšego ka dikgopa tša di- mussel tša lebopong tšeo di ka bago dimithara tše 1 400 ka godimo ga tekanyo ya lewatle.

• Ditšhošane tša dihlapi goba Ichthyosaurs, tšeo di bego di ka gola go fihla go dimithara tše mmalwa ka botelele, di hweditšwe ka Engelane le Jeremane di epetšwe ka gare ga dillaga tša letsopa ka marapo a tšona le matlalo. E nngwe ya marapo, yeo e bolokilwego ka gare ga kgoboketšo ya Helsinki University Geological Institute, e hweditšwe ka leswikeng la letsopa kua Holzmaden ya Wurttenberg. E botelele bja dimithara tše 2.5 gomme e bolokilwe gabotse kudu. (letl. 371 "Muttuva maa”, Pentti Eskola) .

• Bogareng bja Fora (Saint-Laon, Vienne), dikgopa tša di- ammonite di hweditšwe ka leswikeng la kalaka. (letl. 365 "Muttuva maa", Pentti Eskola) .

• Lefelo la kalaka ka Solnhofen ya Bavaria le na le difosele tše pedi tša legotlo la nonyana (Archaeopteryx). Go tšwa lefelong lona leo la kalaka, difosele tše dingwe tšeo di bolokilwego gabotse, tše bjalo ka dikhunkhwane, di- medusa, di- crayfish, di- belemnite le dihlapi le tšona di hweditšwe. (letl. 372, "Muttuva maa”, Pentti Eskola) .

• Go na le mafelo a mangwe kua London, Paris, le Vienna ao e kilego ya ba lefelo la lewatle. Ka mohlala, mafelo a mangwe a kalaka kua Paris a bopilwe kudu ka dikgapetla tša mollusk tšeo di tšwago mawatleng a borutho. (letl. 377 "Muttuva maa”, Pentti Eskola) .

• Tikologong ya Berlin, dillaga tša leraga tša botenya bja dimithara tše mmalwa di akaretša dikgopa tša gastropod yeo e timetšego ( Paludina diluviana ), le mašaledi a di-pike. (letl. 410 "muuttuva maa, Pentti Eskola) .

• Mafelo a bjalo ka Siria, Arabia, Isiraele ya gona bjale le Egipita e bile mafelo a lewatle. (letl.401, 402 "Muttuva maa”, Pentti Eskola) .

• Difosele tša kgale tša Oyster di hweditšwe kua Tunisia, kgauswi le toropo ya Tozeur. (letl. 90 Björn Kurten, Kamoo Mammut a gatseditšwego ka gona )

• Leganateng la Faijum dikhilomithara tše 60 ka borwa-bodikela bja Cairo, mašaledi a maruarua le ditau tša lewatle a hweditšwe mabopong a molala o phagamego wa Djebel Qatran. (letl. 23 Björn Kurten, Jääkausi, [Mehla ya Leqhwa])

• Go tšwa dikarolong tše dintši tše di fapa-fapanego tša lefase, go hweditšwe dillaga tša difosele tša dihlapi tšeo di nago le dihlapi tše dikete tše makgolo goba tše dimilione. Ka mohlala, ka dillaga tša mešaletša ya Herring kua California, go akanyetšwa gore go na le dihlapi tše dimilione tše sekete lefelong la disekwere-khilomithara tše lesome. Mafelo a go tloga Jeremane go ya Lewatleng la Caspian, Italy, Scotland, Denmark (leweng la tjhoko la Steven’s Klint ) le Borwa bja Sepania (mebotong ya Caravaca) a akaretša dillaga tša difosele tša dihlapi tše dimilione. Mafelo a ka moka a naga ye e omilego a swanetše go ba a khupeditšwe ke lewatle goba dikhwetšo tše tša dihlapi di be di ka se kgonege.

• Dillaga tše di tsebegago tša letlapa la letsopa ka Burgess, tšeo di hweditšwego Dithabeng tša Rocky ka ngwaga wa 1909, di akaretša difosele tše dikete tše masome go tšwa go bophagamo bja lewatle bja bogologolo, mehleng yeno di le bophagamo bja go feta dimithara tše 2,000 ka godimo ga bophagamo bja lewatle.

• Go tšwa dikarolong tša ka leboa-bodikela bja Australia (letl. 96 Maapallo ihmeiden planeetta) le New Guinea, dikorale le difosele tša dihlapi di ka hwetšwa.

• Go tloga nageng-kgolo ya Amerika Leboa, mašaledi a maruarua a ile a hwetšwa bokgoleng bjo bogolo go tloga lewatleng. Diphetho tše di dirilwe ka mohlala Letsheng la Ontario, kua Vermont, Quebec le St. Lawrence. Ka fao, mafelo a a swanetše go ba a ile a khupetšwa ke lewatle ka nako ye nngwe nakong ye e fetilego.

• Bontši bja mafelo a godimo lefaseng ka bophara – dithaba tša Himalaya le dithaba tše dingwe tše di phagamego – di bontšha maswao a mabopong a bogologolo le kgato ya maphoto. Diphetho tše di dirilwe gape ka New Guinea, Italy, Sicily, Engelane, Ireland, Iceland, Spitzbergen, Novaja-Semlja, Naga ya Franz Joseph, Greenland, mafelong a nabilego ka Amerika Leboa le Borwa, Algeria, Spain ... lenaneo le ya go ya pele le go ya pele. (Tshedimošo e tšwa kudu go Maanpinnan muodot ja niiden synty , letl. 99,100 / ka Iivari Leiviskä ).      

   Mabopong a bogologolo le ona a hweditšwe kua Finland le mafelong a kgaufsi. Mohlala o mongwe ke Pyhätunturi, moo go nago le maswika ao a nago le maswao a maphoto. Maswao a mabopong a bogologolo a ka hwetšwa gape mabopong a meboto e mentši. Karolong ya ka borwa ya Finland, mafelo a bjalo ke Korppoo, Jurmo, Kanissaauniri ka Pyhtää le Virttaankangas ka Säkylä, gammogo le go ya pele godimo ka leboa, mohlala Lauhanvuori, Rokua le Aavasaksa. (Go tšwa pukung ya Jokamiehen geologia , letl. 96 / ka Kalle Taipale, Jouko.T. Parviainen)

• Lava e hweditšwe dithabeng tša Ararat ka bophagamo bja dimithara tše 4,500 ka godimo ga bophagamo bja lewatle, gomme e ka ba fela setšweletšwa sa go thuthupa ga thabamollo ka fase ga meetse (Molen, M., Vårt ursprung?, 1991, letl. 246)

• Pontšo e nngwe ya Meetse-fula ke maswika a sedimentary a lewatle. Di tlwaelegile kudu go feta maswika le ge e le afe a mangwe a sedimentary ge a kopantšwe. James Hutton, yo a lebelelwago e le tatago thutafase, o boletše ka kelohloko ye e šetše e le nywaga-kgolo e fetago e mebedi e fetilego:

Re swanetše go phetha ka gore dillaga ka moka tša lefase (...) di bopilwe ke santa le magakabje ao a bego a kgobokane mo fase ga lewatle, dikgapetla tša dikhrustasia le dilo tša dikorale, mmu le letsopa. (J. Hutton, Teori ya Lefase l, 26. 1785)

J. S. Shelton: Dikontinenteng, maswika a sedimentary a lewatle a tlwaelegile kudu e bile a atile go feta maswika a mangwe ka moka a sedimentary ge a kopantšwe. Ye ke e nngwe ya dintlha tšeo tše bonolo tšeo di nyakago tlhaloso, e le pelong ya selo se sengwe le se sengwe seo se tswalanago le maiteko a tšwelago pele a motho a go kwešiša thutafase yeo e fetogago ya nako e fetilego ya thutafase.

TSEBO YA SETŠO LE MAfula . Ga go nyakege gore re tsome tsebišo mabapi le Meetse-fula feela tlhagong; re hwetša bohlatse bja yona ditlwaelong tša ditšhaba tše di fapa-fapanego. Go akanyetšwa gore go na le mo e nyakilego go ba dikanegelo tše makgolo a mahlano tšeo di anegwago ke ditšo lefaseng ka bophara. Bontši bja dikanegelo tše di fetogile (ka tlhago) ge nako e dutše e eya, eupša ka moka ga tšona di na le selo seo se swanago ka go bolelwa ga meetse bjalo ka sebaki sa tshenyo. Bontši bja dikanegelo tše di bolela gape ka dinako tše botse tša peleng, Go wa ga motho le kgakanego ya maleme tšeo di diregilego kua Babele (Babele) – ditiragalo ka moka tšeo Beibele e di bolelago gape.

   Dikanegelo di hwetšwa gare ga batho ba fapanego kudu: ma-Babele, ma-native a Australia, batho ba Miao ba China, ma-Efe dwarf a ma-Afrika, ma-India a ma-Hopi a Amerika morabeng wa Padago wa Amerika Leboa le batho ba bangwe ba bantši. Go ba ga dikanegelo tša Meetse-fula go šišinya go ba ga histori ga tiragalo ye: 

Ditšo tše di ka bago 500 – go akaretšwa batho ba setlogo ba Gerika, China, Peru le Amerika Leboa – di tsebja lefaseng moo dinonwane le dinonwane di hlalošago kanegelo ye e gapeletšago ya mafula a magolo ao a fetotšego histori ya morafe. Dikanegelong tše dintši, ke batho ba sego kae feela bao ba ilego ba phologa meetse-fula, go fo swana le tabeng ya Noage. Bontši bja batho ba be ba lebelela meetsefula e le ao a bakilwego ke medimo yeo ka lebaka le lengwe goba le lengwe, e ilego ya tšwafa ke mohuta wa batho. Mohlomongwe batho ba be ba gobogile, go swana le mehleng ya Noage le nonwaneng ya morafe wa Ma-Hopi wa Ma-Amerika a Setlogo wa Amerika Leboa, goba mohlomongwe go be go na le batho ba bantši kudu le ba lešata kudu, go swana le ka go epiki ya Gilgamesh. (2) .

Lenormant o re ka pukung ya gagwe ya "Beginning of History":

"Re na le sebaka sa go hlatsela gore kanegelo ya Meetse-fula ke setšo sa legohle makaleng ka moka a lapa la batho, gomme setšo se se itšego le se se swanago bjalo ka se se ka se tšewe bjalo ka nonwane yeo e akantšwego. E swanetše go ba kgopotšo ya nnete le." tiragalo e boifišago, e lego tiragalo yeo e ilego ya kgoma maikwelo a matla kudu menaganong ya batswadi ba pele ba lapa la batho moo e lego gore gaešita le ditlogolo tša bona ba be ba ka se tsoge ba e lebetše.(3) .

Batho ba merafo e fapanego ba na le dikanegelo tše di fapanego tša bohwa mabapi le masetla-pelo a magolo a mafula. Bagerika ba anegile kanegelo ka Meetse-fula, gomme e tsepame go dikologa moanegwa yo a bitšwago Deukalion; gaešita le nako e telele pele ga Columbus, ma-native a kontinente ya Amerika a be a e-na le dikanegelo tšeo di bego di boloka kgopotšo ya lefula le legolo e phela. Dikanegelo tša mabapi le mafula di ile tša tšwetšwa pele go tloga molokong o mongwe go ya go o mongwe go fihla le lehono gape kua Australia, India, Polynesia, Tibet, Kašmir le Lithuania. Na ka moka ke dikanegelo le dikanegelo feela? Na ka moka ga bona ba bopilwe? Go akanyetšwa gore ka moka ga tšona di hlalosa masetla-pelo a swanago a magolo. (4) .

Ge nkabe Meetsefula a lefase ka bophara e be e se a kgonthe, ditšhaba tše dingwe di be di tla hlalosa gore go thuthupa mo go tšhošago ga thabamollo, madimo a magolo a lehlwa, komelelo (...) go sentše bagologolo ba bona ba babe. Ka gona go ba ga legohle ga kanegelo ya Meetse-fula ke e nngwe ya dikarolo tše kaone-kaone tša bohlatse bja therešo ya yona. Re ka nyatša efe goba efe ya dikanegelo tše bjalo ka dinonwane tša motho ka o tee ka o tee gomme ra nagana gore e be e le boikgopolelo fela, eupša mmogo, go tšwa ponong ya lefase ka bophara, di nyakile di sa ganetšege. (Lefase) .

Se se latelago, ditšhupetšo tše dingwe tša sehlogo se se swanago. Bo-radihistori ba nakong e fetilego ba boletše ka Meetse-fula e le tiragalo ya kgonthe ya histori. Go ngwalwa gape ga histori ga lehono go e na le moo go nyaka go fetoša histori ya batho ya nakong e fetilego ka go latola masetla-pelo a a magolo a mafula le go oketša nywaga e dikete tše makgolo le e dimilione historing yeo go se nago bohlatse bjo bo kgodišago kudu bja yona.

• Radihistori Josephus le Berosus wa Babele ba boletše ka mašaledi a areka ya Noage

• Radihistori wa Mogerika Herodotus o boletše ka ma-Scythia karolong ya bohlano ya Histori ya gagwe. O ba bolela bjalo ka ditlogolo tša Jafete (morwa wa Noage) (Gen 10:1,2: Bjale ye ke meloko ya barwa ba Noage, Seme, Hama, le Jafete: gomme ba belegetšwe barwa ka morago ga meetsefula.Barwa ba Jafete, le Gomere, le Magogo, le Madai, le Javane, le Tubala, le Mesheke, le Tirase.

• Kanegong ya Gilgamesh, Utnapisthim o ile a laelwa gore a age sekepe: “O monna wa Shuruppak, morwa wa Ubar-Tutu. Phušola ntlo ya gago o age sekepe, lahla lehumo, nyaka bophelo bja ka morago ga lehu, nyatša lehumo, phološa bophelo bja gago. Tšea peu ya ba ba phelago ka moka sekepeng seo o se agago. Ela ditekanyo tša yona gabotse.”

• Pegong ya mafula a Asiria go na le tlhaloso ya go agwa ga sekepe:

Dira sekepe go ya ka se - - .

- - Ke tla fediša modiradibe le bophelo.

- - A peu ya bophelo e tsene, ka moka ga yona, .

go ya bogareng bja sekepe, go ya sekepeng seo o se dirago.

Botelele bja yona ke dikubiti tše makgolo a tshela

bophara bja yona le bophagamo bja yona e be e le dikubiti tše masometshela.

- - E tlogele e tsene ka gare. – .

Ka amogela taelo yeo gomme ka re go Hea, Morena wa ka:

Ge ke fetša

go aga dikepe mo o mpoditšego gore ke go dire, .

ka gona ba banyenyane le ba bagolo ba a nkwera. (5) .

• Ma-Aztec a boletše ka Meetse-fula:

Ge lefase le be le le gona ka nywaga e 1716, Meetse-fula a ile a tla: “Batho ka moka ba nyamelela, ba nwelela, gomme

ba lemoga gore ba fetogile dihlapi. Se sengwe le se sengwe se ile sa nyamelela ka letšatši le tee”. Ke Nata le mosadi wa gagwe Nana fela bao ba ilego ba phološwa, ka gobane modimo wa Titlachauan o be a ba boditše gore ba age seketswana go tšwa mohlareng wa mosepere. (6) .

• Letlapa la letsopa le ile la hwetšwa go tšwa motseng wa Babele, Nippur, nakong ya bo-1890, gomme letlapa leo e be e le la kgale go feta Epic of Gilgamesh . Letlapa la letsopa le thomile bonyane morago kua ka 2100 BC, ka ge lefelo leo le hweditšwego go lona, ​​bokgobapuku bja setšhaba, le sentšwe ka nako yeo.

Seswantšho sa yona se swana kudu le seo se lego ka Pukung ya Genesi. E bolela ka go tla ga Meetse-fula gomme e eletša go aga sebjana se segolo bakeng sa go šireletša bao ba phološitšwego. Mongwalo wo o lego ka gare ga letlapa le ile la fetolelwa ke setsebi sa mo-asiria Herman Hilprecht. Mantšu ao a lego ka gare ga maswaodikga a sekwere ga a hwetšwe mo sengwalong, eupša Hilprecht o a akareditše go ya ka seemo:

(2) ... [mellwane ya legodimo le lefase ke] tloša

(3) ... [Ke tla tliša meetsefula, gomme] a tla gogola batho ka moka ka nako e tee;

(4) ... [eupša nyaka bophelo pele meetsefula a etla;

(5).......[Gobane godimo ga diphedi ka moka], ka ge di le gona, ke tla tliša go menwa, tshenyego, phedišo

(6) ...Aga sekepe se segolo gomme

(7) ...a bophagamo bja kakaretšo e be sebopego sa yona

(8) ...a e be seketswana sa ntlo go sepetša baphologi.

(9) ...ka sekhurumetšo se se tiilego sa sekwahelo (yona).

(10) ... [Go sekepe] seo o se dirago

(11) ... [tlisa moo dibata tsa lefatshe, dinonyana tsa lefatshe, .

(12) ... [le dilo tše di gagabago tša lefase, para ya e nngwe le e nngwe] go e na le lešaba, .

(13) ...le lapa... (7) .

• Ge e le tatelano ya ditiragalo ya Egipita, e ka ba e timilwe ka nywaga-kgolo. Baegepeta ba be ba se na mananeo a babuši mehleng ya pele, eupša a kgobokeditšwe mengwagakgolo ka morago (c. 270 BC) ke moperisita wa Egepeta Manetho. E nngwe ya diphošo mananeong a gagwe e bile gore Manethon o be a nagana gore dikgoši tše dingwe di bušitše ka go latelana, le ge go hweditšwe gore di bušitše ka nako e tee.

    Go sa šetšwe tšohle, Manetho o tiišetša histori ya Genesi. O "ngwadile gore 'ka morago ga meetsefula' go Hama, morwa wa Noage, o belegwe 'Egepeta, goba Misraime', yo e bilego wa mathomo go dula tikologong ya Egipita ya bjale ka nako yeo meloko e thomilego go phatlalala". (8) .

MATSWAO A DINGWALO . Go ya ka Beibele, ge Noage a tsena ka Arekeng go be go na le batho ba bangwe ba šupago feela; ka kakaretšo go be go na le batho ba seswai ka Arekeng (Gen 7:7 le 1 Petro 3:20).

   Lega go le bjalo, ke mo go kgahlišago gore palo e swanago ya seswai le tšhupetšo e kwagalago ya Meetse-fula di tšwelela gaešita le maswaong a ditlhaka, kudu-kudu tshepedišong ya go ngwala ya Setšhaena. Tshepedišong ya go ngwala ya ma-China, seka sa sekepe ke seketswana seo se nago le batho ba seswai ka gare ga sona, e lego palo e swanago le yeo e lego ka Arekeng ya Noage! Letshwao la lentšu “mafula” le lona le na le palo ya seswai! E ka se be feela ka kotsi gore palo e swanago, e lego seswai, e tswalanywa le maswao a sekepe le Meetse-fula. Kgokagano ye ruri e bakwa ke taba ya gore ma-China le ona a na le setšo se se bolokilwego sa Meetse-fula a lefase ka bophara a swanago le a batho ba bangwe. Le gona ba be ba dumela go tloga mehleng ya bogologolo gore go na le Modimo o tee feela, yo a lego legodimong.

Mohlala wa bobedi. Letshwao la ma-China la sekepe ke seketswana seo se nago le batho ba seswai ka gare ga sona. Batho ba seswai? Areka ya Noage e be e e-na le batho ba seswai tlwaa ka gare ga yona.

   (...) Banyakišiši ka moka ga ba na kgopolo ye e swanago ka ga tlhalošo ye e nepagetšego ya leswao le lengwe le le lengwe. Boemong bofe goba bofe, MaChina ka bobona (go swana le Majapane a mantši, ao – ge re bolela ka mo go šomago – a nago le tshepedišo ye e swanago ya go ngwala) a na le kgahlego ka ditlhathollo tšeo baromiwa ba ba tšweleditšego tšona. Gaešita le ge dikgopolo tšeo di be di sa loka, go fo bolela ka tšona e ka ba mo go lekanego go bontšha therešo ya moya bakeng sa bao ba sa dumelego.

   Nna ka noši ke lemogile gore bareri ba bantši ba ma-China le ma-Japane ba nagana gore maswao a a fapa-fapanego a bopa tsela e botse kudu ya go tsena kgopolong ya batho ba bona. (Don Richardson, Bosafelego Dipelong tša Bona)

Lentšu la go loka . Mo tshepedišong ya go ngwala ya Setšhaena, go na le gape le leswao le lengwe le le makatšago: lentšu “loki”. Letshwao la moloki le bopilwe ka dikarolo tše pedi tše di fapanego: karolo ya ka godimo e ra kwana gomme ka fase ga yona go na le leemedi la motho ka noši I . Ka gona, go bile le pono ya gore batho ba ka se kgone go loka ka bobona. Ba loka fela ge ba le ka fase ga kwana. Ka fao, tshepedišo ya go ngwala ya Setšhaena e ruta melaetša ye e swanago le ya Testamente ye Mpsha. Re swanetše go ba ka fase ga Kwana yeo re e filwego ke Modimo (Jesu Kriste), gore re lokišwe. Se se bolelwa ditemaneng tše di latelago tša Beibele:

- (Johane 1:29) Letšatšing le le latelago Johane o bona Jesu a etla go yena, gomme a re: Bonang Kwana ya Modimo , yeo e tlošago sebe sa lefase.

- (1 Bakor 1:30) Eupša lena le Kriste Jesu, yo a re dirilwego bohlale, le toko , le kgethwa le topollo ka Modimo

2. Matswalo a khapone le oli

KHABONE LE OLIE . Gantši re rutwa gore khapone le oli di bopilwe ka tshepedišo ya go nanya yeo e ilego ya nyaka nywaga e dimilione. Batho ba bolela ka mehla ya khapone, ge tekanyo e kgolo ka mo go kgethegilego ya khapone e be e tla bopša. Eupša taba e bjang? Na dilo tše di tšweletše nywageng e dimilione tše makgolo e fetilego gomme na di tšere nywaga e dimilione gore di bopege? Ge re e lebelela ka seetšeng sa dintlha tše di latelago, go e na le moo di bontšha gore di bopilwe ka pela le ka mo go feletšego ‘mo nakong ye e fetilego ya morago bjale’, mengwagakete ye mmalwa fela ye e fetilego gomme go molaleng gore di lebane le seemo sa meetsefula ao a boletšwego ka Beibeleng.

Mengwaga ya dipeeletšo tša khapone le didiba tša oli. Ntlha ya mathomo ke gore bohlatse bja mengwaga ya dipeeletšo tša khapone le oli ga bo šupe ka dinako tše kgolo. Re boletše ka se e šetše e le pejana gomme dintlha tše pedi tše di latelago di hlatsela se:

• Kgatelelo ya didiba tša oli e godimo kudu (go tlwaelegile gore oli e ka tšhologela moyeng go tšwa moleteng wo o phuntšwego mo fase), mo e lego gore e ka se be le mengwaga ya go feta ye 10,000. (Dikgaolo 12-13 tša Prehistory le dika tša lefase ka Melvin A. Cook, Max Parrish le khamphani, 1966). Ge nkabe didiba tše tša oli di be di na le nywaga e dimilione, kgateletšo e be e tla phatlalala kgale.

• Mehlala ya maoto ya batho e hweditšwe ka gare ga dillaga tša khapone tšeo di hlalošitšwego bjalo ka "250–300 milione ya mengwaga" mafelong a mantši (Mexico, Arizona, Illinois, New Mexico, le Kentucky, gare ga tše dingwe). Dilo tšeo e lego tša motho le difosele tša batho (!) di hweditšwe ka gare ga tšona dillaga tše. Se se bolela gore e ka ba batho ba be ba dula lefaseng nywageng e dimilione tše 300 e fetilego, goba gore dillaga tšeo tša khapone ge e le gabotse di na le nywaga e dikete tše sego kae feela. (Glashouver, WJJ, So entstand die Welt , Hänssler, 1980, ss. 115-6; Bowden, M., Ape-men – Nnete goba Phošo? Dikgatišo tša Bogoši, 1981; Barnes, F. A., Taba ya Marapo a Lefsika, Leganata/Hlakola, 1975, letl. 36-39) ya go swana le yona. Go na le kgonagalo e kgolo ya gore mokgwa o mongwe wa mafelelo ke therešo, ka gobane gaešita le bo-rathutamahlale ga ba dumele gore batho ba be ba dula Lefaseng nywageng e dimilione tše 300 e fetilego:

"Ge motho (...) ka mokgwa ofe goba ofe a bile gona mathomong a nako ya Khapone ya Tšhipi, saense ka moka ya thutafase e fošagetše ka mo go feletšego moo e lego gore ditsebi ka moka tša thutafase di swanetše go rola modiro mešomong ya tšona gomme e be baotledi ba dilori. Ka gona, bonyenyane mo nakong ye, thutamahlale e gana mokgwa o mongwe o lekago wa gore motho o tlogetše mehlala yeo ya maoto." ( Sephiri sa Carboniferous , Kgwedi ya Mahlale, vol. 162, Jan.1940, letl.14)

• Lebaka la boraro la go se tšee dipeeletšo tša malahla le oli e le tša mengwaga ye dimilione ke radiocarbon yeo di nago le yona. Ge seripa sa bophelo bja semmušo bja radiocarbon e le mengwaga ye 5730 fela, ga se gwa swanela go ba le le ge e le efe ya yona yeo e šetšego ka dipeeletšong tšeo di nago le mengwaga ye dimilione goba dimilione tše makgolo. Le ge go le bjalo, go tloga ka 1969 kgatišo ya Radiocarbon e boletše ka fao dišupommu tša radiocarbon di filego dišupo tšeo di tšerwego go tšwa malahla, oli le gase ya tlhago mengwaga ya radiocarbon ya mengwaga ya ka fase ga ye 50,000.

Lebelo la sebopeho. Mabapi le go bopša ga oli le khapone ga go nyakege gore e tšee nako ye telele. Thekgo e nngwe ya kgopolo ye e hwetšwa tabeng ya gore nakong ya Ntwa ya II ya Lefase oli e be e dirwa ka malahla le lignite kua Jeremane, gomme ka katlego. Ga se ya tšea eons, eupša e diregile ka nako e kopana. Ka go šomiša theknolotši ye e fapanego morago bjale, barele ya oli e ile ya tšweletšwa ka metsotso ye 20 go tšwa go tone e tee ya ditlakala tša organic (Machine design, 14 May 1970 ).

   Le gona go kgonege go fetoša kota le cellulose gore e be khapone goba dilo tše di swanago le khapone ka diiri tše sego kae feela. Se se bontšha gore ge maemo a lokile, oli le khapone di ka bopša ka pela kudu. Ga go nyakege nywaga e dimilione gore di bopege. Ke dikgopolo feela mabapi le tlhagelelo tšeo di nyakago nywaga e dimilione. Mohlala wo o latelago o hlatsela gore malahla a diminerale a ka bopša ka nako ye kopana, ka dibeke tše mmalwa fela. Mongwadi o hlatsela gore ditiragalo tše bjalo di ka be di diregile ka pela, mabapi le Meetse-fula.

Borasaense ba Argonne National Laboratory (ka US) ba hlatsetše gore khapone ye ntsho ya maemo a godimo e ka hwetšwa ka go šomiša mokgwa wo o latelago: tšea lignin ye nngwe (setswaki sa bohlokwa ka kota) gomme o e hlakantšhe le letsopa le lengwe la esiti le meetse. Ruthetša motswako ka gare ga sebjana sa quartz se se tswaletšwego seo se se nago oksitšene ka 150 oC ntle le go oketša kgatelelo. Ye ga se themperetšha ya godimo go tšwa go pono ya thutafase – gabotse, ga go na selo se se kgethegilego goba “se se sego sa tlhago” ka ga metswako, le gona. Le gona tshepedišo ga e tšee mengwaga ye dimilione – e tšea dibeke tše 4–36 fela!

   (...) Setsebi se se tumilego sa thutafase sa Australia e lego Mohlomphegi Edgeworth David o hlalositše pegong ya gagwe ya 1907 yeo e sa emego dikutu tša dihlare tše di tšhumilwego tšeo di hweditšwego magareng ga dillaga tša khapone e ntsho kua Newcastle (Australia). Dikarolo tša ka tlase tša dikutu di be di epetšwe ka gare-gare ga legato la khapone, ke moka dikutu di ile tša feta thwii ka gare ga legato la ka godimo, mafelelong tša feleletša di le ka gare ga legato la khapone ka godimo!

 Nagana gore batho ba leka go hlaloša dilo tše go ya ka ditshepedišo tša go nanya tšeo di diregilego ka mebotong ye mebedi ye e aroganego yeo e nago le dinako tše kgolo tša nako magareng ga yona. Ge tshekamelo e bile "tšwelopele ya go nanya le ya ganyenyane-ganyenyane", go molaleng gore se se thibetše tlhalošo ye e bonagalago kudu ya setlogo sa malahla, ke gore khuduego ye kgolo ya tlhago ye e hlotšwego ke meetse e epetše dibjalo tše di gagogilego ka pela.

    Meetse ao a sepelago a ka baka ka pela tekanyo e kgolo kudu ya diphetogo tša thutafase, kudu-kudu ge e ba go e-na le meetse a mantši. Batho ba bantši ba nagana gore diphetogo tše di swanetše go tšea nywaga e dimilione. (...) .

    Ditsebi tše dingwe tša thutafase (go akaretša le ba bantši ba bao ba dumelago ditshepedišong tša “nywaga e dimilione”) bjale di bolela gore Grand Canyon e bopilwe ka tsela e swanago, ka masetla-pelo, le gore ga se ya hlolwa ke kgogolego ya Noka ya Colorado ka go nanya godimo ga dimilione tša mengwaga.

    Meetsefula a tšere ngwaga o tee, a khupetša dithaba, a hlola khuduego ya lefase ka bophara gomme a senya kgapetla ya lefase ge meetse (gomme ka mo go sa phemegego gape le magma) a tšhologa dikgwedi tše ntši (”didiba tša bodiba bjo bogolo di ile tša thubega”, Gen 7:11). Masetla-pelo a bjalo a boifišago a be a tla baka tekanyo e makatšago ya diphetogo tša thutafase. (9) .

Bohlatse bjo bo thekgago go bopša ga nako ye kopana. Dintlha tše di latelago di thekga ka matla kgopolo ya gore khapone le oli di ile tša bopša ka pela nakong ya Meetse-fula, e sego ka go nanya ka nywaga e dimilione:

• Difosele tša dikutu tša mehlare tšeo di tsenelelago ka gare ga dillaga tše di fapanego di ka hwetšwa gare ga dillaga tša khapone. Seswantšho sa kgale sa moepo wa malahla kua Fora se bontšha kamoo dikutu tše hlano tša dihlare di tsenelelago ka gona dillaga tše ka bago tše lesome. Difosele tše di be di ka se bopege goba tša tšwelela ge nkabe dillaga tša khapone di be di bopilwe ka nako ya mengwaga ye dimilione.

• Kutollo ye nngwe ye e kgahlišago ke gore ka bontši bja dipeeletšo tša khapone tša lefase, palo ye bohlokwa ya dipeeletšo tša kgapetla ya lewatle le difosele tša diphoofolo tša ka lewatleng di a hwetšwa ("Noutu ya go direga ga mašaledi a diphoofolo tša lewatle ka gare ga kgwele ya malahla ya Lancashire", makasine wa Geological, 118:307 , 1981 le Weir, J. "Dithuto tša morago bjale tša khetla ya magala a magato ", Science progress, 38:445, 1950).   Gape, dibjalo tšeo di sa golego le mafelong a mogwapo di hweditšwe ka gare ga dillaga tše tša khapone. Dikutollo tše di šupa gabotse Meetsefula, ao a bego a tla sepetša diphoofolo tša ka lewatleng le dibopego tše dingwe tša bophelo gare ga dibjalo tšeo di hwetšwago mo nageng ye e omilego.

Prof. Price o tšweletša melato yeo go yona dillaga tša malahla tše 50–100 e lego godimo ga e nngwe gomme magareng ga tšona go na le dillaga go akaretšwa difosele go tšwa lewatleng le le tseneletšego. O tšea karolo ye ya bohlatse e le e tiilego kudu e bile e kgodiša moo e lego gore ga se a ke a leka go hlalosa dintlha tše ka mabaka a kgopolo ya Lyell ya go swana. (Wiljam Aittala: Sanoma ya Kaikkeuden , letl. 198) .

• Khapone le oli ga di bopege ka tlhago mehleng yeno. Ke ka fao di bitšwago methopo ya tlhago yeo e sa mpshafatšwago. Ga di bopege ka tlhago gaešita le dinageng tša borutho, gaešita le ge maemo dinageng tšeo a swanetše go ba a swanetšego. Ka mo go fapanego, dibjalo tša moo di bola feela ka pela gomme ga go bopelwe oli goba khapone.

   Kgonagalo e nnoši ya go tšweletša malahla ke masetla-pelo a tlhago ao gatee-tee a khupetšago ditlakala tša dibjalo ka tlase ga mašaba a mmu, a di tlogela di le ka tlase ga kgatelelo e kgolo le boemong bjo bo se nago oksitšene, moo oksitšene e ka se kgonego go di senya. Kgatelelo ya godimo le mokgwa wa go hloka oksitšene di tšerwe e le tše bohlokwa bakeng sa go tšweletša malahla. Go oketša moo, dipaketheria di ka se bole ditlakala tša dibjalo boemong bjo bo se nago oksitšene. Meetse-fula, ao a ilego a kgobela mašaba a leraga le naga godimo ga e nngwe, a ka hlalosa gabotse tiragalo e bjalo. Setsopolwa se se latelago go tšwa pukung ya "Muttuva maa" (letl. 114) ka setsebi sa thutafase sa Finland Pentti Eskola, se bolela ka selo se se swanago. E laetša gore, mabapi le dirokele tša malahla, go na le maswika a letsopa ao a stratified go tšwa meetseng. Tsopolo e bolela ka mo go kwagalago ka Meetse-fula e le ao a diregilego feela nywageng e dikete tše mmalwa e fetilego:

“Ka tlase le ka godimo ga dirokele tša malahla go na le, bjalo ka ge go boletšwe, dillaga tša ka mehla tša leswika la letsopa, gomme go tšwa sebopegong sa tšona re kgona go bona gore di arotšwe ka maemo go tšwa meetseng."

3. Tshenyo ya di-dinosaur

Ka kakaretšo batho ba dumela gore go senywa ga di- dinosaur go diregile nywageng e dimilione e fetilego nakong ya karolo ya mafelelo ya nako ya Cretaceous, gape go senya di- ammonite, di- belemnite le mehuta e mengwe e mmalwa ya dimela le diphoofolo. Go dumelwa gore tshenyo ye e ile ya gogola bontši bjo bogolo bja diphoofolo tša mehleng ya Cretaceous.

   Na tumelo yeo ke ya therešo? Na di- dinosaur di ile tša fedišwa e le ka kgonthe nakong yeo go thwego ke nako ya Cretaceous nywageng e dimilione e fetilego, goba na di ile tša fedišwa Meetse-fula? Mo go tše di latelago, re tla hlahloba taba ye ge re dutše re ela hloko dithuto tše di tlwaelegilego kudu tšeo di tšweleditšwego:

Na di- dinosaur di ile tša fedišwa ke leuba, twatši goba bahlakodi ba mae ? Batho ba bangwe ba bolela gore di- dinosaur di ile tša fedišwa ke leuba goba twatši. Ba bangwe ba bolela gore diphoofolo tše dingwe gatee-tee di ile tša thoma go ja mae a dinosaur.  

   Le ge go le bjalo, go na le bothata bjo bogolo ka dithuto tše ka bobedi: ga go le e tee yeo e hlalošago ka fao dibjalo tše dingwe le diphoofolo -- plesiosaurs, ichthyosaurs, pterosaurs, dimela, herbivores ammonites, le belemnites -- di bego di ka hwa ka nako e tee. (Amonites le belemnites ke diphoofolo tša ka lewatleng tšeo difosele tša tšona di hweditšwego mabopong a dithaba tša Alps le Himalaya, gare ga mafelo a mangwe.) Ke ka baka la’ng mehuta ye e mengwe ya diphedi e hwile ka nako e tee? Ruri dikokwana-hloko e ka se be mmolai; dikokwana-hloko di ka senya bjang mehuta e fapanego kudu, diphoofolo tša ka lewatleng le tša nageng, gaešita le dimela? Dikokwana-hloko tše bjalo ga di tsebje.

   Ge e le mabapi le batho bao ba jago mae, le bona ba ka se kgone go hlalosa go senywa ga mehuta e mmalwa e fapanego ka nako e tee, re sa bolele ka dimela. Di be di sa kgone go baka tshenyo e kgolo le go hwelela ga mehuta e fapanego ya diphedi ka nako e tee. Go swanetše go ba le tlhaloso e kaone ya se.

Na meteorite e bile sebaki sa tshenyo yeo? Batho ba bangwe ba bolela ka kgopolo ya gore meteorite e rotošitše leru le legolo la lerole, le gore leru le la lerole le ile la thibela Letšatši ka nako ye telele kudu moo dibjalo ka moka di ilego tša hwa gomme diphoofolo tše di jago dimela tša bolawa ke tlala.

   Lega go le bjalo, go na le bothata bjo tee ka kgopolo ye ya phetogo e nanyago ya boemo bja leratadima. Kgopolo ye, goba dikgopolo tšeo di boletšwego ka mo godimo, di ka se hlalose kamoo difosele tša di- dinosaur di ka hwetšwago ka gona ka gare ga maswika le dithaba mafelong a magolo a lefase. Di ka hwetšwa lefaseng ka bophara ka gare ga leswika le thata, e lego seo se tlogago se makatša. Go a makatša ka lebaka la gore phoofolo efe goba efe ye kgolo – mohlomongwe ya botelele bja dimithara tše 20 – e ka se tsene ka gare ga leswika le thata. Nako ga e thuše, le yona. Gaešita le ge re be re ka leta nywaga e dimilione gore diphoofolo tše di bolokwe mobung gomme di fetoge difosele, di be di tla bola pele seo goba diphoofolo tše dingwe di ka di ja. Ge e le gabotse, nako le nako ge re bona fossil ya dinosaur goba difosele tše dingwe, di swanetše go ba di ile tša epelwa ka pela ka tlase ga seretse le leraga. Ba ka se be ba belegwe ka tsela le ge e le efe e nngwe:

Go molaleng gore ge nkabe go bopega ga dipeeletšo go diregile ka lebelo le le nanyago gakaakaa, ga go na difosele tšeo di bego di tla tšweletšwa, ka gobane di be di ka se epelwe ka gare ga dilo tše di tšholotšwego, eupša pele ga yona di be di tla bola ka fase ga khuetšo ya diesiti tša meetse, goba di fedišwe le go pšhatlaganywa diripana ge di be di silila le go otla ka tlase ga mawatle a sa tsepamago. Di ka khupetšwa fela ke sediments ka kotsi, moo di epelwago gateetee. ( Geochronology goba Mehla ya Lefase ka mabaka a Sediments le Bophelo , Bulletin of the National Research Council No. 80, Washington DC, 1931, letl. 14)

Phetho ke gore di-dinosaur tše, tšeo di hwetšwago lefaseng ka bophara, di swanetše go ba di ile tša bolokwa ka pela kudu ka tlase ga dipeeletšo tša leraga le slime. Leraga le boleta mathomong le tlile go di dikologa, gomme ka morago la thatafala ka thata ka tsela ye e swanago le samente. Ke feela ka tsela ye moo genesis ya difosele tša dinosaur, mammoths le diphoofolo tše dingwe e ka hlalošwago. Meetse-fula, ruri selo se se bjalo se be se ka direga. Re lebelela tlhaloso, yeo e fago kgopolo ye e nepagetšego ya taba ye. E bontšha go utollwa ga di-dinosaur ka gare ga maswika a thata, e bontšha gore di swanetše go ba di ile tša khupetšwa ke leraga le boleta. Ke moka leraga le thatafetše go ba dikologa. Ke fela ka Meetse-fula, eupša e sego ka modikologong wa tlhago wo o tlwaelegilego, moo re bego re ka letela gore selo sa go swana le seo se direge (gape go na le tšhupetšo mo mongwalong wa ka fao di-vortic tša meetse di ka bago di kgobokeditše marapo a dinosaur).

O ile a ya maganateng a South Dakota, moo go nago le maboto a maswika a mebala ye mehwibidu, ye serolane le ya namune le maswika a magolo. Ka matšatši a sego kae o ile a hwetša marapo a mangwe lebotong la leswika , ao a ilego a akanyetša gore ke mohuta wo a bego a ikemišeditše go a hwetša. Ge a epa leswika go dikologa marapo , o ile a hwetša gore marapo a be a le ka tatelano ya sebopego sa phoofolo. Ba be ba se ka gare ga mokgobo go swana le marapo a dinosaur gantši a le bjalo. Dikgobo tše dintši tše bjalo di be di le bjalo ka ge eka di dirilwe ke ledimo le matla la meetse.

   Bjale marapo a a be a le ka leswikeng la mohlaba le letala-lerata, leo le thata kudu . Lefsika la mohlaba le ile la swanelwa ke go tlošwa ka sedirišwa sa go hlahloba gomme le tlošwe ka go thuthupišwa. Brown le bašomi ba gagwe ba ka thoko ba ile ba dira molete wo o nyakilego go ba dimithara tše šupago le seripa ka botebo go ntšha marapo. Go tloša marapo a tee a magolo go ile gwa ba tšea selemo se sebedi. Ga se ba ka ba tloša marapo leswikeng le gatee. Ba ile ba iša maswika a magolo ka seporo go ya musiamong, moo bo-rathutamahlale ba ilego ba kgona go gagola dilo tšeo tša leswika gomme ba hloma marapo. Legotlo le la kgatelelo bjale le eme ka holong ya dipontšho ya musiamo. (letl. 72, Dinosaur / Ruth Wheeler le Harold G. Lepokisi) .

REFERENCES:

1. J.S. Shelton: Geology illustrated

2. Kalle Taipale: Levoton maapallo, p. 78

3. Toivo Seljavaara: Oliko vedenpaisumus ja Nooan arkki mahdollinen?, p. 5

4. Werner Keller: Raamattu on oikeassa, p. 29

5. Arno C. Gaebelein: Kristillisyys vaiko uskonto?, p. 48

6. Francis Hitching: Arvoitukselliset tapahtumat (The World Atlas of Mysteries), p. 165

7. siteeraus: Luominen 17, p. 39

8. J. Ashton: Evolution Impossible, Master Books, Green Forest AZ, 2012, p. 115, lainaa viitettä 1, p. 7

9. Carl Wieland: Kiviä ja luita (Stones and Bones), p. 12-14