Топон суудагы динозаврлардын массалык түрдө жок болушу
Динозаврлардын жок болушу менен коштолгон чоң цунами жөнүндө светтик телекөрсөтүү кандайча айтылганын окуп көрүңүз, бул Ыйык Китепте айтылган Топон суу экени айдан ачык.
Кыскача маалымат
Макалада BBCнин "Dinosaur Apocalypse" программасы динозаврлардын күтүүсүз жок болушуна байланыштуу келтирген далилдери каралат. Негизги байкоолор төмөнкүлөрдү камтыйт: 1. Таасирдин жок далилдери: Программада астероиддин кагылышуусунан динозаврлардын түздөн-түз өлгөнүн далилдей турган эч кандай калдыктар табылбаганы айтылат. 2. Кургактыктагы деңиз жаныбарлары: Динозаврлардын катмарларынан табылган калдыктар, кургактыкта жашаган динозаврлар жана бак-дарактар менен аралашып, суунун көлөмү чоң экенин көрсөтүп турат. 3. Гигант цунамилер жана селдер: Программада жок дегенде бир километр бийиктиктеги цунамилер жана жаныбарларды тирүүлөй көмгөн чоң селдер сүрөттөлөт. 4. Топон суунун далилдери: Бул байкоолор динозаврлардын жок болушунун эң ыктымалдуу себеби катары Ыйык Китептеги Топон сууну колдойт, анткени бир катмарда деңиз жана кургактык жаныбарларынын табылышы глобалдык суу кырсыгын көрсөтүп турат. Бул илимий байкоолордун баары динозаврлардын жана башка организмдердин тез калдыктарга айланышына себеп болгон негизги фактор суу болгонун көрсөтүп турат.
Мазмуну:
-
Программа динозаврлар он миллиондогон жылдар мурун тукум курут болгон деп божомолдойт, бирок физикалык далилдер башкача көрсөтүп турат.
-
Программадагы мисалдар белгилүү Хелл-Крик динозавр казуу жайындагы кыйроонун себеби катары сууну көрсөтүп турат.
-
Динозаврларды жана башка жаныбарлардын калдыктарын баткакка тез көмүү жолу менен гана жаратуу мүмкүн.
-
Программада айтылган "бийиктиги бир километрден кем эмес цунами" Топон сууга тиешелүү, буга салттарда жана жаратылышта көптөгөн далилдер бар.
Программа динозаврлар он миллиондогон жылдар мурун тукум курут болгон деп божомолдойт, бирок физикалык далилдер башкача көрсөтүп турат.
Мен кокусунан телевизордон "Динозаврлардын апокалипсиси" (Dinosaur Apocalypset., BBC/PBS/France Télévisions, Iso-Britannia, 2022) деп аталган эки бөлүктөн турган программаны көрүп калдым. Ал динозаврлар болжол менен 65 миллион жыл мурун, "бор доорунун" аягында тукум курут болуп өлгөн деген жалпы ишенимди козгогон. Мунун себеби Жерге түшүп, динозаврлардын жок болушуна себеп болгон астероид деп божомолдонууда.
Бул программа жөнүндө эмнени эстей алдыңыз? Мен динозаврлар, башка тирүү жандыктар сыяктуу эле, кыйроого туш болгонуна кошулам, бирок кыйроонун датасы жана себеби менен макул болбой койсо болот.
Биринчиден, жер бетинде динозаврлардын болушу. Алар чын эле 65 миллион жылдан ашык убакыт мурун жашаганбы? Мен бул теманы башка жазууларымда чагылдыргандыктан, бул жерде андан ары талкуулабайм. Мен болгону динозаврлардын калдыктарында ошол кезде жашаган эч кандай белгилер же энбелгилер жок экенин айтам. Тескерисинче, калдыктардан табылган жумшак ткандар, радиокөмүртек, ДНК жана кан клеткалары алардын Жерде пайда болгонуна эң көп дегенде бир нече миң жыл болгонун көрсөтүп турат. Калдыктардагы бул нерселер алардын миллиондогон жылдар мурун болгон жок болуу эмес, жакында эле жок болуп кеткенинин далили.
Мындан тышкары, изилдөөчүлөр көптөгөн салттуу уламыштарда ажыдаарлар жөнүндө бир нече жолу айтылганын эске алышы керек, алар динозаврларга абдан окшош. Айрымдар аларды жөн гана мифтик жандыктар деп айтышы мүмкүн, бирок чындыгында ажыдаарлардын сүрөттөрү көпчүлүк элдерде кеңири таралган, муну төмөнкү цитата көрсөтүп турат. Бул, албетте, тукум курут болгон жаныбарлар жөнүндө маселе, алардын бар экендигин алгачкы адамдар бир нече миң жыл мурун гана далилдей алышкан. "Динозавр" термини 1800-жылдарга чейин Ричард Оуэн тарабынан ойлоп табылган эмес.
Таң калыштуусу, уламыштардагы ажыдаарлар өткөндө жашаган чыныгы жаныбарларга окшош. Алар адам пайда болгонго чейин эле жерди башкарган ири сойлоп жүрүүчүлөргө (динозаврларга) окшош. Ажыдаарлар жалпысынан жаман жана кыйратуучу деп эсептелген. Ар бир эл өз мифологиясында аларды атаган. (" Дүйнөлүк китеп энциклопедиясы", 5-том, 1973-жыл, 265-бет )
Программадагы мисалдар белгилүү Хелл-Крик динозавр казуу жайындагы кыйроонун себеби катары сууну көрсөтүп турат.
Динозаврлардын жок болуп кетишинин себеби эмнеде? Программада алардын жок болушунун себеби 65 миллион жылдан ашык убакыт мурун Жерге түшкөн астероид катары көрсөтүлгөн. Бирок, программада "кагылышуунун натыйжасында өлгөнүн далилдей турган динозаврдын калдыктарын эч ким таба элек" деп мойнуна алынган. Башкача айтканда, астероиддин жерге кулашы динозаврлардын жок болуп кетишинин себебин начар түшүндүрөт.
Анын ордуна, программа динозаврлардын жок болушуна алда канча акылга сыярлык түшүндүрмө берди: суу. Программада чоң цунами Хелл-Крик аймагында динозаврлардын жок болушуна алып келиши мүмкүн экени көп жолу айтылган жана көтөрүлгөн. Программадан алынган айрым цитаталар:
Бул жерде Хелл-Крик формациясынын тузсуз суу чөйрөсү жайгашкан. Неон кызыл жана жашыл түстөрдө жаркыраган сынык спираль сымал деңиз жаныбарынын, аммониттин кабыгынан келип чыккан. Бул деңиз организми өзүнө таандык эмес тузсуз суу чөйрөсүнө кирип калган. Аммониттердин бул жерге кантип келип калганы табышмак бойдон калууда.
Ошондуктан, тек катмары тешиктүү жана калыңдыгы бир метрге жакын. Роберттин пикири боюнча, бул жана башка адаттан тыш өзгөчөлүктөр өзгөчө окуяны көрсөтүп турат. Балким, бул жерде суу ташкыны же сел жүрүп, анын астындагы бардык нерсени заматта көмүп салгандыр.
Жаныбар канчалык тез көмүлсө, же көмүү анын өлүмүнүн себеби болсо, таштандыга айлануу үчүн ошончолук жагымдуу шарттар пайда болот. ... Жаныбарлардын 99,9% таштандыга айланбайт
Птерозаврлардын көбөйүү ыкмасы ачык эле ийгиликтүү болгон. Бул астероид кагылышы баарын коркунучтуу түрдө өзгөрткөнгө чейин жашоо кадимкидей болгонун көрсөтүп турат.
Бул жаныбарлар деңизде басып жүрүштү беле? Алар жумшак жээктен суу ичмекчи болушкан.
Роберт тапкан калдыктардын саны Бор доорунун аягында да Танис жашоого жык толгон экенин көрсөтүп турат.
Роберттин командасы кызыктуу жол көрсөткүчтөрдүн чынжырын ээрчийт. Биринчи белги - массалык түрдө жок болуп кеткен балыктардын калдыктары.
Мына жыгач. Анын үстүнө балыктардын өлүктөрү бекем кысылып коюлган.
Бул жерде бир нече фоссилдер бар. Бул жерде бирөө, анын жанында дагы бир бекети ушул тарапка караган. Көлмөнүн астында бекети дагы бир бекети бар. Анын денеси дарактын сөңгөгүнүн астына кирип, экинчи тарабында пайда болот.
Ошондуктан, тек катмары тешиктүү жана калыңдыгы бир метрге жакын. Роберттин пикири боюнча, бул жана башка адаттан тыш өзгөчөлүктөр өзгөчө окуяны көрсөтүп турат. Балким, бул жерде суу ташкыны же сел жүрүп, анын астындагы бардык нерсени заматта көмүп салгандыр.
Роберттин теориясы боюнча, бак-дарактардын сөңгөктөрүнүн арасына түшүп, айланасы шарлар менен курчалган балыктар кандайдыр бир суу ташкынына кабылып өлүп, тез эле чөкмөлөрдүн арасына көмүлүп калган. Ошондуктан алар абдан жакшы сакталып калган. Суунун ташкынына эмне себеп болгон? Бир гипотеза боюнча, деңизге түшкөн астероид цунамини пайда кылган. Эми биз таптакыр башка түрдөгү цунами жөнүндө сөз кылып жатабыз. Ал азыркы цунамилерден алда канча бийик жана чоң болгон. ... Анын бийиктиги жок дегенде бир километр болгон.
Танистеги катмарлануу цунамиге алып келиши мүмкүнбү?
Динозаврларды жана башка жаныбарлардын калдыктарын баткакка тез көмүү жолу менен гана жаратуу мүмкүн.
Менин оюмча, программалардагы изилдөөчүлөр туура жолдо болушкан. Динозаврлардын жок болушуна суу чындап катышкан. Бул программада камтылган Хелл-Крик аймагында гана эмес, башка бардык жерлерде да болгон. Хелл-Крик динозаврлар табылган жерлердин бири гана, анткени бул жаныбарлардын калдыктары дүйнө жүзү боюнча табылган. Чындыгында, эгерде селдер бул жаныбарларды баткакка тез көмүп салбаса, бул жаныбарлардын калдыктары, башка жаныбарлардын калдыктары сыяктуу эле, жок болмок. Бүгүнкү күндө алардын пайда болушу дээрлик байкалбаган бардык калдыктардын келип чыгышын ушул жол менен түшүндүрсө болот. Программада ошондой эле калдыктардын пайда болушу сейрек кездешүүчү окуя экени моюнга алынган: "Жаныбар канчалык тез көмүлсө же көмүү анын өлүмүнүн себеби болсо, калдыктардын пайда болушу үчүн ошончолук жагымдуу шарттар түзүлөт. ... Жаныбарлардын 99,9% калдыктарга айланбайт".
Программада айтылган «бийиктиги бир километрден кем эмес цунами» Топон сууга тиешелүү, буга элдик оозеки чыгармаларда жана жаратылышта көптөгөн далилдер бар.
Экинчиден, программада аммониттер жана балыктар сыяктуу деңиз жаныбарлары дарактар жана динозаврлар менен бир катмарда кездешкени айтылган. Бул кантип мүмкүн? Деңиз жаныбарлары, кургактык жаныбарлары жана бак-дарактар бир катмарда кантип чогуу кездешет? Мунун бир гана түшүндүрмөсү, программада көрсөтүлгөндөй, бул кубулушту чоң цунами пайда кылган. Программада цунаминин көлөмү жөнүндө "Анын бийиктиги жок дегенде бир километр болгон" деп айтылган.
Мурункусу менен эмнени айткым келет? Эгерде биз чоң цунами жөнүндө сөз кылып жатсак, анда эмне үчүн Ыйык Китепте кыйроонун себеби катары айтылган Топон суу жөнүндө түздөн-түз айта албайбыз? Бул динозаврлардын да, башка түрлөрдүн да жок болушунун эң ыктымалдуу себеби. Бул жагдайды эске алуу керек, анткени төмөнкү цитаталар көрсөтүп тургандай, топон суу тууралуу жүздөгөн алгачкы билдирүүлөр табылган:
Дүйнөдө 500гө жакын маданият белгилүү, анын ичинде Грециянын, Кытайдын, Перунун жана Түндүк Американын жергиликтүү элдери да бар, аларда уламыштарда жана мифтерде уруу тарыхын өзгөрткөн чоң топон суу жөнүндөгү кызыктуу окуя баяндалат. Көптөгөн окуяларда Нух пайгамбардын окуясындагыдай эле, топон суудан бир нече гана адам аман калган. Көптөгөн элдер топон сууну кандайдыр бир себептерден улам адам баласына тажаган кудайлар себеп болгон деп эсептешкен. Балким, Нух пайгамбардын убагындагыдай жана Түндүк Американын жергиликтүү америкалык хопи уруусунун уламышындагыдай, эл бузулгандыр, же балким, Гильгамеш эпосундагыдай өтө көп жана өтө ызы-чуулуу адамдар болгондур. (Калле Тайпале: Левотон маапалло, 78-бет)
Ленормант өзүнүн "Тарыхтын башталышы" аттуу китебинде мындай дейт:
"Бизде Топон суу жөнүндөгү окуя адамзат үй-бүлөсүнүн бардык тармактарында универсалдуу салт экенин жана мындай так жана бирдей салтты ойдон чыгарылган жомок деп эсептөөгө болбой турганын далилдөөгө мүмкүнчүлүк бар. Бул чыныгы жана коркунучтуу окуянын, адамзат үй-бүлөсүнүн алгачкы ата-энелеринин акылына ушунчалык күчтүү таасир калтырган окуянын эскерүүсү болушу керек, ал тургай алардын урпактары да аны эч качан унутпай алышат." (Тойво Сельжаваара: Oliko vedenpaisumus ja Nooan arkki mahdollinen?, 5-бет)
Ар кандай расадагы элдердин чоң суу ташкыны кырсыгы жөнүндө ар кандай тарыхый окуялары бар. Гректер Топон суу жөнүндө окуяны айтып беришкен жана ал Деукалион аттуу каармандын айланасында баяндалат; Колумбдан алда канча мурун эле Америка континентинин жергиликтүү тургундары чоң суу ташкынынын элесин сактап калган окуяларды айтып келишкен. Суу ташкыны жөнүндөгү окуялар муундан муунга, бүгүнкү күнгө чейин Австралияда, Индияда, Полинезияда, Тибетте, Кашмирде жана Литвада айтылып келет. Алардын баары жөн гана жомокторбу? Баары ойдон чыгарылганбы? Алардын баары бир эле чоң кырсыкты сүрөттөйт деп болжолдоого болот. (Вернер Келлер: Рааматту он ойкеасса, 29-бет)
Дагы бир себеби - Гималай Эверест тоосу жана башка бийик тоо кыркалары сыяктуу бийик тоо кыркаларындагы деңиз жаныбарларынын жана өсүмдүктөрүнүн калдыктары. Бул жерде окумуштуулардын бул тема боюнча өздөрүнүн китептеринен алынган айрым цитаталар келтирилген:
Дарвин "Бигл" кемеси менен саякаттап жүрүп, Анд тоолорунун бийик чокусунан деңиз кабыктарынын калдыктарын тапкан. Бул азыркы тоо бир кезде суу астында болгонун көрсөтүп турат. (Джерри А. Койн: Miksi evoluutio on totta [Эволюция эмне үчүн чындык], 127-бет)
Тоо кыркаларындагы тектердин баштапкы мүнөзүнө кылдаттык менен кароого негиз бар. Аны Альп тоолорунда, түндүк, Гельвет зонасы деп аталган акиташ Альп тоолорунда эң жакшы көрүүгө болот. Акиташ - негизги тек материалы. Бул жердеги тик капталдардагы же тоонун чокусундагы текти карасак - эгерде бизде ал жакка чыгууга күч болсо - акыры анын ичинен фоссилденген жаныбарлардын калдыктарын, жаныбарлардын фоссилдерин табабыз. Алар көп учурда катуу бузулган, бирок таанымал бөлүктөрүн табууга болот. Ал фоссилдердин баары акиташ кабыктары же деңиз жаныбарларынын скелеттери. Алардын арасында спираль жиптүү аммониттер жана өзгөчө кош кабыктуу моллюскалар көп. (...) Окурман бул жерде тоо кыркалары деңиздин түбүндө да катмарланган абалда кездешүүчү көптөгөн чөкмөлөрдү кармап турат деген эмнени билдирет деп ойлонушу мүмкүн. (236,237-беттер "Мууттува маа", Пентти Эскола)
Кюсюдагы Жапон университетинен келген Харутака Сакай көп жылдар бою Гималай тоолорундагы бул деңиз калдыктарын изилдеп келген. Ал жана анын тобу мезозой доорунан калган бүтүндөй аквариумду тизмеге киргизишкен. Азыркы деңиз кирпилери менен жылдыз балыктарына окшош морт деңиз лилиялары деңиз деңгээлинен үч километрден ашык бийиктиктеги аска дубалдарында кездешет. Аммониттер, белемниттер, кораллдар жана планктондор тоолордун аскаларында калдыктар катары кездешет (...)
Эки километр бийиктикте геологдор деңиздин өзүнөн калган изди табышкан. Анын толкун сымал аска бети суу астындагы толкундардан кумда калган формаларга дал келет. Эвересттин чокусунан да сансыз деңиз жаныбарларынын калдыктарынан суунун астында пайда болгон акиташтын сары тилкелери кездешет. ("Maapallo ihmeiden planetetta", 55-бет)
Жогоруда айтылгандардан кандай жыйынтык чыгарууга болот? Миллиондогон жылдар жөнүндө сөз кылуунун мааниси жок, анткени динозаврлардын калдыктары өздөрү мындай нерсени күбөлөндүрбөйт. Алардагы жумшак ткандар, радиокөмүртек, ДНК жана кан клеткалары кыска убакыт аралыгын гана көрсөтүп турат. Тескерисинче, бул жаныбарлар негизинен Ыйык Китепте айтылган Топон сууда өлгөн, бирок алар бул окуядан кийин дагы эле жашашкан. Муну көптөгөн элдердин ажыдаарларынын сүрөттөрү далилдеп турат.
Бул маселе боюнча башка дагы көптөгөн мисалдарды келтирсе болот, бирок мурунку мисалдар Ыйык Китептеги топон суу жөнүндөгү сүрөттөөнүн чыныгы тарых экенин, бирок миллиондогон жылдар - бул элестетүү экенин көрсөтөт деп үмүттөнөм. Ааламдын келип чыгышы жана жашоонун башталышы жөнүндөгү атеисттик теориялар ушул сыяктуу элестетүүнүн бир бөлүгү, анткени эч бир асман телосу өзүнөн-өзү пайда боло албайт жана жашоо өзүнөн-өзү пайда боло албайт. Буларга бир дагы далил жок, муну бир нече атеист окумуштуулар да мойнуна алышкан. Мен бул маселелер жөнүндө бир нече макалаларымда жазгам жана аларда атеист окумуштуулардын чынчыл пикирлери да камтылган. Кааласам, баары бул нерселерди кылдаттык менен карап чыгышса экен. Мен өзүм мурда атеисттик жаратуу теорияларына жана миллиондогон жылдарга ишенген атеист болчумун. Эми мен аларды жомок, калп жана жомок деп эсептейм.
Көп берилүүчү суроолор (FAQ)
Би-Би-Синин программасына ылайык, динозаврлар астероидге урунуудан түздөн-түз өлүшкөнбү?
Би-Би-Синин " Динозаврлардын апокалипсиси" тасмасында алардын түздөн-түз соккудан өлгөнүн далилдеген бир дагы динозаврдын калдыктары табылбаганы моюнга алынат. Далилдер кыйроонун себеби катары сууну көрсөтүп турат.
Эмне үчүн балыктардын калдыктары динозаврлардын катмарларынан кездешет?
Кургактыкта жашаган динозаврлардын жана бак-дарактардын арасынан фоссилге айланган балыктардын жана деңиз жаныбарларынын табылышы, чоң көлмөлөрдүн жана цунамилердин деңиз жашоочуларын жээкке чейин алып кеткенин далилдейт, бул дүйнөлүк топон сууга байланыштуу.
Динозаврлар жок кылынганда цунами канчалык бийик болгон?
Изилдөөлөр жана программа цунамилердин бийиктиги бир километрге чейин жеткенин көрсөтүп турат. Мындай көлөмдөгү суу чоң селдерди пайда кылып, көп сандаган жаныбарларды заматта көмүп, алардын калдыктарга айланышына шарт түзгөн.
Динозаврлардын массалык түрдө жок болушунун эң ыктымалдуу түшүндүрмөсү кайсы?
Программа астероид теориясын негиз катары колдонгону менен, анда келтирилген физикалык далилдер — мисалы, глобалдык селдер жана кургактыкта кездешкен деңиз жаныбарлары — бүт жер жүзүн суу каптаган библиялык Топон сууга түздөн-түз ишарат кылат.
This is a machine translation made by Google Translate and has not been checked. There may be errors in the text.
In addition, you can read other articles in your own language when you go to my English website (Jari's writings), select an article there and transfer its web address to Google Translate (https://translate.google.com/?sl=en&tl=fi&op=websites).

