This is a machine translation made by Google Translate and has not been checked. There may be errors in the text.

   On the right, there are more links to translations made by Google Translate.

   In addition, you can read other articles in your own language when you go to my English website (Jari's writings), select an article there and transfer its web address to Google Translate (https://translate.google.com/?sl=en&tl=fi&op=websites).

Bokriste le mahlale

Na tumelo ya Bokriste e bile lepheko go thutamahlale goba na e e godišitše? Bala bohlatse!

Sehlogo sa sehlogo se ke tumelo ya Bokriste le thutamahlale. Tumelo ya Bokriste e tutueditše bjang thutamahlale le tlhabollo ya yona? Na e bile lepheko go tšwetšopele ya thutamahlale goba na e e godišitše? Ge e ba taba ye e hlahlobja feela ka mekero ya ditaba ya lefase le dingwalwa tša bo-rathutamahlale ba baila-Modimo, gantši di tšweletša pono e tumilego ya thulano magareng ga tumelo le thutamahlale. Go naganwa gore tumelo go Modimo le thutamahlale di fapana le gore tumelo ya Bokriste e bile lepheko go tšwetšopele ya thutamahlale. Kgopolong ye, go thwe thutamahlale e bile e matla kua Gerika gomme e ile ya tšwela pele gape feela ge, nakong ya Sedifatšo, e be e arogana le bodumedi bja kutollo gomme e thoma go ithekga ka mabaka le go lebelela. Bohlokwa bja Darwin ka mo go kgethegilego bo lebelelwa e le bjo bohlokwa bakeng sa phenyo ya mafelelo ya pono ya lefase ya thutamahlale.

    Eupša therešo ya taba ye ke efe? Motheo wa tumelo ya Bokriste ga se wa ke wa ba saense le go dira mahlale, eupša tumelo ya go ba gona ga Modimo le Jesu Kriste, yo ka yena yo mongwe le yo mongwe a ka lebalelwago dibe tša gagwe. Lega go le bjalo, se ga se bolele gore tumelo ya Bokriste ga se ya tutuetša thutamahlale le tlhabollo ya setšhaba. Ka mo go fapanego, bohlokwa bja Jesu le tumelo ya Bokriste e bile bja mafelelo bakeng sa go belegwa le tšwelopele ya thutamahlale. Pono ye e theilwe godimo ga dintlha tše mmalwa, tšeo re tlago go feta go tšona go tše di latelago. Re thoma ka polelo le go bala le go ngwala.

Go bala le go ngwala: dipukuntšu, popopolelo, dialefabete. Sa mathomo, go belegwa ga maleme a dipuku le go bala le go ngwala. Motho yo mongwe le yo mongwe o kwešiša gore ge setšhaba se se na le polelo ya sona ya dingwalo gomme batho ba sa kgone go bala, ke lepheko go tlhabollo ya mahlale, nyakišišo, go belegwa ga dilo tšeo di hlamilwego le go phatlalatša tsebo. Ke moka ga go na dipuku, o ka se kgone go di bala, le tsebo ga e phatlalale. Setšhaba se dula se le boemong bja go ema.

   Ka gona, tumelo ya Bokriste e tutueditše bjang tlholo ya maleme a dingwalo le go bala le go ngwala? Ke mo banyakišiši ba bantši ba nago le lefelo la sefofu. Ga ba tsebe gore mo e nyakilego go ba maleme ka moka a dingwalo a hlotšwe ke Bakriste ba borapedi. Ka mohlala, mo Finland, Mikael Agricola, mompshafatši wa bodumedi wa Finland le tate wa dingwalo, o gatišitše puku ya mathomo ya ABC le Testamente ye Mpsha le dikarolo tša dipuku tše dingwe tša Beibele. Batho ba ile ba ithuta go bala ka tšona.

    Kua Jeremane, Martti Luther o ile a dira selo se se swanago. O ile a fetolela Beibele ka Sejeremane ka polelosemmotwana ya gagwe. Dikgatišo tše makgolo di ile tša dirwa ka phetolelo ya gagwe gomme polelosemmotwana yeo e dirišitšwego ke Luther e ile ya hlongwa e le leleme la dingwalo gare ga Majeremane.

    Go thwe’ng ka Engelane? William Tyndale, yo a fetoletšego Beibele ka Seisemane, o kgathile tema e bohlokwa go seo. Phetolelo ya Tyndale e ile ya tutuetša go belegwa ga leleme la mehleng yeno la Seisemane. Go ithekgile ka phetolelo ya Tyndale, ka morago go ile gwa hlolwa phetolelo ya King James, yeo e lego phetolelo e tumilego kudu ya Beibele ya Seisemane.

   Mohlala o mongwe ke ditlhaka tša batho ba ma-Slav, tšeo di bitšwago ditlhaka tša Cyrillic. Di ile tša reelwa leina la Mokgethwa Cyril, yo e bego e le moromiwa gare ga ma-Slav gomme a lemoga gore ga di na ditlhaka. Cyril o ile a ba hlamela dialefabete e le gore ba kgone go balela Ebangedi yeo e bolelago ka Jesu.

   Pele bokgoni bja go bala bo belegwa, polelo ya go ngwalwa ka fao e swanetše go ba gona. Ka kgopolo ye, baromiwa ba Bakriste ba kgathile tema ye bohlokwa, e sego fela mengwagakgolo ye e fetilego dinageng tša ka Bodikela, eupša gape le Afrika le Asia ka morago. Baromiwa ba ka ba ba dirile mošomo wa nywaga e mentši nyakišišong ya maleme. Ba hlotše dipopopolelo tša mathomo, dipukuntšu le dialefabete.

   Yo mongwe wa batho ba bjalo e be e le moromiwa wa Methodist Frank Laubach, yo a ilego a thoma lesolo la lefase ka bophara la go ruta go bala le go ngwala. O ile a tutuetša tlhabollo ya dipuku tša ABC ka maleme a 313. O kgethilwe go ba moapostola wa bao ba sa tsebego go bala le go ngwala.

    Mehlala ye e latelago e šupa selo se tee, tlhabollo ya maleme. Ke mo go bohlokwa gore gaešita le maleme a bjalo ka Sehindi, e lego leleme le legolo la India, Seurdu sa Pakistan le Sebengali sa Bangladesh a na le motheo wa ona wa popopolelo le wa polelo motheong wa baromiwa ba Bokriste. Batho ba dimilione tše makgolo ba bolela le go diriša maleme a.

Vishal Mangalwadi: Ke goletše pelong ya leleme la Sehindu kua Allahabad, mo e nyakilego go ba dikhilomithara tše 80 go tloga Kashi, moo Tulsidas a ngwadilego Ramcharitmanasin , e lego epiki e bohlokwa kudu ya bodumedi ya Leboa la India. Ke be ke fela ke botšwa gore Sehindi se tšwa go epiki ye e kgolo. Eupša ge ke e bala, ke ile ka gakanega, ka gobane ke be ke sa kgone go kwešiša le polelwana e tee go tšwa go yona. “Sehindi” sa mongwadi se be se fapane ka botlalo le sa ka gomme ka thoma go belaela, gore leleme la ka la letswele – leleme la semmušo la setšhaba la India – le tšwa kae.

... Diithuti tša Mahindu le tšona ga se tša hlabolla leleme la setšhaba la India, e lego Sehindi. Ke ka lebaka la bafetoledi ba Beibele ba go swana le John Borthwick Gilchrist le ditsebi tša maleme tša baromiwa tša go swana le Moruti SHKellogg moo polelo ya bjale ya dingwalo ya Sehindi e tšweletšego polelong yeo e šomišitšwego ke sereti Tulsidas (c. 1532-1623).

... Bafetoledi ba Beibele le baromiwa ba ile ba neela go feta leleme la ka la letswele la Sehindi. Maleme ka moka a phelago a dingwalo a India a hlatsela mošomo wa bona. Ka 2005, Dr. Babu Verghese, monyakišiši yo a tšwago Mumbai eupša e le seboledi sa setlogo sa Semalayalam, o ile a romela lengwalo la bongaka la matlakala a 700 Yunibesithing ya Nagpur gore a le hlahlobje. O bontšhitše gore bafetoledi ba Beibele ba bopile maleme a 73 a dingwalo a mehleng yeno go tšwa dipolelosemmotwana tšeo bontši bja tšona di bolelwago ke ma-India ao bontši bja ona a sa tsebego go bala le go ngwala. Tše di be di akaretša maleme a semmušo a setšhaba a India (Hindi), Pakistan (Urdu) le Bangladesh (Bengali). Diithuti tše hlano tša Bramine di ile tša ithuta lengwalo la bongaka la Verghes gomme tša mo fa sereto sa Ngaka ya Filosofi ka 2008. Ka nako ye e swanago, di ile tša šišinya ka go dumelelana gore, ka morago ga go phatlalatšwa, lengwalonyakišišo le amogelwe bjalo ka puku ya kgapeletšo ya dithuto tša polelo ya India. (1) .

Mošomo wa boromiwa wa Bokriste e be e dutše e le wa mohuta wo o nabilego wa go thuša batho, mo e lego gore o fihleletše go thuša balwetši, bao ba golofetšego, bao ba swerwego ke tlala, bao ba hlokago magae le bao ba kgethollwago. Dinageng tše dintši tša Afrika, baromiwa ba Bokriste ba agile motheo wa tshepedišo ka moka ya dikolo go ya ka thuto ya motheo le ya mošomo wa diatla. Ka mo go swanago, thomo e bile le seabe ka tsela ye bohlokwa go hlomeng ga netweke ya tlhokomelo ya maphelo... Monyakišiši yo a tsebegago wa Afrika, moprofesara wa Yunibesithi ya Yale Lamin Sanneh o boletše gore mo Afrika, baromiwa ba dirile tirelo ye kgolo go ditšo tša lefelong leo ka go hlola motheo wa polelo ye e ngwadilwego. (2) .

Diprotšeke tša go bala le go ngwala le dingwalo. Bjalo ka ge go boletšwe, bontši bja maleme a amogetše motheo wa ona wa popopolelo le wa dingwalo go tšwa tutuetšong ya tumelo ya Bokriste. Baila-Modimo le mebušo e be e se bathomi ba tlhabollo ye, eupša e be e le baemedi ba tumelo ya Bokriste. Tlhabollo ya ditšhaba e ka be e diegile ka nywaga-kgolo ka ntle le tumelo go Modimo le Jesu.

    Lefelo le le akaretša diprotšeke tša go bala le go ngwala kua Yuropa le dikarolong tše dingwe tša lefase. Ka tšona, batho ba ithuta go bala Beibele le dipuku tše dingwe gomme ba ithuta dilo tše difsa. Ge e ba o sa tsebe go bala le go ngwala, go thata go ithuta dilo tše difsa tšeo ba bangwe ba ngwadilego ka tšona.

    Ge tumelo ya Bokriste e fentše tšhemo ka modiro wa boromiwa, e bile e kaonefaditše boemo bja tša leago le maemo a ditšhaba tše dintši. Dilo tše bjalo ke seemo se sekaone sa maphelo, ekonomi ye kaone, seemo sa leago se se tsepamego kudu, bomenetša bja fase le mahu a bana gomme, go ba gona, ke go bala le go ngwala gakaone. Ge nkabe go se na mošomo wa boromiwa le tumelo ya Bokriste, go be go tla ba le tlaišego le bodiidi bjo bo oketšegilego kudu lefaseng gomme batho ba be ba ka se tsebe go bala. Gare ga tše dingwe, Robert Woodberry, mothuši wa moprofesara Yunibesithing ya Texas, o lemogile kgokagano magareng ga mošomo wa boromiwa le temokrasi, maemo a kaonefaditšwego a batho le go tseba go bala le go ngwala:

Rathutamahlale: Modiro wa boromiwa o ile wa tsoša pušo ka batho

Go ya ka Robert Woodberry, mothuši wa moprofesara Yunibesithing ya Texas, khuetšo ya mošomo wa boromiwa wa Maprotestanta ka bo-1800 le mathomong a bo-1900 tlhabollong ya temokrasi e bile ya bohlokwa kudu go feta kamoo go bego go naganwa ka gona mathomong. Go e na le go ba le karolo e nyenyane tlhabollong ya pušo ka batho, baromiwa ba bile le karolo e kgolo go yona dinageng tše dintši tša Afrika le Asia. Makasine wa Christianity Today o bolela ka taba ye.

Robert Woodberry o ithutile tswalano magareng ga modiro wa boromiwa le mabaka ao a kgomago temokrasi mo e nyakilego go ba ka nywaga e 15. Go ya ka yena, moo moo baromiwa ba Protestanta ba bilego le tutuetšo e kgolo. Moo mehleng yeno moruo o hlabologile kudu gomme boemo bja tša maphelo bo kaone kudu go feta mafelong ao, moo tutuetšo ya baromiwa e bilego e nyenyane goba e sego gona. Mafelong ao a nago le histori ye e atilego ya boromiwa, tekanyo ya mahu a bana ga bjale e fase, go na le bomenetša bjo bonyenyane, go tseba go bala le go ngwala go tlwaelegile kudu gomme go tsena thutong go bonolo, kudukudu go basadi.

   Go ya ka Robert Woodberry, ka mo go kgethegilego e bile Bakriste ba tsošološo ya Protestanta bao ba bilego le mafelelo a mabotse. Ka mo go fapanego, baruti bao ba thwetšwego mmušong goba baromiwa ba Katholika pele ga bo-1960 ga se ba ka ba ba le tutuetšo e swanago. (3) .

Mohlala o mongwe o mobotse wa kamoo tumelo ya Bokriste e tutueditšego go bala le go ngwala le dipuku ke gore e bile feela mo e ka bago ka 1900 moo dipuku tša lefase di ilego tša feta dipuku tša moya thekišong. Beibele le dithuto tša yona di be di le maemong a bohlokwa ka nywaga-kgolo e mentši, go fihlela ngwagakgolong o fetilego e lahlegelwa ke bohlokwa bja yona kudu dinageng tša ka Bodikela. Na ke ka kotsi gore lekgolong lona leo la bo-20 la nywaga, ge tumelo ya Bokriste e be e tlogetšwe, dintwa tše dikgolo kudu historing di ile tša lwewa?

    Mohlala o mongwe ke Engelane, yeo e bego e le naga yeo e hlabologilego kudu lefaseng lekgolong la bo-18 le la bo-19 la nywaga. Eupša ke’ng seo se bego se le ka morago ga tlhabollo e botse ya Engelane? Ruri selo se sengwe e be e le ditsošološo tša moya moo batho ba ilego ba retologela go Modimo. Dilo tše dintši tše dibotse di ile tša tla ka baka leo, tše bjalo ka go tseba go bala le go ngwala, go fedišwa ga bokgoba le go kaonefatšwa ga maemo a badiidi le bašomi.

   John Wesley, yo a tsebjago e le moreri yo bohlokwa kudu wa mokgatlo wa Methodist le yo ka yena ditsošološo tše dikgolo di tlilego Engelane lekgolong la bo-18 la nywaga, o ile a tutuetša tlhabollo ye kudu. Go boletšwe gore ka mošomo wa gagwe Engelane e ile ya phološwa phetogo ye e swanago yeo e diregilego kua Fora. Lega go le bjalo, Wesley le bašomi-gotee le yena le bona ba bile le seabe tabeng ya gore dipuku di ile tša fihlelelwa ke batho ba Maisemane. Encyclopedia Britannica e bolela ka Wesley tabeng ye gore "ga go motho yo mongwe lekgolong la bo-18 la nywaga yo a dirilego mo gontši gakaakaa go tšwetša pele go balwa ga dipuku tše dibotse, gomme a tliša dipuku tše dintši gakaakaa tšeo di fihlelelwago ke batho ka theko ya theko e tlase gakaakaa"...

    Kua Engelane, ka baka la ditsošološo, mošomo wa sekolo sa Sontaga le wona o ile wa belegwa lekgolong la bo-18 la nywaga. Mo e ka bago ka 1830, mo e ka bago kotara ya bana ba dimilione tše 1,25 ba Engelane ba ile ba tsena sekolo sa Sontaga, moo ba ilego ba ithuta go bala le go ngwala. Engelane e be e fetoga setšhaba seo se tsebago go bala le go ngwala seo se rutwago ke Lentšu la Modimo; mmušo ga se wa e tutuetša.

    Go thwe’ng ka United States? Tsopolo ye e latelago e šupa se. E ile ya bolelwa ke John Dewey (1859-1952), yoo ka boyena a ilego a tutuetša kudu go dira gore thuto e be ya lefase kua United States. Le ge go le bjalo, o hlalositše ka fao tumelo ya Bokriste e bilego le khuetšo ye botse go mohlala go thuto ye e tumilego le go fedišwa ga bokgoba nageng ya gabo:

Batho ba (Bakriste ba ebangedi) ke mokokotlo wa philanthropy ya leago, mošomo wa dipolotiki wo o lebišitšwego go diphetogo tša leago, pacifism le thuto ya setšhaba. Ba akaretša le go bontšha botho go bao ba lego tlalelong ya ekonomi le batho ba bangwe, kudu ge ba bontšha le kgahlego ye nnyane ka mokgwa wa mmušo wa repaboliki - - Karolo ye ya setšhaba e arabetše gabotse go dinyakwa tša tshwaro ye e lokilego le kabo ye e lekanago kudu ya go lekana menyetla ka lesedi la kgopolo ya bona ya tekatekano. E ile ya latela dikgatong tša Lincoln go fedišeng bokgoba gomme ya dumelelana le dikgopolo tša Roosevelt ge a be a sola dikoporasi tše "mpe" le go kgoboketšwa ga mahumo diatleng tša ba mmalwa. (4) .

Diyunibesithi. Pejana, go ile gwa bolelwa kamoo tumelo ya Bokriste e tutueditšego tlholo ya maleme ao a ngwadilwego le go bala le go ngwala nywageng-kgolong e fetilego le gona bjale. Ka mohlala, dinageng tša Afrika, motheo wa tshepedišo ya sekolo go ya ka thuto ya motheo le ya mošomo wa diatla o belegwe kudu go tšwa go khuetšo ya baromiwa ba Bokriste, go swana le tlhokomelo ya maphelo. Ka ntle le tutuetšo ya tumelo ya Bokriste, tlhabollo ya ditšhaba e ka be e diegile ka nywaga-kgolo e mentši.

   Lefelo le lengwe ke diyunibesithi le dikolo. Gotee le go bala le go ngwala, di bohlokwa bakeng sa tlhabollo ya mahlale, nyakišišo, go belegwa ga dilo tšeo di hlamilwego le go phatlalatša tshedimošo. Ka tšona, tsebo le nyakišišo di tšwela pele go fihla maemong a maswa.

   Tumelo ya Bokriste e tutueditše bjang karolo ye? Didikologo tša batho ba lefase le ba baila-Modimo gantši ga di tsebe gore Beibele le tumelo ya Bokriste di kgathile tema e kgolo tabeng ye. Diyunibesithi tše makgolo le dikolo tše dikete tše masome di thomilwe ke Bakriste ba borapedi goba ka modiro wa boromiwa. Ga se ba belegwa motheong wa boila-Modimo, ka gobane go be go se na diyunibesithi tša lefase le tšeo di laolwago ke mmušo. Ka mohlala, diyunibesithi tše di latelago di tsebja kudu kua Engelane le Amerika:

- Oxford le Cambridge. Metse ye ka bobedi e na le dikereke tše dintši le diphapoši tša thapelo. Mathomong diyunibesithi tše di hlomilwe bakeng sa go ruta Beibele.

- Harvard ya go swana le yona. Yunibesithi ye e reeletšwe ka Moruti John Harvard. Moano wa yona go tloga ka 1692 ke Veritas Christo et Ecclesiae (therešo go Kriste le Kereke) .

- Yunibesithi ya Yale e hlomilwe ke moithuti wa peleng wa Harvard, moruti wa Puritan Cotton Mather.

- Mopresidente wa mathomo wa Yunibesithi ya Princeton (mathomong e be e le Kholetšhe ya New Jersey) e be e le Jonathan Edwards, yo a tsebjago ka tsošološo e kgolo Amerika lekgolong la bo-18 la nywaga. E be e le moreri yo a tumilego kudu wa tsošološo ye, gotee le George Whitefield.

- Yunibesithi ya Pennsylvania. George Whitefield, moetapele yo mongwe wa Phafogo e Kgolo, o ile a hloma sekolo seo ka morago se ilego sa gola go ba Yunibesithi ya Pennsylvania. Whitefield e be e le morwa wa mohlokomedi wa seno-tagi le mošomi-gotee le John Wesley yo go boletšwego ka yena pejana ge a be a le Engelane. O be a na le lentšu le lebotse ka mo go sa tlwaelegago, le le kwagalago le le maatla, gore a kgone go bolela ka go kwagala le batho ba dikete tše masome dibokeng tša ka ntle. Le gona o be a kgona go dira boboledi a tšhologile megokgo ka baka la kwelobohloko yeo Modimo a mo filego yona bakeng sa batho

   Go thwe’ng ka India? India ga e tsebje ka Bokriste bja yona. Le ge go le bjalo, nageng ye, go swana le Afrika, go na le dikolo tše dikete tšeo di belegwego motheong wa tumelo ya Bokriste. Diyunibesithi tša mathomo kua India le tšona di belegwe motheong o swanago. Diyunibesithi tše bjalo ka yunibesithi ya Calcutta, Madras, Bombay le Serampore di tsebja kudu. Go oketša moo, Yunibesithi ya Allahabad, yeo e hlomilwego ka 1887, e tsebja kudu. Ditona-kgolo tše hlano go tše šupago tša mathomo tša India di tumišitšwe motseng wo, gomme bontši bja taolo ya India ba ithutile Yunibesithing ya Allahabad.

Phetogelo ya mahlale. Sehlogo se thomile go tšwa ponong yeo e ratwago ke baila-Modimo ya gore tumelo ya Bokriste e bile lepheko tšwelopeleng ya thutamahlale. Le ge go le bjalo, kgopolo ye e bonolo go belaela, ka gobane maleme a dingwalo, go bala le go ngwala le diyunibesithi di belegwe kudu go tšwa khuetšo ya tumelo ya Bokriste.

    Go thwe’ng ka seo go thwego ke phetogo ya thutamahlale? Gantši go swarwa didikong tša lefase le tša baila-Modimo gore khuduego ye e be e sa amane le tumelo ya Bokriste, eupša pono ye e ka belaelwa. Ka gobane ka kgopolo ya mehleng yeno, thutamahlale e thomile gatee feela, ke gore kua Yuropa ya lekgolong la bo-16-18 la nywaga, moo thuto ya Modimo ya Bokriste e ilego ya buša. Ga se ya thoma setšhabeng sa lefase, eupša ka go lebanya setšhabeng seo se hlohleleditšwego ke tumelo ya Bokriste. Mo e nyakilego go ba bo-rathutamahlale ka moka ba bagolo ba be ba dumela tlholong. Gare ga bona go be go e-na le Francis Bacon, Robert Boyle, Isaac Newton, Johannes Kepler, Copernicus, Galileo Galilei, Blaise Pascal, Michael Faraday, James Clerck Maxwell, John Ray, Louis Pasteur, bjalobjalo E be e se baemedi ba Sedifatšo eupša e le baemedi ba bodumedi bja Bokriste.

Meloko ya boradihistori le ditsebi tša leago e lemogile gore Bakriste, tumelo ya Bokriste le dihlongwa tša Bokriste di bile le seabe ka ditsela tše ntši tše di fapanego go tšweletšeng dithuto, mekgwa le ditshepedišo tšeo mafelelong di belegilego mahlale a tlhago a sebjalebjale(...) Le ge go na le dikgopolo tše di fapanego ya tutuetšo ya yona mo e nyakilego go ba bo-radihistori ka moka lehono ba dumela gore Bokriste (Bokatholika le Boprotestanta ka mo go swanago) bo ile bja kgothaletša batho ba bantši bao ba naganago ka nako ya pele ga mehleng yeno go tšea karolo thutong e rulagantšwego ya tlhago. Bo-radihistori le bona ba lemogile gore dikgopolo tšeo di adimilwego Bokriste di ile tša hwetša tsela ya tšona poledišanong ya thutamahlale ka mafelelo a mabotse. Bo-rathutamahlale ba bangwe ba bile ba bolela gore kgopolo ya gore tlhago e šoma go ya ka melao e itšego e tšwa thutatumelo ya Bokriste. (5) .

Ke’ng ​​seo se bego se le ka morago ga phetogo ya thutamahlale? Lebaka le lengwe e be e le, bjalo ka ge go boletšwe ka mo godimo, diyunibesithi. Ka 1500, go be go e-na le mo e ka bago ba masometshela ba bona kua Yuropa. Diyunibesithi tše e be e se diyunibesithi tšeo di hlokometšwego ke batho ba lefase le mmušo, eupša di ile tša tsoga ka thekgo e mafolofolo ya kereke ya mehleng ya magareng, gomme nyakišišo ya thutamahlale ya tlhago le thuto ya dinaledi di kgathile tema e kgolo go tšona. Go tšona go be go e-na le tokologo e kgolo ya nyakišišo le poledišano, yeo e bego e ratwa. Diyunibesithi tše di be di e-na le barutwana ba dikete tše makgolo, gomme di ile tša thuša go lokišeletša phetogo ya thutamahlale yeo e bego e tla kgonega kua Yuropa lekgolong la bo-16-18 la nywaga. Phetogelo ye ga se ya tšwelela gateetee go tšwa kae goba kae, eupša e etetšwe pele ke ditlhabollo tše di kgahlišago. Dikontinente tše dingwe di be di se na thuto e nabilego le diyunibesithi tše di swanago le tša Yuropa, .

Mehla ya Magareng e ile ya hlola motheo wa phihlelelo e kgolo kudu ya setšhaba sa ka Bodikela: thutamahlale ya mehleng yeno. Polelo yeo e rego thutamahlale e be e se gona pele ga “Tsošološo” e fo ba e se therešo. Ka morago ga go tlwaelana le nyakišišo ya kgale ya Segerika, diithuti tša Mehla ya Magareng di ile tša hlama ditshepedišo tša dikgopolo, tšeo di ilego tša iša thutamahlale pele kudu ge e bapišwa le mehla ya bogologolo. Diyunibesithi, moo tokologo ya thuto e bego e šireleditšwe go tšwa maatla a baetapele, di hlomilwe ka bo-1100. Dihlongwa tše di be di dutše di nea lefelo le le šireletšegilego bakeng sa nyakišišo ya tša thutamahlale. Gaešita le thutatumelo ya Bokriste e ile ya ipontšha e le yeo e swanetšego ka mo go kgethegilego bakeng sa go kgothaletša go nyakišiša ka tlhago, yeo go bego go dumelwa gore ke tlholo ya Modimo. (6) .

Bongaka le dipetlele. Lefelo le lengwe leo tumelo ya Bokriste e le tutueditšego ke tša kalafo le go belegwa ga dipetlele. Karolo ye bohlokwa e be e le kudukudu baitlami, bao ba ilego ba boloka, ba kopiša le go fetolela mangwalo a bogologolo a bongaka le dingwalwa tše dingwe tša bogologolo tša kgale le tša mahlale. Go oketša moo, ba ile ba hlagolela kalafo ka mo go oketšegilego. Ka ntle le mediro ya bona, bongaka bo be bo ka se tšwele pele ka tekanyo e swanago, gomme dingwalwa tša kgale tša bogologolo di be di ka se bolokwe gore meloko ya mehleng yeno e di bale.

    Tlhokomelo ya maphelo, mošomo wa leago le mekgatlo ye mentši ya go thuša bahloki (Sefapano se Sehwibidu, Phološa Bana...) le tšona di thomilwe ke bao ba ipolelago gore ke Bakriste, ka gobane tumelo ya Bokriste e be e dutše e akaretša kwelobohloko go moagišani wa motho. Se se theilwe thutong le mohlala wa Jesu. Go e na le moo, baila-Modimo le batho bao ba ratago batho gantši e bile babogedi tikologong ye. Raditaba wa Leisemane Malcolm Muggeridge (1903-1990), ka boyena e le setsebi sa batho sa lefase, eupša le ge go le bjalo a botega, o ile a lemoga se. O ile a ela hloko kamoo pono ya lefase e amago setšo ka gona:"Ke feditše mengwaga ke le India le Afrika, gomme ka bobedi ke kopane le mediro ye mentši ya go loka yeo e hlokometšwego ke Bakriste bao e lego ba mekgatlo ya bodumedi ye e fapanego; eupša ga se gatee ke kopana le sepetlele goba lefelo la ditšhiwana leo le hlokometšwego ke mokgatlo wa bosošalisiti goba lefelo la balwetši ba lephera." go šoma motheong wa botho." (7) .

   Ditsopolo tše di latelago di bontšha gape kamoo tumelo ya Bokriste e tutueditšego booki le mafelo a mangwe ka modiro wa boromiwa. Bontši bja dipetlele Afrika le India di belegwe ka baromiwa ba Bokriste le kganyogo ya go thuša. Karolo e kgolo ya dipetlele tša mathomo tša Yuropa le yona e thomile ka tlase ga tutuetšo ya tumelo ya Bokriste. Modimo a ka fodiša motho ka go lebanya, eupša ba bantši ba hweditše thušo ka dihlare le dipetlele. Tumelo ya Bokriste e kgathile tema e bohlokwa go seo.

Mehleng ya Magareng batho ba, bao e lego ba Order of Saint Benedict, ba ile ba hlokomela dipetlele tša ka godimo ga dikete tše pedi kua Yuropa Bodikela feela. Lekgolo la bo-12 ^la nywaga e be e le la bohlokwa ka mo go makatšago tabeng ye, kudu-kudu moo, moo Taelo ya Mokgethwa John e bego e šoma gona. Ka mohlala, Sepetlele se segolo sa Moya o Mokgethwa se hlomilwe ka 1145 kua Montpellier, seo kapejana se ilego sa fetoga setsi sa thuto ya tša kalafo le senthara ya tša kalafol ya Montpellier ka ngwaga wa 1221. Go tlaleletša tlhokomelong ya tša kalafo, dipetlele tše di ile tša nea dijo bakeng sa bao ba swerwego ke tlala le o be a hlokomela bahlologadi le ditšhiwana, a neela bao ba di hlokago dimpho. (8) .

Le ge kereke ya Bokriste e ile ya swaiwa diphošo kudu historing ya yona ka moka, e sa dutše e le selelekela tlhokomelong ya tša kalafo bakeng sa badiidi, e thuša mathopša, bao ba hlokago magae goba bao ba hwago le go kaonefatša mafelo a mošomo. Kua India dipetlele tše kaone le dihlongwa tša thuto tšeo di kgokagantšwego le yona ke mafelelo a mošomo wa boromiwa wa Bokriste, gaešita le go fihla bokgoleng bjoo ma-Hindu a mantši a dirišago dipetlele tše go feta dipetlele tšeo di hlokometšwego ke mmušo, ka gobane a tseba gore a ya go hwetša tlhokomelo e kaone go feta moo. Go akanyetšwa gore ge Ntwa ya Bobedi ya Lefase e thoma, 90% ya baoki kua India e be e le Bakriste, le gore 80% ya bona ba hweditše thuto ya bona dipetleleng tša baromiwa. (9) .

Ka kerekeng ditaba tša bophelo bjo di be di hlokometšwe kudu go swana le ditaba tša bophelo bja ka moso; go be go bonagala eka se sengwe le se sengwe seo Maafrika a se fihleletšego, se tšwa mošomong wa boromiwa wa kereke. (Nelson Mandela ka pukung ya gagwe ya taodišophelo Long Walk to Freedom)

Na kereke e ile ya tlaiša bo-rathutamahlale? Bjalo ka ge go boletšwe, tumelo ya Bokriste e ile ya tutuetša kudu go belegwa ga phetogo ya thutamahlale. Lebaka le lengwe la se e be e le diyunibesithi tšeo di hlomilwego ke kereke. Ka gona, polelo yeo baila-Modimo ba ratago go e hlagolela, e lego ya gore tumelo ya Bokriste e be e tla ba lepheko go tšwetšopele ya thutamahlale, ke nonwane e kgolo. Se se bontšhwa gape ke taba ya gore dinaga tšeo tumelo ya Bokriste e bilego le tutuetšo e telele kudu go tšona e bile babulamadibogo lefapheng la thutamahlale le nyakišišo.

    Go thwe’ng ka kgopolo ya gore kereke e be e tlaiša bo-rathutamahlale? Didikologo tša baila-Modimo di nyaka go boloka kgopolo ye, eupša banyakišiši ba bantši ba histori ba e lebelela e le go kgopamišwa ga histori. Kgopolo ye ya thulano magareng ga tumelo le mahlale e thomile fela mafelelong a ngwagakgolo wa bo-19, ge bangwadi bao ba thekgilego kgopolo ya Darwin, mohlala, Andrew Dickson White le John William Draper, ba e tliša ka dipukung tša bona. Le ge go le bjalo, mohlala, monyakišiši wa mehleng ya magareng James Hannam o boletše gore:

Ka go fapana le tumelo e tlwaelegilego, kereke le ka mohla ga se ya ka ya thekga kgopolo ya lefase le le phaphathi, ga se ya ka ya amogelwa go nyakišišwa ga ditopo gomme ka kgonthe ga se ya ka ya fiša motho le ge e le ofe kotsing bakeng sa dikgopolo tša bona tša thutamahlale. (10) .

Mo-Australia yo a belaelago Tim O’Neill o tšere boemo ka polelo ye gomme o bontšha kamoo batho ba tsebago mo gonyenyane ka gona ka histori e le ka kgonthe: "Ga go thata go raga bošilo bjo ka diripana, kudu ge batho bao ba bolelago ka bjona ba sa tsebe selo ka histori. Ba sa tšwa go topa dikgopolo tše tša go makatša go tšwa diwepesaeteng le dipukung tše di tumilego. Ditleleimi tše di a wa ge di bethwa ka tšona." bohlatse bjo bo sa ganetšegego.Ke hwetša go le bose go kwera baphatlalatši ba ditaba ka mo go phethagetšego ka go ba kgopela gore ba bolele leina la rathutamahlale o tee - o tee fela - yo a ilego a fišwa koteng goba a tlaišwa goba a gateletšwe ka lebaka la nyakišišo ya gagwe Mehleng ya Magareng.Ba ka se tsoge ba boditše le o tee leina ... Ntlheng yeo ke lokeletšago bo-rathutamahlale ba Mehla ya Magareng - Albertus Magnus, Robert Grosseteste, Roger Bacon, John Peckham, Duns Scotus, Thomas Bradwardine, Walter Burley, William Heytesbury, Richard Swineshead, John Dumbleton, Richard wa Wallingford, . Nicholas Oresme, Jean Buridan, 1999, 1999.le Nicolaus Cusanus—gomme ke botšiša gore ke ka baka la’ng banna ba ka khutšo ka moka ba ile ba tšwetša pele thutamahlale ya Mehla ya Magareng ntle le gore kereke e ba šitiše, baganetši ba-ka gantši ba be ba ikgohla dihlogo tša bona ka go makala, ba ipotšiša gore ke eng seo se ilego sa fošagetše e le ka kgonthe." (11)

   Go thwe’ng ka Galileo Galilei, yo a ilego a phekgola mohlala wa Ptolemy wa Mogerika wo o bego o lebišitšwe lefaseng wa letšatši leo le dikologago lefase? Ke nnete gore Mopapa o dirile ka phošo go yena, eupša taba ye ke go kgopamišwa ga tšhomišo ya maatla, e sego kganetšo ya mahlale. (Ee, bopapa le Kereke ya Katholika ba bile le molato ka dilo tše dingwe tše dintši, go swana le Dintwa tša Bodumedi le Lekgotla la Bohlanogi. Lega go le bjalo, ke taba ya go lahla tumelo ya Bokriste ka mo go feletšego goba go se latele dithuto tša Jesu. Ba bantši ga ba kwešiše se phapano.) Gape go bohlokwa go lemoga gore bobedi baemedi ba thutamahlale le tumelo ba be ba arogane boemong bja bona bja kgopolo mabapi le kgopolo ya Galileo. Bo-rathutamahlale ba bangwe ba be ba le ka lehlakoreng la gagwe, ba bangwe ba le kgahlanong le yena. Ka mo go swanago, banna ba bangwe ba kereke ba ile ba ganetša dikgopolo tša gagwe, ba bangwe ba ile ba lwela. Se se direga ka mehla ge dikgopolo tše difsa di tšwelela.

   Bjale ke ka baka la’ng Galileo a ile a se sa ratwa ke Mopapa gomme a golegwa ka ntlong ka ntlong ya gagwe ya ntlo? Lebaka le lengwe e be e le boitshwaro bja Galileo ka noši. Mopapa e be e le morati yo mogolo wa Galileo, eupša mongwalo wa Galileo o se nago bohlale o bile le seabe go gakatšege ga boemo. Ari Turunen o ngwadile ka setlogo sa taba ye:

Gaešita le ge Galileo Galilei a lebelelwa e le yo mongwe wa bahwelatumelo ba bagolo ba thutamahlale, go swanetše go gopolwa gore o be a sa kgahliše kudu bjalo ka motho. O be a ikgogomoša ebile a tenega gabonolo, a lla kudu ebile a hloka temogo le talente ya go swara batho.Ka lebaka la leleme la gagwe le bogale le metlae, gape o be a se na tlhaelelo ya manaba. Mošomo wa Galileo wa tša dinaledi o šomiša sebopego sa poledišano. Puku ye e tsebiša moanegwa yo a sego bohlale kudu yo a bitšwago Simplicius, yo a tšweletšago Galileo ka dingangišano tša bošilo kudu. Manaba a Galileo a ile a kgona go kgodiša Mopapa gore Galileo o be a bolela Mopapa ka sebopego sa gagwe sa Simplicus. Ke feela ka morago ga se moo Urban VIII ya lefeela le yeo e nago le kwelobohloko e ilego ya tšea kgato kgahlanong le Galileo...

    ...Urbanus o be a itšea e le mompshafatši gomme a dumela go boledišana le Galileo, eupša mokgwa wa Galileo o be o le o mogolo kudu go Mopapa. Go sa šetšwe gore Galilei o be a bolela Mopapa ka sebopego sa gagwe sa Simplicus goba go se bjalo, kgetho ya leina e be e le e mpe ka mo go sa kwešišegego. Galilei o be a sa tshwenyege ka dilo tša motheo tša go ngwala ka katlego, tšeo di akaretšago go hlompha mmadi. (12) .

Le gona na baila-Modimo ba ile ba tlaiša bo-rathutamahlale? Bonyenyane se se diregile Soviet Union yeo e sa dumelego Modimo, moo bo-rathutamahlale ba mmalwa, ba bjalo ka ditsebi tša dikarolwana tša leabela, ba ilego ba golegwa gomme ba bangwe ba bolawa ka baka la dikgopolo tša bona tša thutamahlale.

     Ka mo go swanago, bo-rathutamahlale ba mmalwa ba ile ba bolawa Phetogelong ya Fora: rakhemisi Antoine Lavoisier, setsebi sa dinaledi Jean Sylvain Bally, setsebi sa diminerale Philippe-Frédéric de Dietrich, setsebi sa dinaledi Jean Baptiste Gaspard Bochart de Saron, setsebi sa dimela Chrétien Guillaume de Lamoignon de Malesherbes. Lega go le bjalo, ga se ba bolawa ka baka la dikgopolo tša bona tša thutamahlale, eupša ka baka la dikgopolo tša bona tša dipolitiki. Le mo, e be e le taba ya go dirišwa gampe ga matla, yeo e bilego le ditla-morago tše di fapanego ka mo go feletšego le kamoo Galileo a ilego a swarwa ka gona.

Tsela e fošagetšego ya thutamahlale: Darwin o ile a aroša thutamahlale. Sehlogo se se thomile go tšwa go polelo yeo e ratwago ke baila-Modimo ya gore tumelo ya Bokriste e bile lepheko tšwelopeleng ya thutamahlale. Go ile gwa bolelwa gore ga go na motheo polelong ye, eupša bohlokwa bja tumelo ya Bokriste e bile bja mafelelo bakeng sa matswalo le tšwelopele ya thutamahlale. Pono ye e theilwe godimo ga mabaka a mmalwa a bjalo ka go belegwa ga maleme a dingwalo, go bala le go ngwala, dikolo le diyunibesithi, tlhabollo ya bongaka le dipetlele, le taba ya gore phetogo ya mahlale e diregile lekgolong la bo-16-18 la nywaga Yuropa, moo thuto ya Modimo ya Bokriste e bego e buša. Phetogo ye ga se ya thoma setšhabeng sa lefase, eupša ka go lebanya setšhabeng seo se hlohleleditšwego ke tumelo ya Bokriste.

   Ge e ba tumelo ya Bokriste e bile selo se sebotse bakeng sa tlhabollo ya thutamahlale, kgopolo ya go ganetša thutamahlale le tumelo ya Bokriste e thomile kae? Lebaka le lengwe la se ruri e be e le Charles Darwin ka dikgopolo tša gagwe tša tlhagelelo lekgolong la bo-19 la nywaga. Kgopolo ye, yeo e sepelelanago le thuto ya tlhago, ke yona e nago le molato o mogolo wa seswantšho se. Moila-Modimo yo a tsebegago Richard Dawkins o boletše gape gore pele ga nako ya Darwin go be go tla ba thata go yena go ba moila-Modimo: " Le ge e le gore boila-Modimo bo ka be bo bonala bo kwagala ka tsela ye e kwagalago pele ga Darwin, e bile Darwin fela yo a theilego motheo wa boila-Modimo bjo bo lokafaditšwego ka tlhaologanyo". (13) (13).

   Eupša eupša. Ge bo-rathutamahlale ba thuto ya tlhago ba hlompha modiro le maiteko a Darwin, ka karolo e itšego ba nepile, ka karolo e itšego ba fošitše. Ba nepile gore Darwin e be e le setsebi sa tlhago seo se tseneletšego seo se ilego sa lebelela tlhago ka mo go nepagetšego, a ithuta ka taba ya gagwe gomme a tseba go ngwala ka nyakišišo ya gagwe. Ga go na motho yo a badilego magnum opus ya gagwe ya On the Origin of Species yo a ka ganago seo.

   Lega go le bjalo, ba fošitše ka go amogela kgopolo ya Darwin ya gore mehuta ka moka ya diphedi e abetšwe go tšwa seleng e tee ya mathomo (kgopolo ya mathomo ya sele go ya go motho). Lebaka le bonolo: Darwin ga se a kgona go bontšha mehlala le ge e le efe ya diphetogo tša mehuta ya diphedi ka pukung ya gagwe ya On the Origin of Species, eupša e be e le mehlala feela ya go fapana le go tlwaelana le maemo. Ke dilo tše pedi tše di fapanego. Go fapana, go swana le bogolo bja molomo wa nonyana, bogolo bja maphego goba go ganetša gakaone ga dipaketheria tše dingwe, ga go hlatsele ka tsela le ge e le efe gore mehuta ka moka ya gona bjale e tšwa seleng e tee ya mathomo. Ditshwayotshwayo tše di latelago di bolela ka botlalo ka hlogotaba ye. Darwin ka boyena o ile a swanelwa ke go dumela gore o be a se na mehlala ya diphetogo tša kgonthe mehuta ya diphedi. Ka kgopolo ye, go ka thwe Darwin o ile a aroša thutamahlale:

Darwin: Ge e le gabotse ke lapišitšwe ke go botša batho gore ga ke ipolele gore ke na le bohlatse bjo bo lebanyago bja gore mohuta o itšego o fetogile go ba mohuta o mongwe le gore ke dumela gore pono ye e nepagetše kudu-kudu ka gobane ditiragalo tše dintši kudu di ka hlopšha le go hlaloswa go ithekgile ka yona. (14) .

Encyclopedia Britannica: Go swanetše go gatelelwa gore Darwin ga se a ka a bolela gore o kgonne go hlatsela tlhagelelo goba setlogo sa mehuta ya diphedi. O ile a bolela gore ge e ba tlhagelelo e diregile, ditherešo tše dintši tšeo di sa hlalosegego di ka hlaloswa. Ka gona bohlatse bjo bo thekgago tlhagelelo ga bo lebanye. 

"Ke kgegeo kudu gore puku yeo e tumilego ka go hlaloša setlogo sa mehuta ya diphedi ga e e hlaloše ka tsela efe goba efe." (Christopher Booker, mongwadi wa dikholomo wa Times a bolela ka magnum opus ya Darwin, On the Origin of Species )   (15)

Ge nkabe Darwin a rutile ka tsela yeo go e na le sehlare se tee sa lapa (pono ya tlhagelelo, yeo e tšeago gore dibopego tša bjale tša bophelo di tšweletše go tšwa seleng e tee ya mathomo), go be go tla ba le dihlare tše makgolo tša lapa, le gore sehlare se sengwe le se sengwe se na le makala le go arogana ga dikarolo tše pedi, nkabe a be a le kgaufsi kudu le therešo. Phapano e a direga, bjalo ka ge Darwin a hlatsetše, eupša feela ka gare ga mehuta ya motheo. Ditebelelô di dumelelana gakaone le mohlala wa tlholo go feta mohlala moo dibopego tša bjale tša bophelo tšeo di tšwago seleng e tee ya mathomo, ke gore sebopego se tee sa kutu:

Re ka fo fopholetša ka maikemišetšo ao a dirilego gore bo-rathutamahlale ba amogele kgopolo ya mogologolo yo a tlwaelegilego ka tsela yeo e sa swayago diphošo. Phenyo ya Bo-Darwin ka ntle le pelaelo e ile ya oketša botumo bja bo-rathutamahlale, gomme kgopolo ya tshepedišo ya go itiragalela e dumelelana gabotse kudu le moya wa mehleng yeo moo e lego gore kgopolo yeo e ile ya ba ya hwetša thekgo e makatšago go tšwa go baetapele ba bodumedi. Boemong le ge e le bofe, bo-rathutamahlale ba ile ba amogela kgopolo yeo pele e ka lekwa ka go tia, gomme ka morago ba diriša matla a bona a taolo go kgodiša setšhaba ka kakaretšo gore ditshepedišo tša tlhago di lekane go tšweletša motho go tšwa go paketheria le paketheria go tšwa motswakong wa dikhemikhale. Thutamahlale ya tlhagelelo e ile ya thoma go tsoma bohlatse bjo bo thekgago gomme ya thoma go tla le ditlhaloso tšeo di bego di tla dira gore bohlatse bjo bo fošagetšego e be lefeela. (16) .

Pego ya mešaletša ya dilo tša kgale le yona e ganetša kgopolo ya Darwin. Go tsebja ka nako ye telele gore ga go na tšwelopele ya go ya pele ye e ka bonwago ka gare ga difosele, le ge e le gore teori ya tlhagelelo e nyaka go tšwelela ga dikwi, ditho le mehuta ye mefsa ka se. Ka mohlala, Steven M. Stanley o boletše gore: “Ga go na mohlala o tee ka gare ga dilo tše di tsebjago tša mešaletša moo sebopego se sefsa sa bohlokwa se tšwelelago bakeng sa mohuta wo (17) .”

    Go hloka tlhabollo ganyenyane-ganyenyane go amogetšwe ke ditsebi tše mmalwa tše di etilego pele tša dilo tša kgale. Difosele goba mehuta ya mehleng yeno ga di bontšhe mehlala ya tšwelopele ya ganyenyane-ganyenyane yeo kgopolo ya Darwin e e nyakago. Ka tlase ke ditshwayotshwayo tše dingwe go tšwa go baemedi ba dimusiamo tša histori ya tlhago. Dimusiamo tša histori ya tlhago di swanetše go ba le bohlatse bjo bobotse kudu bja tlhagelelo, eupša ga di dire bjalo. Sa pele, tlhaloso ya Stephen Jay Gould, mohlomongwe setsebi se se tumilego kudu sa dilo tša kgale sa mehleng ya rena (Musiamo wa Amerika). O ile a latola tšwelopele ya ganyenyane-ganyenyane ka gare ga difosele:

Stephen Jay Gould: Ga ke nyake ka tsela le ge e le efe go nyenyefatša bokgoni bjo bo ka bago gona bja pono ya tlhagelelo ganyenyane-ganyenyane. Ke nyaka go no hlokomela gore ga se ya ka ya ‘lebelelwa’ maswikeng.  (Mogolo wa Panda, 1988, letl. 182,183).

Dr. Etheridge, mohlokomedi yo a tumilego lefaseng ka bophara wa Musiamo wa Brithania:  Musiamong wo ka moka, ga go na le selo se senyenyane kudu seo se ka hlatselago setlogo sa mehuta ya diphedi go tšwa dibopegong tša magareng. Kgopolo ya tlhagelelo ga se ya thewa dilong tšeo di hlokometšwego le ditherešong. Ge go tliwa tabeng ya go bolela ka nywaga ya moloko wa batho, boemo bo a swana. Musiamo wo o tletše ka bohlatse bjo bo bontšhago kamoo dikgopolo tše di se nago monagano ka gona. (18) .

Ga go le o tee wa bahlankedi ba dimusiamong tše hlano tše dikgolo tša thuto ya dilo tša kgale yo a ka tšweletšago gaešita le mohlala o tee o bonolo wa sephedi seo se ka lebelelwago e le bohlatse bja tlhagelelo ganyenyane-ganyenyane go tloga go mohuta o mongwe go ya go o mongwe. (Kakaretšo ya Dr. Luther Sunderland ka pukung ya gagwe ya  Darwin’s enigma . O ile a boledišana le baemedi ba bantši ba dimusiamo tša histori ya tlhago bakeng sa puku ye gomme a ba ngwalela a ikemišeditše go hwetša gore ke bohlatse bja mohuta mang bjo ba nago le bjona bja go hlatsela tlhagelelo. [19])

Polelo ye e latelago e tšwela pele ka taba ye e swanago. Mohu Ngaka Colin Patterson e be e le setsebi se segolo sa dilo tša kgale le setsebi sa difosele ka Musiamong wa Brithania (Histori ya Tlhago). O ngwadile puku ka tlhagelelo - eupša ge motho a mmotšiša gore ke ka lebaka la eng puku ya gagwe e se na diswantšho tša dibopego tša magareng (diphedi tšeo di lego phetogong), o ngwadile karabo ye e latelago. Karabong ya gagwe, o bolela ka Stephen J. Gould, mohlomongwe setsebi se se tumilego kudu sa dilo tša kgale lefaseng (e okeditšwe ka bogale):

Ke dumelelana ka botlalo le kgopolo ya gago mabapi le go hloka diswantšho ka pukung ya ka ka ga diphedi tšeo ka tlhagelelo di lego legatong la phetogo. Ge nkabe ke be ke lemoga selo le ge e le sefe se bjalo, ka fossil goba ka dilo tše di phelago, nkabe ke di akareditše ka go rata ka pukung ya-ka . O šišinya gore ke šomiše motaki go swantšha dibopego tše bjalo tša magareng eupša o be a tla hwetša kae tshedimošo ya diswantšho tša gagwe? Ka potego ge ke bolela, ke be nka se kgone go mo fa tshedimošo ye, gomme ge nka tlogela taba yeo go motaki, na e ka se aroše mmadi?

   Ke ngwadile sengwalwa sa puku ya ka mengwageng ye mene ye e fetilego [ka pukung o bolela gore o dumela dibopegong tše dingwe tša magareng]. Ge nkabe ke e ngwala gona bjale, ke nagana gore puku yeo e be e tla ba e fapanego kudu. Ganyenyane-ganyenyane (go fetoga ganyenyane-ganyenyane) ke kgopolo yeo ke e dumelago. E sego feela ka baka la botumo bja Darwin eupša ka gobane go bonagala go kwešiša ga-ka dikarolwana tša leabela go nyaka seo. Lega go le bjalo, go thata go bolela kgahlanong le [setsebi se se tumilego sa mešaletša Stephen J.] Gould le batho ba bangwe ba musiamo wa Amerika ge ba bolela gore ga go na dibopego tša magareng . Bjalo ka setsebi sa dilo tša kgale, ke šoma kudu ka mathata a filosofi ge ke lemoga dibopego tša bogologolo tša diphedi go tšwa go dilo tša mešaletša. O re gape bonyenyane ke swanetše go ‘tšweletša senepe sa fossil, yeo sehlopha se itšego sa diphedi se tšweletšego go yona.’ Ke bolela thwii – ga go na fossil yeo e ka bago seripa sa bohlatse bjo bo sa tsenego meetse . (20) .

Go ka phethwa’ng go tšwa go tše di boletšwego ka mo godimo? Re ka hlompha Darwin e le setsebi se sebotse sa tlhago, eupša ga se ra swanela go amogela kakanyo ya gagwe mabapi le go abelwa ga mehuta ya diphedi go tšwa seleng e tee ya pele. Go molaleng gore bohlatse bo swanetše tlholo kudu moo Modimo a ilego a lokišetša dilo ka moka gatee-tee. Phapano e a direga, gomme mehuta e ka fetošwa go fihla bokgoleng bjo itšego ka tswadišo, eupša tše ka moka di na le mellwane yeo e tlago go fihlelelwa kgauswinyane.

    Phetho ke gore Darwin o ile a aroša thutamahlale, gomme bo-rathutamahlale ba baila-Modimo ba ile ba mo latela. Ke mo go kwagalago kudu go ithekga ka pono ya histori ya gore Modimo o bopile selo se sengwe le se sengwe e le gore se se ke sa tšwelela ka bosona. Pono ye e thekgwa gape ke taba ya gore bo-rathutamahlale ga ba tsebe tharollo ya kamoo bophelo bo ka tšwelelago ka bo bjona. Se se a kwešišega ka gobane ke selo seo se sa kgonegego. Ke bophelo feela bjo bo ka hlolago bophelo, gomme ga go na mokgekolo molaong wo yo a hweditšwego. Bakeng sa dibopego tša pele tša bophelo, se se šupa ka mo go kwagalago go Modimo:

- (Gen 1:1) Mathomong Modimo o bopile legodimo le lefase.

- (Rom 1:19,20) Ka gobane seo se ka tsebjago ke Modimo se bonala go bona; gobane Modimo o ba bontšhitše yona.

20 Gobane dilo tše di sa bonagalego tša gagwe go tloga tlholong ya lefase di bonwa gabotse, di kwešišwa ka dilo tše di dirilwego, e lego matla a gagwe a sa felego le Bomodimo bja gagwe; mo e lego gore ba se na lebaka : .

- (Kut 4:11) Wena Morena, o swanelwa ke go amogela letago le tlhompho le maatla, gobane o bopile dilo tšohle, gomme di bopilwe ka baka la go thabiša ga gago e bile di hlotšwe .

Jesus is the way, the truth and the life

Grap to eternal life!

Other Google Translate machine translations:

Dimilione tša mengwaga / di-dinosaur / tlhagelelo ya batho?
Tshenyo ya di-dinosaur
Mahlale ka go forwa: dithuto tša boila-Modimo tša setlogo le mengwaga ye dimilione
Di- dinosaur di phetše neng?

Histori ya Beibele
Meetse-fula

Tumelo ya Bokriste: mahlale, ditokelo tša botho
Bokriste le mahlale
Tumelo ya Bokriste le ditokelo tša botho

Madumedi a Bohlabela / New Age
Buddha, Bobuddha goba Jesu?
Na go tswalwa gape ke therešo?

Boiselamo
Dikutollo tša Muhammad le bophelo
Borapedi bja medimo ya diswantšho ka Islam le kua Mecca
Na Koran e a botega?

Dipotšišo tša boitshwaro
Go lokollwa bosodoma
Lenyalo leo le sa tšeego lehlakore la bong
Go ntšha mpa ke tiro ya bosenyi
Euthanasia le matšoao a linako

Phološo
O ka phološwa